Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Актер, драматург, әнші және диктор (1967 жылы туған)
Actor, playwright, singer, and broadcaster (born 1967)
Кваме Квей Арма (туған Ян Робертс; 24 наурыз 1967, Хиллингдон, Лондон) – британдық актер, драматург, режиссер және диктор. Ол 1999 жылдан 2004 жылға дейін BBC медициналық драмасы "Casualty"-де фельдшер Финлей Ньютон рөлін ойнағанымен танымал. 2005 жылы Квей Арма Лондонның Вест-Эндінде пьесасы қойылған екінші қара британдық болды. (1990 жылы Рэй Харрисон Грэмнің "Fringe First" жүлдесін алған "Gary" пьесасы Артс театрында ойналған.) Квей Арманың жүлделі "Эльминаның ас үйі" пьесасы 2005 жылы Гаррик театрына көшірілді. Ол 2012 жылғы туған күнге арналған құрмет көрсетуде драма саласына қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды. Ол Лондондағы Янг Вик театрының көркемдік директоры болды, Дэвид Ланнан кейін осы лауазымға тағайындалып, 2024 жылдың ақпан айында қызметтен кетуін жариялады. Батыс Лондонның Саутхолл қаласында өскен ол, 19 жасында отбасы тарихын зерттеп, құл саудасы арқылы Ганадағы ата-бабаларының африкалық тамырларын анықтағаннан кейін есімін өзгертті. Оның ата-анасы Гренадада дүниеге келген. Оның төрт баласы бар. Квей Арма 2011 жылдан 2015 жылға дейін Өнер университетінің канцлері болды. 2011 жылдан 2018 жылға дейін ол АҚШ-тағы Балтимордың "Center Stage" театрының көркемдік директоры қызметін атқарды.
Kwame Kwei Armah (born Ian Roberts; 24 March 1967 in Hillingdon, London) is a British actor, playwright, director and broadcaster. He is best known for playing paramedic Finlay Newton in the BBC medical drama Casualty from 1999 until 2004. In 2005, Kwei Armah became the second black Briton to have a play staged in the West End of London. (In 1990, Ray Harrison Graham's Fringe First award winning play Gary played at the Arts Theatre.) Kwei Armah's award winning piece Elmina's Kitchen transferred to the Garrick Theatre in 2005. He was appointed Officer of the Order of the British Empire (OBE) in the 2012 Birthday Honours for services to drama. He was artistic director of the Young Vic theatre in London, succeeding David Lan, announcing his departure in February 2024. Brought up in Southall, West London, he changed his name at the age of 19, after tracing his family history, through the slave trade back to his ancestral African roots in Ghana. His parents were born in Grenada. He has four children. Kwei Armah was chancellor of the University of the Arts from 2011 to 2015. He served as the artistic director of Baltimore's Center Stage Theater in the United States from 2011 to 2018.
Ерте өмір
Квей Арма Батыс Лондонның Хиллингдон ауруханасында дүниеге келді және оған Иан Робертс деген есім қойылды. Ол бір жасқа толғанда, Квей Арманың отбасы Саутхолл қаласына екі қабатты үйге көшіп, ипотека төлемін жабу үшін екі бөлмені жалға берді.
Kwei Armah was born at Hillingdon Hospital in West London, and named Ian Roberts. When he was one year old, Kwei Armah's family moved to a two storey terraced house in Southall where they let two rooms to help to pay for the mortgage.
Драматург ретінде жұмыс істеу
Квей Арманың алғашқы пьесасы "Ащы шөп" (1998) оған Пегги Рамзи сыйлығын әкелді, және кейіннен ол Бристольдің Олд Вик театрында қойылды, онда ол тұрақты жазушы болып жұмыс істеді. Оның "Блюз бауыр, жан әпке" спектаклі 1999 жылы Бристольдегі Корольдік театрда, ал "Ирі мұрын" спектаклі 1999 жылы Ковентридегі Белград театрында сахналанды. 2011 жылдың 28 ақпанында ол Балтимордың Center Stage театрының жаңа көркемдік директоры болып тағайындалды, бұл позицияда 19 жыл қызмет еткен Айрин Льюистің орнын басты. Квей Арманың "Эльминаның асханасы" пьесасы 2005 жылы қойылды, одан кейін 2010 жылы "Махаббат болсын" қойылымы көрсетілді, ал 2007 жылы ол Наоми Уоллестің "Құрғақ сағаттардың нәрселері" пьесасын қойды. Квей Арма 2011 жылы Буш театрының "Алпыс алты кітап" жобасына қатысты, онда ол Король Джеймс Киелі кітабының бір тарауына негізделген туынды жазды. Ол сондай-ақ Шекспир мектептері фестивалінің демеушісі, бұл қайырымдылық ұйымы Ұлыбританиядағы мектеп оқушыларына Шекспирді кәсіби театрларда орындауға мүмкіндік береді. Квей Арма 2015 жылдың мамыр және маусым айларында Балтимордағы Center Stage театрында Боб Марлидің өмірі мен музыкасына негізделген "Марли" мюзиклінің әлемдік премьерасын жазды және режиссерлік етті. 2017 жылдың наурыз және сәуір айларында мюзиклдің Ұлыбританиядағы премьерасы (Квей Арма жаңадан жазған) Бирмингем репертуар театрында "Бір махаббат: Боб Марли мюзиклі" деген жаңа атаумен өтті. 2016 жылдың қазан айында Квей Арма жүлделі, афроамерикалық драматург Кемп Пауэрстің "Майамидегі бір түн" пьесасының еуропалық премьерасын қойды. "One Night in Miami" 2016 жылдың 6 қазанынан 3 желтоқсанына дейін Лондондағы Вест-Эндтегі Донмар қоймасында көрсетілді. Барлық актерлер қара нәсілді, олар Америка тарихындағы ең танымал төрт афроамерикалық иконаның өміріндегі шешуші сәттегі достығын бейнелейді: 22 жастағы бокс чемпионы Кассиус Клей, Мұхаммед Али болуға азырақ қалғанда, әйгілі құқық қорғаушы Малкольм Х, әнші-күйші Сэм Кук және НФЛ чемпионы футболшы Джим Браунмен бірге ауыр салмақтағы әлем чемпионы атағын тойлайды. Оқиға Майамидегі қонақ үй бөлмесінде, Ислам Ұлтының күзетінің бақылауында өтеді. Квей Арма 2019 жылы Манчестер халықаралық фестивалінде көрсетілген "Tree" мюзиклінде Идрис Эльбамен бірлесіп жұмыс істеді. Квей Арма 2023 жылдың 9 наурызында жарық көрген ArrDee және Cat Burns дуэтінің "Home for My Heart" әнінің сөзін жазды. Ән Ұлыбританияның сингл чартында 35-орында дебют жасады.
Kwei Armah's first play, Bitter Herb (1998), won him a Peggy Ramsay award, and was subsequently put on by the Bristol Old Vic, where he also became writer in residence. His Blues Brother, Soul Sister was produced at the Theatre Royal, Bristol, in 1999, and Big Nose was performed in 1999 at the Belgrade Theatre, Coventry. On 28 February 2011, he was named as the new artistic director at Baltimore's Center Stage theatre, replacing Irene Lewis, who had served in the position for 19 years. Kwei Armah's play Elmina's Kitchen had been staged in 2005, followed by Let There Be Love in 2010, and in 2007 he directed Naomi Wallace's Things of Dry Hours. Kwei Armah was involved in the Bush Theatre's 2011 project Sixty Six Books, for which he wrote a piece based on a chapter of the King James Bible. He is also a patron of the Shakespeare Schools Festival, a charity that enables school children across the UK to perform Shakespeare in professional theatres. Kwei Armah wrote and directed the world premiere of Marley, a musical based on the life and music of Bob Marley which ran at Center Stage, Baltimore in May and June 2015. In March and April 2017 the musical made its UK premiere in a new production (rewritten by Kwei Armah) at the Birmingham Repertory Theatre under a new title One Love: The Bob Marley Musical. In October 2016 Kwei Armah directed the European premiere of One Night in Miami by the award winning, black, US playwright Kemp Powers. One Night in Miami ran from 6 October to 3 December 2016 at the Donmar Warehouse in London's West End. The all black cast portrays the friendship between four of the most celebrated black icons in American history at a pivotal moment in their lives: 22 year old boxing champion Cassius Clay, on the brink of becoming Muhammad Ali, celebrates his world heavyweight championship title with controversial civil rights activist Malcolm X, along with singer songwriter Sam Cooke and NFL champion footballer Jim Brown. The action takes place in a Miami hotel room, watched over by Nation of Islam security. Kwei Armah collaborated with Idris Elba on the musical Tree, which premiered at the Manchester International Festival in 2019. Kwei Armah was a credited lyricist on the ArrDee and Cat Burns single "Home for My Heart", which was released on 9 March 2023. The single debuted at number 35 on the UK Singles Chart.
Ағаш туралы дау
2 шілде 2019 жылы The Guardian Тори Аллен Мартин мен Сара Хенлидің «Ағаш» өндірісінен алынып тасталғанын баяндайтын мақала жариялады. 2015 жылы Эльба оларға өзінің «Idris Elba Presents mi Mandela» альбомына негізделген музыкалық идеяны әзірлеуге және оны тәжірибелік жұмысқа салуға шақырды, және Аллен Мартин де бұл жұмыста қатысты. Аллен Мартин мен Хенли бұл жобада төрт жыл жұмыс істегендерін айтты. 2018 жылы Манчестер халықаралық фестивалі 2019 жылғы фестивалі үшін бұл шоуға тапсырыс берді және Эльба мен Манчестер халықаралық фестивалі Квей Арманы жазушы және режиссер ретінде жобаға қатысуға шақырды. Кейін «Ағаш» «Идрис Эльба мен Кваме Квей Арма жасаған» деп жарияланды. Аллен Мартин мен Хенли олардың шығармашылық үлесі зерттеулерді, сценарий жазуды, сондай-ақ пьесаның атауын қамтығанын және олар оқиғаны жария етсе, заңдық шаралар қолданылатыны туралы қорқытқанын мәлімдеді. «Ағаш» продюсерлері олардың мәлімдемесін жоққа шығарып үлкен мәлімдеме жасады. Квей Арма мен Эльба екеуі де Аллен Мартин мен Хенлидің мәлімдемесіне жеке жауаптарын Twitter-де жариялады. Эльба шоуды басқа шығармашылық бағытқа бұруға «алғашқы идеяның, яғни альбомының иесі ретінде келісімшарт бойынша» өзінің құқығы бар екенін айтты. Продюсерлер «Ағаш» екі нұсқасының «әр түрлі жобалар» екенін мәлімдеді. 2019 жылғы «Ағаш» өндірісі мен Тори мен Сараның 2016 жылғы тәжірибелік сценарийі арасындағы кез келген ұқсастық екеуінің де Идрис Эльба жасаған бірдей бастапқы идеяға негізделгендігімен байланысты болуы мүмкін.
On 2 July 2019, The Guardian published a story describing how Tori Allen Martin and Sarah Henley claimed they had been removed from the production of Tree. In 2015, Elba had asked them to develop and workshop his idea for a musical based on his album Idris Elba Presents mi Mandela, on which Allen Martin had also collaborated. Allen Martin and Henley said they had worked on the project for four years. In 2018, the show was commissioned by Manchester International Festival for their 2019 festival and Kwei Armah was asked to join the project by Elba and Manchester International Festival as writer and director of the show. Tree was later billed as "created by Idris Elba and Kwame Kwei Armah". Allen Martin and Henley claim that their creative input had included research, script writing as well as the play's title, and that they were threatened with legal action if they went public with the story. The co producers of Tree released a statement refuting their claims. Kwei Armah and Elba both published personal responses to Allen Martin and Henley's claims on Twitter. Elba said it was his "contractual right as beholder of the original idea, the album" to take the show in a different creative direction. The producers state that the two versions of Tree are "different projects Any similarities between the 2019 production of Tree, and Tori and Sarah’s 2016 workshopped script can be attributed to the fact that both were based upon the same original concept created by Idris Elba."
Жеке өмір
Квей Арманың бірінші әйелі Фина Доудан үш баласы, екінші әйелінен бір баласы бар. Оның ұлы Кваме кіші, кәсіби түрде КЗ деген атпен танымал, 2015 жылы Wretch 32 және Авелиноның «Young Fire, Old Flame» микстейпіне, сондай-ақ Wretch 32-нің үшінші студиялық альбомы «Growing Over Life»-қа үн қосып, продюсерлік жұмыстар жасаған. Альбом 2016 жылдың қыркүйегінде жарық көрді.
Kwei Armah has three children from his first marriage to Fyna Dowe and one from his second. His son Kwame Jr, professionally known as KZ, contributed production and vocals to Wretch 32 and Avelino's 2015 mixtape Young Fire, Old Flame, and Wretch 32's third studio album, Growing Over Life, released in September 2016.