Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пониатова – Польшаның оңтүстік-шығысында орналасқан қала, Ополе-Любельское ауданында, Люблин воеводтығында, 10 500 тұрғыны бар (2006 жылғы мәлімет бойынша). Бұл қала Кіші Польшаның тарихи аймағына жатады. 17 ғасырдағы Польша-Литва Республикасының кезінде Пониатова Люблин воеводтығының құрамында болған. Тарихының көп бөлігінде Пониатова ауыл ретінде танымал болды; ол 1962 жылдың 18 шілдесінде ғана қала мәртебесін алды. Қалада 1951 жылы құрылған "Стал" атты спорт клубы жұмыс істейді.
Poniatowa is a town in southeastern Poland, in Opole Lubelskie County, in Lublin Voivodship, with 10,500 inhabitants (2006). It belongs to the historic province of Lesser Poland. During the existence of the 17th century Polish–Lithuanian Commonwealth Poniatowa was part of the Lublin Voivodeship also. For most of its history Poniatowa was a village; it did not receive town charter until July 18, 1962. The town has a sports club Stal, established in 1951.
Тарих
Пониатованың нақты құрылған күні белгісіз, бірақ ол 1382 жылға дейін болған болуы керек, өйткені 1382 жылдың 2 қыркүйегінде Люблиннің старостасы Готард есімді кісі қол қойған құжат шығарды, ол Пониатова деген ауылдың иесі болған. Орта ғасырдың соңында Люблин жері Польша Корольдігінің шығыс бөлігінде, Литва Ұлы Герцогтігі және Шығыс славян жерлерімен шекараға жақын орналасқан. Король Казимеж Великий Қызыл Рутеньді Польшаға қосып алғаннан кейін (1340 жылдары), аймақ Кіші Польшаның басқа бөліктерінен келген қоныс аударушылармен толықты. XV ғасырда Люблин аймағында 178 жаңа ауыл құрылды. Олар қарулы қақтығыс болған жағдайда патшалық шақыруға жауап беруге міндетті шляхта ақсүйек отбасыларына тиесілі болды (Pospolite ruszenie қараңыз). XVI ғасырдың басында Пониатова жақын маңдағы Вольницадан келген кастелянның билігінде болды. Польша-Литва одақтастығында Пониатова Люблин воеводиясының құрамына кіретін ауыл болып қалды. Ол Польшаның соңғы патшасы Станислав Август Пониатовскийді берген аристократиялық Пониатовский отбасына тиесілі еді. Отбасы елді мекенге өз атын берді, бірақ Пониатовскийлер танымал болған кезде оның мүшелері басқа жерде тұрды. Ауыл 19-ғасырдың ортасына дейін жеке меншікте болды, содан кейін Польшаның бөлінісінен кейін Ресей бақылауындағы Польша Конгресінің құрамына кірді. Қаланың елтаңбасында бейнеленген бұқа ("Ciołek" поляк тілінде) Пониатовскийлердің геральдикалық дизайндарының бірінен алынған.
Exact date of establishment of Poniatowa is not known, however, it must have existed before the year 1382, because on September 2, 1382, the Starosta of Lublin issued a document co signed by a man named Gotard, who was the owner of a village named Poniatowa. In the late Middle Ages, the Land of Lublin was located in eastern part of the Kingdom of Poland, near the border with Grand Duchy of Lithuania and Eastern Slavic lands. After King Kazimierz Wielki annexed Red Ruthenia into Poland (1340s), the region became populated with settlers from other parts of Lesser Poland. In the 15th century, some 178 new villages were founded in the Land of Lublin. They were owned by the szlachta noble families, who were supposed to answer royal call in case of an armed conflict (see Pospolite ruszenie). By the early 16th century, Poniatowa was under the authority of a Castellan from nearby Wąwolnica. In the Polish–Lithuanian Commonwealth Poniatowa remained a village, which was part of Lublin Voivodeship. It belonged to the aristocratic Poniatowski family, which gave Poland its last king – Stanisław August Poniatowski. The family gave its name to the settlement, although by the time Poniatowskis got to prominence its members were living elsewhere. The village was in private hands until the mid 19th century, when, after the Partitions of Poland, it became part of the Russian controlled Congress Poland. The Bull ("Ciołek" in Polish) which appears on the town's coat of arms is borrowed from one of the Poniatowskis heraldic designs.
20 ғасыр
Қазіргі Пониатова қаласы 1930 жылдардың соңында, жаңа телекоммуникациялық жабдықтар зауыты ПЗТ (Zakłady Tele i Radiotechniczne Filia nr 2) жұмыскерлерін қабылдау үшін салынды, оның құрылысы 1937 жылы басталды. Зауыт Орталық өнеркәсіптік аймақтың бір бөлігі болып, Польша армиясын радио жабдықтарымен қамтамасыз етуге арналған еді. Жаңа қаланың алғашқы ғимараттары 1939 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға және Польшаның неміс басқындығына ұшырағанға дейін пайдалануға берілді. Неміс оккупациясы кезінде нацистер бұл зауытты құл еңбегін пайдаланып, соғысқа көмектесу үшін қолданды.
The present town of Poniatowa was founded in the late 1930s, to house arriving workers of the new telecommunications equipment factory PZT (Zaklady Tele i Radiotechniczne Filia nr 2), construction of which began in 1937. The factory was part of the Central Industrial Region, and was to supply radio equipment to the Polish Army. First buildings of the new town were put up in 1939, just before the outbreak of World War II and the German conquest of Poland. During the German occupation, the already erected factory was used by the Nazis to support the war effort using slave labor.
PZT және Többens-тің Холокост тарихы
1941 жылдың екінші жартысында (Барбаросса операциясынан кейін) немістер зауыт аумағында совет әскери тұтқындарына арналған алғашқы лагерьді құрды. 1942 жылдың ортасына қарай, онда шамамен 20 000 совет тұтқыны қаза тапты. 1943 жылдың сәуір айында Варшава геттосының таратылуы кезінде, көбінесе тігіншілер мен тігіншілер болған 15 000-ға жуық поляк еврейі лагерьге жеткізілді. Олар келесі алты ай бойы Гамбургтен келген неміс соғыс пайдакөрушісі Уолтер Каспар Тёббенсқа тиесілі соғыс жабдықтарын шығаратын шеберханаларда мәжбүрлі еңбек етті. Пониатова лагерінің құрамына асхана, медициналық кабинет және балалар бақшасы кірді, онда ересектер мен жасөспірімдер Вермахтқа киім тігіп жатқанда балалар күтімде болды. Лагерьдегі барлық жұмыс күші, соның ішінде 3 000 словак және австриялық еврейлер (лагерь элитасы) 1943 жылдың 4 қарашасында «Жас өнім фестивалі» (Aktion Erntefest) операциясы кезінде жалған зениттік орларға жаппай атқыланды. Холокост құрбандарын еске алуға арналған ескерткіш 2008 жылдың 4 қарашасында Пониатовада Израильдің Польшадағы елшісі Дэвид Пелег, Австрия елшісі, Германия елшілігінің өкілі, Чехия елшілігінің өкілі, Люблин воеводасы, қала әкімі және Варшава раввині мен дін қызметкерлері сияқты көптеген басқа да лауазымды тұлғалардың қатысуымен ашылды. Немістер 1944 жылдың шілдесінде совет әскерлерінің шабуылына дейін Пониатованы тастап кетті. Соғыстан кейін, 1949 жылы, Пониатовада өнеркәсіптік даму қайта жанданды, және қалада жаңадан құрылған зауыт қайта іске қосылды. 1952 жылдан кейін қарқынды өсім нәтижесінде, қала 1962 жылы қала мәртебесін алды. Коммунистік режим кезінде өндіріс өркендеген кезеңде зауытта шамамен 5 000 жұмысшы жұмыс істеді, бұл қала халқының жартысына жуығын құрады. Зауыт тоңазытқыштар және басқа да тұрмыстық техникаларға қажетті бөлшектер шығарды. Кеңес империясының құлауынан және 1989 жылғы еркін нарық реформаларынан кейін зауыт экономикалық қиындықтарға тап болды және 1998 жылы банкротқа ұшырады. Қазіргі уақытта зауыттың жақсы инфрақұрылымын пайдалану үшін жаңа инвесторларды тартуға күш салынып жатыр.
In the latter half of 1941 (following Operation Barbarossa), the Germans established the first camp for the Soviet POWs on the factory grounds. By mid 1942, about 20,000 Soviet prisoners had perished there. In April 1943, during the liquidation of the Warsaw Ghetto, about 15,000 Polish Jews – mostly tailors and seamstresses – were brought to the camp where, for the next six months, they worked as forced labour in war supply workshops owned by German war profiteer Walter Caspar Többens from Hamburg. The Poniatowa camp facilities included kitchen, medical room, a kindergarten where the children were kept while the adults and adolescents were making garments for the Wehrmacht. The entire workforce of the camp including 3,000 Slovakian and Austrian Jews (the camp elite), were executed during the Operation Harvest Festival (Aktion Erntefest) of November 4, 1943, into fake anti aircraft trenches. The monument in memory of the victims of the Holocaust was unveiled in Poniatowa on November 4, 2008 in the presence of the ambassador of Israel to Poland David Peleg, the ambassador of Austria, minister from the German embassy, minister from the Czech embassy, voivode of Lublin; the town's mayor, and many other officials, including Warsaw rabbi and priests. Germans left Poniatowa in July 1944 ahead of the Soviet offensive. After the war, in 1949, the industrial development of Poniatowa resumed, with a reconstituted factory reestablished in the town. As a result of the period of intensive growth after 1952, the town received its city charter in 1962. In its heyday, during the Communist regime, the factory employed some 5,000 workers, about half of the town's population. It produced components for refrigerators and other household appliances. After the collapse of the Soviet empire and the subsequent free market reforms of 1989 the factory experienced economic difficulties, and in 1998 entered into bankruptcy. Presently, attempts are being made to attract new investors to take advantage of the factory's excellent infrastructure.