1950-жылдарғы британдық «ашулы жас жазушылар» тобы
Angry young men
Британдық «ашулы жас жігіттер» тобы – 1950-жылдардағы драматургтар мен жазушылар. Әлеуметтік наразылық, дәстүрлі қоғамға қарсылық, Осборн, Амис сияқты авторлар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британ драматургтары мен романистерінің тобы
Group of British playwrights and novelists
"Ашулы жас жігіттер" – 1950 жылдары көзге түскен, көбінесе жұмысшы және орта таптан шыққан британ драматургтары мен романистерінің тобы. Топтың басшылары Джон Осборн мен Кингсли Амис болды; танымал тұлғалардың ішінде Джон Брэйн, Алан Силлито және Джон Уэйн де бар. Бұл тіркес алғаш рет 1956 жылы Осборнның "Ашуға көз жүгірту" пьесасын жарнамалау мақсатымен Корольдік театрдың баспасөз хатшысы тарапынан қолданылды. Бұл терминнің 1951 жылы жарық көрген Лесли Полдың, "Вудкрафт фолк" ұйымының негізін қалаушысының "Ашулы жас адам" атты автобиографиясынан алынғаны саналады. Осборнның пьесасының сәттілігінен кейін, британдық БАҚ "ашулы жас жігіттер" деген атауды дәстүрлі британдық қоғамға наразылық білдіретін жас жазушыларды сипаттау үшін пайдаланды. Бұл термин әрқашан нақты болмағандықтан, жылдар өте келе оған қолданылған жазушылардың көзқарастары әртүрлі болды және көптегендері бұл таңбаны қанағаттандырмайтындықтан мойындамады. Әдебиет сыншысы Терри Иглтон олардың "бір-бірін жақсы білмегенін, жас болғандарынан басқа ортақ ештеңесі болмағанын, тіпті ашу сезімі де болмағанын" айтқан.
The "angry young men" were a group of mostly working and middle class British playwrights and novelists who became prominent in the 1950s. The group's leading figures included John Osborne and Kingsley Amis; other popular figures included John Braine, Alan Sillitoe, and John Wain. The phrase was originally coined by the Royal Court Theatre's press officer in order to promote Osborne's 1956 play Look Back in Anger. It is thought to be derived from the autobiography of Leslie Paul, founder of the Woodcraft Folk, whose Angry Young Man was published in 1951. Following the success of the Osborne play, the label "angry young men" was later applied by British media to describe young writers who were characterised by a disillusionment with traditional British society. The term, always imprecise, began to have less meaning over the years as the writers to whom it was originally applied became more divergent, and many of them dismissed the label as useless. Literary critic Terry Eagleton noted that the group "weren't exactly a clique since they scarcely knew each other, and apart from being young they shared almost nothing in common, least of all anger."
Джон Осборн
Драматург Джон Осборн үлгі болды, ал оның танымал пьесасы «Ашулы түрде қайт» (1956) Теренс Раттиганның сәнді және сырттай ғана көркейтілген туындыларынан күрт өзгешеленетін драма стиліне назар аударды. 1957 жылы Осборнның «Көңіл көтеруші» пьесасы оның беделін нығайтты, онда Лоренс Оливье басты кейіпкер Арчи Райс рөлін сомдады. Осборн Тони Ричардсонмен серіктестік құрып, «Вудфолл» кинокомпаниясын құрған сәтті кәсіпкер атанды. Кейбір сыншылар Осборнның пікірлеріндегі жасқа сай еместігін сынап, оның саясаты және «қозғалыс» төңірегіндегі пікірталасты қозғады. 1961 жылы ол «Атамекендестеріме хат» атты жарияламасымен көпшіліктің назарына ілікті, ол «Англияға қарғыс» сезімін білдірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Ұлыбританияда төменгі топтағы азаматтардың өмір сапасы әлі де нашар болды; Осборн бұл тақырыпты Ұлыбритания мемлекетінің ең мұқтаж жандарға немқұрайдылық танытқанын көрсету үшін пайдаланды. Пьесада білімді адамдардың жабайылармен салыстырылуы, таптар арасындағы айқын айырмашылықты көрсетеді. Алисон бұл мәселеге тоқталып, Джимми мен Клиффпен бірге пәтерде тұрғанда, «өзін джунглиге тасталғандай сезінгенін» айтады. Джимми соғыстан кейінгі жас, наразылық білдіретін буынның символы ретінде бейнеленді, ол мемлекет пен оның әрекеттеріне күмән келтірді. «Ашулы түрде қайт» пьесасы көрермендердің бір бөлігіне Осборнның туындылары британдық театрды жаңартып, «Жаңа солшылдардың» алға басушысы болатынына үміт сыйлады. Мысалы, Вэйннің «Джодан хатқа жауап» (1963 жылғы «Әдебиет және идеялар туралы эсселер») еңбегін қараңыз. «Ашулылардың» саяси әдеби очерктерінің жинағын редакциялаған баспагер Том Машлер («Декларация», 1957) былай деді: «Олар біртұтас қозғалысқа жатпайды. Керісінше, олар осы беттерде тікелей немесе жанама түрде бір-бірін сынап-жазады. Кейбіреулері тіпті өздерінің көзқарастарына қарсы болатын адамдармен бір кітапқа енгізілгісі келмеді». АММ 1920-1930 жылдардағы тәжірибелік әдебиетті қабылдамай, реализмді бағалады. Олар «жалғандықтың» кез келген түрін жек көріп, құнды немесе абсурдты деп санайтын нәрсеге сенімсіздікпен қарады. Олар әдебиетті консервативті ұстады. Олар бит-буынның ақылға сыймас екенін түсінді. Олардың саясаты радикалды, көбінесе солшыл, кейде оңшыл, тіпті анархистік болды және олар түрлі әлеуметтік алшақтықты сипаттады. Олар сонымен қатар қоғамға қатысты сынды пікірлерін білдіріп, әртүрлі мінез-құлықтарды немесе топтарды әртүрлі жолдармен сынады. Телевизияда олардың туындылары көбінесе «Armchair Theatre» (ITV, 1956–68) және «The Wednesday Play» (BBC, 1964–70) сияқты антологиялық драмалар серияларындағы пьесалар түрінде көрініс тапты, бұл 1960 жылдардың басындағы «ас үйдегі драма» санатына шатастыруға әкелді. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдары «Ашулылар» жиі Корольдік Шекспир компаниясында кездесіп, олардың ықпалында болды, және осы арқылы Эдвард Бонд және Воле Сойинка сияқты басқа да жас драматургтар АММ қозғалысымен тікелей танысты. «Жаңа университет зиялылары» (Уильям Ван О'Коннор 1963 жылғы «Жаңа университет зиялылары және модернизмнің соңы» зерттеуінде қолданған термин) Оксбридждің жоғары сыныптағы университет артықшылықтары мен орта сыныптағы тәрбиелері арасындағы қарама-қайшылықты зерттеген наразыларға сілтеме жасайды. Олардың ішінде Амис, Филип Ларкин және Уэйн болды, олардың барлығы «Қозғалыс» деп аталатын поэзиялық үйірменің мүшелері болды. Сондай-ақ, «Ашулы жас жігіттер» қатарына Колин Уилсон басқаратын жас экзистенциалистік философтардың шағын тобы да кірді, сонымен қатар Стюарт Холройд пен Билл Хопкинс та болды. Осы топтан тыс, «Ашулылар» қатарына негізінен саяси және экономикалық мүдделерімен айналысатын төменгі топтан шыққан жазушылар кірді. Осборннан басқа, олардың қатарында Харольд Пинтер, Брэйн, Арнольд Вескер және Алан Силлито болды. Олардың кейбіреулері (мысалы, Пинтер) солшыл, ал кейбіреулері (мысалы, Брэйн) кейін оңшыл болды. Уильям Купер, «Ашулы жас жігіттердің» ерте үлгісі, Кембриджде білім алған болса да, өзінің ашық пікірлерімен және материалдарымен «облыстық» жазушы саналды және осы топқа кірді.
The playwright John Osborne was the archetypal example, and his signature play Look Back in Anger (1956) attracted attention to a style of drama contrasting strongly with the genteel and understated works of Terence Rattigan that had been in fashion. Osborne's The Entertainer (1957) secured his reputation, with Laurence Olivier playing the protagonist Archie Rice. Osborne became a successful entrepreneur, partnering with Tony Richardson to form the film production company Woodfall. Some critics ridiculed Osborne for a lack of maturity in his statements, and fuelled a debate about his politics and those of the "movement". In 1961, he made public headlines with "Letter to my Fellow Countrymen" that represented a "damn you, England" mentality. In Britain, following the Second World War, the quality of life for lower class citizens was still poor; Osborne used this theme to demonstrate how the state of Britain was guilty of neglect towards those who needed assistance the most. In the play there are comparisons of educated people with savages, illuminating the major difference between classes. Alison remarks on this issue while she, Jimmy and Cliff are sharing an apartment, stating how "she felt she had been placed into a jungle". Jimmy was represented as an embodiment of the young, rebellious post war generation that questioned the state and its actions. Look Back in Anger provided some of its audience with the hope that Osborne's work would revitalise the British theatre and enable it to act as a "harbinger of the New Left". see, for example, "Answer to a Letter from Joe" by Wain (Essays on Literature and Ideas, 1963). Publisher Tom Maschler, who edited a collection of political literary essays by the 'Angries' (Declaration, 1957), commented: "(T)hey do not belong to a united movement. Far from it; they attack one another directly or indirectly in these pages. Some were even reluctant to appear between the same covers with others whose views they violently oppose". AYM preferred realism, rejecting the experimental literature of the 1920s and 1930s. Life observed that "They hate the 'phony' in any form and mistrust anything that seems precious or preposterous. they are literary conservatives. They would find the Beat Generation preposterous". Their politics were radical, usually left but sometimes right, sometimes anarchistic, and they described social alienation of different kinds. They also often expressed their critical views on society as a whole, criticising certain behaviours or groups in different ways. On television, their writings were often expressed in plays in anthology drama series such as Armchair Theatre (ITV, 1956–68) and The Wednesday Play (BBC, 1964–70); this leads to a confusion with the kitchen sink drama category of the early 1960s. Throughout the late 1950s and into the 1960s, the "Angries" often met at or were nurtured by the Royal Shakespeare Company, and through this venue other such emerging playwrights as Edward Bond and Wole Soyinka were exposed to the AYM movement directly. The New University Wits (a term applied by William Van O'Connor in his 1963 study The New University Wits and the End of Modernism) refers to Oxbridge malcontents who explored the contrast between their upper class university privilege and their middle class upbringings. These included Amis, Philip Larkin, and Wain, all of whom were also part of the poetic circle known as "The Movement". Also included among the Angry Young Men was a small group of young existentialist philosophers, led by Colin Wilson and also including Stuart Holroyd and Bill Hopkins. Outside of these subgroupings, the 'Angries' included writers mostly of lower class origin concerned with their political and economic aspirations. Apart from Osborne, these included Harold Pinter, Braine, Arnold Wesker, and Alan Sillitoe. Some of these (e. g., Pinter) were left wing and some (e. g., Braine) later became right wing. William Cooper, the early model Angry Young Man, though Cambridge educated, was a "provincial" writer in his frankness and material and is included in this group.
1950 жылдардың аяғындағы қарсы ағымдар
Осы топтардың әрқайсысында достық, бәсекелестік және ортақ әдеби мақсаттарды мойындау өте күшті болуы мүмкін (Амис пен Ларкин арасындағы қарым-қатынас 20-шы ғасырдың ең ұлы әдеби достықтарының бірі деп есептеледі). Дегенмен, әр топтың жазушылары басқа топтарға қызығушылықсыз және түсініксіздікпен қарады. Байқаушылар мен сыншылар олардың арасында ешқандай ортақ белгі таба алмады. Олар жас жағынан замандас болды. Олар жоғары топтан емес, сондай-ақ қолдауға ие болған әдеби айналымдардың шәкірттері де емес. Бұл көбінесе ерлердің "қозғалысы" болды, бірақ "Ауыз балдың дәмі" (1958) авторы Шелах Делани "ашулы жас әйел" деп сипатталды; басқа әйел мүшелеріне Айрис Мердок және Дорис Лессинг кірді.
Friendships, rivalries, and acknowledgments of common literary aims within each of these groups could be intense (the relationship between Amis and Larkin is considered one of the great literary friendships of the 20th century). However, the writers in each group tended to view the other groups with bewilderment and incomprehension. Observers and critics could find no common thread between them all. They were contemporaries by age. They were not of the upper class establishment, nor were they protégés of existing literary circles. It was essentially a male "movement", but Shelagh Delaney, author of A Taste of Honey (1958), was described as an "angry young woman"; other female members included Iris Murdoch and Doris Lessing.