Харольд Пинтер: Британ драматургі және жазушысы

Кіріспе

Британдық драматург (1930–2008)

Харольд Пинтер (10 қазан 1930 – 24 желтоқсан 2008) – британдық драматург, сценарист, режиссер және актер. Нобель сыйлығының иегері, Пинтер 50 жылдан астам уақыт бойы жазушылық мансабымен ең ықпалды қазіргі заманғы британ драматургтарының бірі болды. Оның ең танымал пьесалары: «Туған күн мерекесі» (1957), «Үйге оралу» (1964) және «Адалдық» (1978), олардың әрқайсысын ол экранға бейімдеді. Оның басқалардың шығармаларын экрандаған сценарийлері: «Қызметші» (1963), «Арадағы» (1971), «Француз лейтенантының әйелі» (1981), «Сот» (1993) және «Слеут» (2007). Сондай-ақ, ол радио, сахна, теледидар және кинода өз шығармаларын және басқалардың шығармаларын қойды. Пинтер шығыс Лондондағы Хакниде туып өскен және Хакни Даунс мектебінде білім алған. Ол жеңіл атлетикамен және крикетпен айналысып, мектептегі қойылымдарда ойнап, өлеңдер жазған. Ол Корольдік драмалық өнер академиясына түсті, бірақ курсты аяқтамады. Ол ар-ұждан келіспеуіне байланысты әскери қызметтен бас тартқаны үшін айыппұл төледі. Кейіннен ол Орталық сөйлеу және драма мектебінде оқып, Ирландия мен Англиядағы репертуарлық театрларда жұмыс істеді. 1956 жылы актриса Вивьен Мерчантқа үйленді және 1958 жылы Дэниел есімді ұлы дүниеге келді. 1975 жылы Мерчанттан ажырасып, 1980 жылы жазушы Леди Антония Фрейзерге тұрмысқа шықты. Пинтердің драматургтік мансабы 1957 жылы «Бөлме» қойылымымен басталды. Оның екінші пьесасы «Туған күн мерекесі» сегіз қойылымнан кейін жабылды, бірақ сыншы Гарольд Хобсон оны жоғары бағалады. Оның алғашқы туындыларын сыншылар «қорқыныш комедиясы» деп сипаттады. Кейінірек «Ешкімнің жері» (1975) және «Адалдық» (1978) сияқты пьесалар «естелік пьесалары» ретінде танылды. Ол радио мен кинодағы өз шығармаларының қойылымдарында актер ретінде ойнады және сахна, театр және экран үшін 50-ге жуық қойылымға режиссерлік жасады. Пинтер 50-ден астам марапаттар, сыйлықтар мен құрметтер алды, соның ішінде 2005 жылы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы және 2007 жылы француздық «Құрмет легионы». 2001 жылдың желтоқсанында асқазан қатерлі ісігі диагнозы қойылғаннан кейін денсаулығы нашарласа да, Пинтер сахнада және экранда өнер көрсетуді жалғастырды. Соңғы рет 2006 жылдың қазан айында Корольдік сот театрының 50 жылдығына арналған Сэмюэл Беккеттің бір актілік монологы «Крапптың соңғы таспасы» басты рөлінде ойнады. 2008 жылдың 24 желтоқсанында бауыр қатерінен қайтыс болды.

Harold Pinter ('/p//ɪ//n//t//ər/; 10 October 1930 – 24 December 2008) was a British playwright, screenwriter, director and actor. A Nobel Prize winner, Pinter was one of the most influential modern British dramatists with a writing career that spanned more than 50 years. His best known plays include The Birthday Party (1957), The Homecoming (1964) and Betrayal (1978), each of which he adapted for the screen. His screenplay adaptations of others' works include The Servant (1963), The Go Between (1971), The French Lieutenant's Woman (1981), The Trial (1993) and Sleuth (2007). He also directed or acted in radio, stage, television and film productions of his own and others' works. Pinter was born and raised in Hackney, east London, and educated at Hackney Downs School. He was a sprinter and a keen cricket player, acting in school plays and writing poetry. He attended the Royal Academy of Dramatic Art but did not complete the course. He was fined for refusing national service as a conscientious objector. Subsequently, he continued training at the Central School of Speech and Drama and worked in repertory theatre in Ireland and England. In 1956 he married actress Vivien Merchant and had a son, Daniel, born in 1958. He left Merchant in 1975 and married author Lady Antonia Fraser in 1980. Pinter's career as a playwright began with a production of The Room in 1957. His second play, The Birthday Party, closed after eight performances but was enthusiastically reviewed by critic Harold Hobson. His early works were described by critics as "comedy of menace". Later plays such as No Man's Land (1975) and Betrayal (1978) became known as "memory plays". He appeared as an actor in productions of his own work on radio and film, and directed nearly 50 productions for stage, theatre and screen. Pinter received over 50 awards, prizes and other honours, including the Nobel Prize in Literature in 2005 and the French Légion d'honneur in 2007. Despite frail health after being diagnosed with oesophageal cancer in December 2001, Pinter continued to act on stage and screen, last performing the title role of Samuel Beckett's one act monologue Krapp's Last Tape, for the 50th anniversary season of the Royal Court Theatre, in October 2006. He died from liver cancer on 24 December 2008.

Ерте өмір және білім

Пинтер 1930 жылғы 10 қазанда Шығыс Лондондағы Хакниде дүниеге келді. Ол Шығыс Еуропадан шыққан британдық еврей ата-анасының жалғыз баласы: әкесі Хайман "Джек" Пинтер (1902–1997) – әйелдер тігіншісі, анасы Франсис (қызметтес аты Московиц; 1904–1992) – үй шаруасымен айналысатын әйел. Пинтер бір әйелінің отбасы сефардтық және испан инквизициясынан қашқан деген жаңылыс пікіріне сенеді; осы себепті ол алғашқы өлеңдері үшін Пинта псевдонімін, ал кейде Пинто сияқты басқа да варианттарды қолданды. Кейіннен Пинтердің екінші әйелі леди Антония Фрейзер жүргізген зерттеулер осы әңгіменің шындықтан алыс екенін көрсетті; Пинтердің үш ата-әжесі Польшадан, ал біреуі Одессадан келген, демек отбасы ашкеназдық болған. Пинтердің Лондондағы үйін оның ресми өмірбаян авторы Майкл Биллингтон «Төменгі Клэптон жолының дауысты, шулы, көлік көп қозғалысынан сәл жақын орналасқан үш қабатты, қызыл кірпіштен тұрғызылған берік вилла» деп сипаттаған. 1940 және 1941 жылдары, «Блитц» бомбалауларынан кейін Пинтер Лондондағы үйінен Корнуолл мен Редингке эвакуацияланды. Пинтер 1944–1948 жылдар аралығында Лондондағы Хакни Даунс мектебінде оқығанда әлеуметтік потенциалын ашты. «Мектеп арқылы да, Хакни Бойз клубының әлеуметтік өмірі арқылы да ол ерлер достығының күшіне дерлік діни сеніммен ие болды. Ол сол кезде танысқан достары – әсіресе Генри Вульф, Майкл (Мик) Голдштейн және Моррис (Моише) Верник – оның өміріндегі эмоционалдық құрылымның маңызды бөлігі болды». Пинтерге үлкен әсер еткен оның ағылшын тілі пәнінің мұғалімі Джозеф Брирли болды, ол оны мектептегі қойылымдарда режиссерлікке шақырды және онымен әдебиет туралы әңгімелесіп, ұзақ серуендеді. Биллингтонның сөзіне сүйенсек, Брирлидің басшылығымен «Пинтер ағылшын тілінде өте жақсы оқыды, мектеп журналына мақалалар жазды және актерлік талантын ашты». 1947 және 1948 жылдары Брирли қойған спектакльдерде Ромео мен Макбет рөлін ойнады. 12 жасында Пинтер өлең жазуды бастады, ал 1947 жылдың көктемінде оның өлеңдері алғаш рет Hackney Downs School Magazine журналында жарияланды. 1950 жылы оның өлеңдері мектеп журналынан тыс алғаш рет Poetry London журналында жарық көрді, олардың кейбіреулері «Гарольд Пинта» псевдонімімен жарияланды. Пинтер дінге сенбейтін адам болған.

Pinter was born on 10 October 1930, in Hackney, east London, the only child of British Jewish parents of Eastern European descent: his father, Hyman "Jack" Pinter (1902–1997) was a ladies' tailor; his mother, Frances (née Moskowitz; 1904–1992), a housewife. Pinter believed an aunt's erroneous view that the family was Sephardic and had fled the Spanish Inquisition; thus, for his early poems, Pinter used the pseudonym Pinta and at other times used variations such as da Pinto. Later research by Lady Antonia Fraser, Pinter's second wife, revealed the legend to be apocryphal; three of Pinter's grandparents came from Poland and the fourth from Odesa, so the family was Ashkenazic. Pinter's family home in London is described by his official biographer Michael Billington as "a solid, red brick, three storey villa just off the noisy, bustling, traffic ridden thoroughfare of the Lower Clapton Road". In 1940 and 1941, after the Blitz, Pinter was evacuated from their house in London to Cornwall and Reading. Pinter discovered his social potential as a student at Hackney Downs School, a London grammar school, between 1944 and 1948. "Partly through the school and partly through the social life of Hackney Boys' Club he formed an almost sacerdotal belief in the power of male friendship. The friends he made in those days – most particularly Henry Woolf, Michael (Mick) Goldstein and Morris (Moishe) Wernick – have always been a vital part of the emotional texture of his life." A major influence on Pinter was his inspirational English teacher Joseph Brearley, who directed him in school plays and with whom he took long walks, talking about literature. According to Billington, under Brearley's instruction, "Pinter shone at English, wrote for the school magazine and discovered a gift for acting." In 1947 and 1948, he played Romeo and Macbeth in productions directed by Brearley. At the age of 12, Pinter began writing poetry, and in spring 1947, his poetry was first published in the Hackney Downs School Magazine. In 1950 his poetry was first published outside the school magazine, in Poetry London, some of it under the pseudonym "Harold Pinta". Pinter was an atheist.

Спорт және достық

Пинтер жүгіруді ұнатты және Хакни Даунс мектебінің спринт бойынша рекордын жаңартты. Ол крикетке әуес болған, тіпті Блитц кезінде эвакуацияланғанда да битасын өзімен алып жүрген. 1971 жылы ол Мел Гассоуға: «Менің өмірімдегі басты құштарлығым – крикет ойыны. Мен оны ойнаймын, тамашалаймын және туралы оқимын», – деді. Ол «Гайтиз» крикет клубының төрағасы, «Йоркшир» крикет клубының жақтаушысы болды және өзінің ресми сайтының бір бөлімін осы спортқа арнады. Оның кабинетінің бір қабырғасын крикет ойнап тұрған жас кезіндегі суреті алып тұрды. Сара Лайл «The New York Times» газетінде осы суретті былай сипаттады: «Суреттегі Пинтер, битасын соғуға дайын, көзінде зұлымдық оты жарқырайды; тестостерон суреттен сезіліп тұр». Пинтер «крикет – қатал агрессияның ең батыл театры» деген «қалалық және қатаң идеяны» қолдады. Ол қайтыс болғаннан кейін, мектептегі бірнеше құрдастары оның спорттағы жетістіктерін, әсіресе крикет пен жүгірудегі табыстарын еске алды. BBC Radio 4 радиосының естелік шарасында Пинтер мен крикет туралы эссе жарияланды. Пинтер интервью бергенде отбасы, махаббат және сексуалдық қатынас, ішімдік ішу, жазу және оқу туралы да айтқан. Биллингтонның сөзіне сүйенсек, «Егер ер адамдардың адалдығы, бәсекелестік және сатқындық қорқынышы Пинтердің «Эльфтер» туындысынан бастап барлық шығармаларындағы тұрақты тақырып болса, оның бастауы оның Хакнидегі жасөспірімдік жылдарында жатыр. Пинтер әйелдерді жақсы көреді, олармен әдемі сөздер айтуды ұнатады және олардың төзімділігі мен күшіне табынады. Бірақ, оның ерте туындыларында, олар көбінесе ер адамдардың таза және Платондық достығына кедересін келтіретін фактор ретінде көрінеді: Пинтердің жоғалған Едендерінің ең маңыздысы».

Театрдағы алғашқы тәжірибе

1948 жылдың соңында Пинтер Корольдік драмалық өнер академиясына екі семестрге оқуға түсті, бірақ мектепті ұнатпағандықтан, көптеген сабақтарын өткізіп, жүйке ауруына шалдыққандай болып көрсетіп, 1949 жылы академияны тастады. 1948 жылы оны әскери қызметке шақырысты. Алғашқыда оны саналы түрде әскери қызметтен бас тартушы ретінде тіркеуден бас тартты, нәтижесінде ол екі рет сотталды және медициналық тексеруден бас тартқаны үшін айыппұл төледі, содан кейін оның саналы түрде әскери қызметтен бас тартушы ретінде тіркелуіне келісім берілді. 1949-1950 жылдары ол Честерфилд ипподромында «Дик Уиттингтон және оның мысығы» атты Рождестволық пантомимасында шағын рөл ойнады. 1951 жылдың қаңтар-шілде айларында Орталық сөйлеу және драма мектебінде оқыды. 1951 жылдан 1952 жылға дейін ол Anew McMaster репертуарлық труппасымен бірге Ирландияда гастрольде болып, оннан астам рөл ойнады. 1952 жылы ол ағылшын репертуарлық өндірістерінде ойнай бастады; 1953 жылдан 1954 жылға дейін ол Хэммерсмиттегі Король театрында Дональд Вулфит труппасымен жұмыс істеп, сегіз рөлде ойнады. 1954 жылдан 1959 жылға дейін Пинтер Дэвид Барон псевдонімімен актерлік өнер көрсетті. Барлығында Пинтер осы атпен 20-дан астам рөл ойнады. Актерлік табысын арттыру үшін Пинтер официант, почтальон, күзетші және қар тазалаушы болып жұмыс істеді. Сол кезде, Марк Баттидің сөзіне сәйкес, ол «ақын және жазушы болу амбицияларын күйінде сақтады». 1989 жылдың қазан айында Пинтер еске алды: «Мен шамамен 12 жыл бойы актер ретінде ағылшын тіліндегі репертуарда өнер көрсеттім. Менің сүйікті рөлдерім, әрине, жамандыққа толы рөлдер еді. Оларға ден қоюға тұрарлық нәрсе бар». Осы кезеңде ол радио, теледидар және кинодағы өзінің және басқалардың туындыларында эпизодтық рөлдерді ойнады, және ол өзінің мансабы бойында осылай істеді.

Неке және отбасылық өмір

1956 жылдан 1980 жылға дейін Пинтер Вивьен Мерчантқа үйленді, ол гастрольде танысқан актриса, көбінесе 1966 жылғы «Альфи» фильміндегі рөлімен танымал. 1958 жылы ұлдары Дэниел дүниеге келді. 1970 жылдардың басында Мерчант Пинтердің көптеген туындыларында ойнады, оның ішінде 1965 жылғы сахналық және 1973 жылғы экрандық «Үйге оралу» спектакльдерінде, бірақ олардың некесі қиын болды. 1962 жылдан 1969 жылға дейін жеті жыл бойы Пинтер BBC телеарнасының жүргізушісі және журналисі Джоан Бэйкуэллмен құпия қарым-қатынаста болды, бұл оның 1978 жылғы «Адалдық» пьесасына шабыттандырды. Сонымен қатар, сол кезеңде және одан кейін ол «Клеопатра» деп атаған американдық әлеуметтік беделді әйелмен де қарым-қатынаста болды. Бұл қарым-қатынас та оның әйелінен және Бэйкуэллден жасырған тағы бір құпиясы болды. Бастапқыда «Адалдық» пьесасы оның Хью Фрейзердің әйелі, тарихшы Антония Фрейзермен болған кейінгі қарым-қатынасына және Пинтердің «некелік дағдарысына» жауап ретінде қарастырылды. Пинтер мен Мерчант 1969 жылы Антония Фрейзермен танысты, олар үш еуі де Шотландия королевасы Мэри туралы Ұлттық галерея бағдарламасының жұмысында бірге болды. Бірнеше жылдан кейін, 1975 жылдың 8-9 қаңтарында Пинтер мен Фрейзердің арасында романтикалық қарым-қатынас туды. Осы кездесу олардың бес жылға созылған некеден тыс махаббатының бастауы болды. 1975 жылдың 21 наурызында Пинтер екі жарым ай бойы Мерчанттан қарым-қатынасын жасырғаннан кейін, оған «Мен біреумен таныстым» деді. Содан кейін «Хановер террасасындағы өмір біртіндеп мүмкін емес болып кетті», және Пинтер 1975 жылдың 28 сәуірінде, «Ешкімнің жері» премьерасынан бес күн өткен соң, үйден көшіп кетті. 1977 жылдың тамыз айының ортасында Пинтер мен Фрейзер екі жыл бойы жалға алынған және қарызға алынған пәтерлерде тұрғаннан кейін, олар оның бұрынғы отбасылық үйіне көшіп барды. Фрейзерлердің 1977 жылы ажырасуы және Пинтерлердің 1980 жылы ажырасуынан кейін Пинтер 1980 жылдың 27 қарашасында Фрейзерге үйленді. Алайда, Мерчанттың ажырасу қағаздарына қол қоюы екі аптаға кешіккендіктен, қабылдау рәсімі жоспарланған күнінен бұрын, оның 50 жылдығына орай өтуі керек болды. Вивьен Мерчант 1982 жылдың қазан айының бірінші аптасында 53 жасында алкоголизмнен қайтыс болды. Биллингтонның айтуынша, Пинтер оны «бар күшімен қолдады» және олардың ажырасуынан, Пинтердің қайтадан үйленуінен және Мерчанттың өлімінен кейін ұлы Дэниелден алыстап кеткеніне өкінеді. Дарынды музыкант және жазушы Дэниел өзінің тегін Пинтерден анасының әжесінің қыздық аты – Брэндке өзгертті. Майкл Биллингтон Пинтердің Дэниелдің тегін өзгертуін «Дэниелдің баспасөзден аулақ болуға бағытталған амалы» деп жазды. Фрейзер Биллингтонға Дэниелдің «әкесінің сүйіспеншілігінен айырылып қалғандықтан маған қарсы шығуы оңай болған кезде маған өте жақсы болды» деді. Биллингтон «Вивианмен ажырасу және Антониямен жаңа өмір Пинтердің жеке басына және оның шығармашылығына терең әсер етті» деп атап өтті, бірақ Фрейзердің өзі Пинтерге немесе оның шығармашылығына әсер еткенін айтпады. 1993 жылдың 15 қаңтарындағы күнделік жазбасында Фрейзер өзін Пинтердің әдеби акушері ретінде сипаттады. Ол Биллингтонға «басқа адамдар [мысалы, Пегги Эшкрофт және т.б.] [Пинтердің] саясатына ықпал етті» деді және оның жазуы мен саяси көзқарастарының өзгеруін «бақытсыз, күрделі жеке өмірден бақытты, күрделі емес жеке өмірге» ауысуымен байланыстырды, сондықтан «Гарольдтың әрқашан болған жағы белгілі бір деңгейде босатылды. Менің ойымша, сіз оны No Man's Land [1975] пьесасынан кейін жазған жұмысынан көре аласыз, ол өте қараңғы пьеса болды». Ол бірнеше жыл бойы қатерлі ісікпен күресіп жүрсе де, өзін «барлық жағынан да бақытты адам» деп санайды. Сара Лайл 2007 жылы The New York Times газетінде Пинтермен сұхбаттасып, оның «соңғы еңбегі, «А үшін алты өлең» деп аталатын жұқа памфлет, 32 жыл бойы жазылған өлеңдер жинағы, әрине, «А» – леди Антония. Алғашқы өлеңдері Парижде жазылған, ол жерде ол және мырза Пинтер танысқаннан кейін көп ұзамай саяхаттады. Отыз жылдан астам уақыт өткеннен кейін екеуі сирек кездеседі, ал мырза Пинтер әйелі туралы сөйлескенде жұмсақ, тіпті жайлы болады».

From 1956 until 1980, Pinter was married to Vivien Merchant, an actress whom he met on tour, perhaps best known for her performance in the 1966 film Alfie. Their son Daniel was born in 1958. Through the early 1970s, Merchant appeared in many of Pinter's works, including The Homecoming on stage (1965) and screen (1973), but the marriage was turbulent. For seven years, from 1962 to 1969, Pinter was engaged in a clandestine affair with BBC TV presenter and journalist Joan Bakewell, which inspired his 1978 play Betrayal, and also throughout that period and beyond he had an affair with an American socialite, whom he nicknamed "Cleopatra". This relationship was another secret he kept from both his wife and Bakewell. Initially, Betrayal was thought to be a response to his later affair with historian Antonia Fraser, the wife of Hugh Fraser, and Pinter's "marital crack up". Pinter and Merchant had both met Antonia Fraser in 1969, when all three worked together on a National Gallery programme about Mary, Queen of Scots; several years later, on 8–9 January 1975, Pinter and Fraser became romantically involved. That meeting initiated their five year extramarital love affair. After hiding the relationship from Merchant for two and a half months, on 21 March 1975, Pinter finally told her "I've met somebody". After that, "Life in Hanover Terrace gradually became impossible", and Pinter moved out of their house on 28 April 1975, five days after the première of No Man's Land. In mid August 1977, after Pinter and Fraser had spent two years living in borrowed and rented quarters, they moved into her former family home in Holland Park, where Pinter began writing Betrayal. After the Frasers' divorce had become final in 1977 and the Pinters' in 1980, Pinter married Fraser on 27 November 1980. Because of a two week delay in Merchant's signing the divorce papers, however, the reception had to precede the actual ceremony, originally scheduled to occur on his 50th birthday. Vivien Merchant died of acute alcoholism in the first week of October 1982, at the age of 53. Billington writes that Pinter "did everything possible to support" her and regretted that he ultimately became estranged from their son, Daniel, after their separation, Pinter's remarriage, and Merchant's death. A reclusive gifted musician and writer, Daniel changed his surname from Pinter to Brand, the maiden name of his maternal grandmother, Michael Billington wrote that Pinter saw Daniel's name change as "a largely pragmatic move on Daniel's part designed to keep the press at bay." Fraser told Billington that Daniel "was very nice to me at a time when it would have been only too easy for him to have turned on me simply because he had been the sole focus of his father's love and now manifestly wasn't." Billington observes that "The break up with Vivien and the new life with Antonia was to have a profound effect on Pinter's personality and his work," though he adds that Fraser herself did not claim to have influence over Pinter or his writing. In her own contemporaneous diary entry dated 15 January 1993, Fraser described herself more as Pinter's literary midwife. Indeed, she told Billington that "other people [such as Peggy Ashcroft, among others] had a shaping influence on [Pinter's] politics" and attributed changes in his writing and political views to a change from "an unhappy, complicated personal life to a happy, uncomplicated personal life", so that "a side of Harold which had always been there was somehow released. I think you can see that in his work after No Man's Land [1975], which was a very bleak play." Even after battling cancer for several years, he considered himself "a very lucky man in every respect". Sarah Lyall notes in her 2007 interview with Pinter in The New York Times that his "latest work, a slim pamphlet called 'Six Poems for A. ', comprises poems written over 32 years, with "A" of course being Lady Antonia. The first of the poems was written in Paris, where she and Mr. Pinter traveled soon after they met. More than three decades later the two are rarely apart, and Mr. Pinter turns soft, even cozy, when he talks about his wife."

Актер ретінде

Пинтердің актерлік мансабы 50 жылдан астам уақытқа созылды және ол көбінесе жауыз рөлдерін ойнағанымен, сахнада, радиода, кинода және теледидарда кең ауқымды рөлдерді орындады. Өзінің пьесалары мен драматикалық этюдтерінің радио және теледидарға бейімделуіне қатысудан басқа, сценарий жазушылық мансабының басында ол өзінің сценарийлері негізінде түсірілген бірнеше фильмдерде эпизодтық рөлдерде ойнады; мысалы, «The Servant» (1963) фильмінде әлеуметтік топтың өкілі ретінде және Джозеф Лози режиссерлік еткен «Accident» (1967) фильмінде Мистер Белл рөлінде; сондай-ақ Майкл Гэмбон, Гленда Джексон және Бен Кингсли жұлдыздық құрамындағы «Тортустың күнделігі» (1985) фильмінде кітап дүкенінің тұтынушысы ретінде. Пинтердің кейінгі фильмдердегі рөлдері: Жез Баттерворттың осы аттас пьесасы негізінде жазылған және режиссерлік еткен «Mojo» (1997) фильміндегі қылмыскер Сэм Росс; «Мансфилд Парк» (1998) фильміндегі сэр Томас Бертрам (оның толық метражды фильмдердегі ең маңызды рөлі), Пинтер бұл кейіпкерді «өте мәдениетті адам, ұлы сезімталдыққа ие адам, бірақ шын мәнінде ол ақшасын табатын тоталдық қатыгез жүйені (құл саудасын) қолдап, нығайтады» деп сипаттаған; және Пирс Броснан мен Джеффри Рашпен бірге «Панаманың тігіншісі» (2001) фильміндегі Бени ағасы. Ол өзінің және басқа авторлардың пьесаларын сахна, кино және теледидар үшін 50-ге жуық қойылымда режиссерлік етті, оның ішінде Саймон Грейдің 10 туындысы: «Butley» пьесасының сахналық және/немесе кино премьерасы (сахна, 1971; фильм, 1974), «Otherwise Engaged» (1975), «The Rear Column» (сахна, 1978; теледидар, 1980), «Close of Play» (NT, 1979), «Quartermaine’s Terms» (1981), «Life Support» (1997), «The Late Middle Classes» (1999) және «The Old Masters» (2004). Пинтер режиссерлік еткен 35-тен астам пьесаның арасында Джон Хопкинстің «Next of Kin» (1974), Ноэль Ковардтың «Blithe Spirit» (1976), Уильям Арчибальдтың «The Innocents» (1976), Дональд Фридтің «Circe and Bravo» (1986), Рональд Харвудтың «Taking Sides» (1995) және Реджинальд Роуздың «Twelve Angry Men» (1996) пьесалары бар.

Драматург ретінде

Пинтер 29 пьесаның және 15 драмалық эскиздің авторы, сондай-ақ сахна мен радиоға арналған екі туындының бірлескен авторы болды. Ол ең ықпалды қазіргі заманғы британ драматургтерінің бірі саналды. 1967 жылы "Үйге оралу" пьесасы үшін "Тони" сыйлығының "Үздік пьеса" номинациясын жеңіп алды, сонымен қатар бірнеше американдық сыйлықтарға ие болды және оларға ұсынылды. Ол және оның пьесалары Ұлыбританияда және әлемнің басқа елдерінде көптеген марапаттар алды. Оның стилі ағылшын тіліне "Pinteresque" деген сын есім ретінде енген, бірақ Пинтер өзі бұл терминді ұнатпады және оны мағынасыз деп есептеді.

"Қорқыт комедиялары" (19571968)

Пинтердің алғашқы пьесасы, «Бөлме», 1957 жылы жазылып, тұңғыш рет сахналанған. Бұл қойылымды Бристоль университетінің студенттері қойған, режиссері – оның жақын досы, актер Генри Вулф. Ол сонымен қатар Мистер Кидд рөлін ойнаған (кейін 2001 және 2007 жылдары қайта ойнады). Биллингтон бұл қойылымды «жас продюсер Майкл Кодронның назарын аударған, өте сенімді дебют» деп сипаттады. Кодрон 1958 жылы Лирик Хаммерсмит театрында Пинтердің келесі пьесасын, «Туған күн мерекесін» қоюға шешім қабылдады. 1957 жылы жазылған және 1958 жылы сахналанған «Туған күн мерекесі» – Пинтердің ең танымал туындыларының бірі. Алайда, пьеса бастапқыда коммерциялық және сындық сәтсіздікке ұшырады. Дегенмен, «The Sunday Times» газетінің беделді драматургия сыншысы Гарольд Хобсон пьеса жайлы жазған мақаласы (қойылым аяқталған соң жарық көрген) пьесаның тағдырын өзгертті. Сыншылар жиі Хобсонның сөздерін келтіреді:

«Мен мырза Пинтердің пьесасы өткен сейсенбі күні таңертең өте нашар сынға іліктірін жақсы білемін. Осы [сөздерді] жазып жатқанда, пьесаның бағдарламада қанша уақыт сақталары белгісіз, бірақ оның жақын арада басқа жерде де қойылатыны мүмкін. Мен әдейі, драматур ретіндегі беделімді тәуекелге тігіп, «Туған күн мерекесі» пьесасының төртінші, тіпті екінші емес, бірінші санатқа жататынын айтқым келеді; ал Пинтердің туындыларының негізінде, ол Лондон театрындағы ең өзгеше, алаңдататын және қызықты талантқа ие. Оның есімін жазып алыңыз. Пинтердің өзі де, кейінгі сыншылар да Хобсонды оның мансабын қолдап, тіпті құтқарып қалғанын мойындады. 1958 жылы жарық көрген мақаласында, Дэвид Кэмптонның «Ақылсыз көзқарас: қауіп-қатер комедиясы» пьесасының тақырыбынан шабыттанған сыншы Ирвинг Уордл Пинтердің ерте пьесаларын «қауіп-қатер комедиясы» деп атады – бұл атау оның туындыларына жиі қолданылады. Мұндай пьесалар көрінерінде әдемі жағдайдан басталады, бірақ Пинтердің кейіпкерлері көрермендері мен бір-біріне түсініксіз болып көрінетін әрекеттері арқасында жағдай қауіпті және «абсурдты» бола түседі. Пинтер Сэмюэл Беккеттің ықпалын мойындайды, әсіресе оның ерте туындыларына; олар дос болып, бір-біріне аяқталмаған туындыларының жобаларын жіберіп, пікір алмасатын. Пинтер 1958 жылы «Жылы үйді» жазды, бірақ оны 20 жылдан астам уақытқа сақтап қойды (төмендегі «Ашық саяси пьесалар мен эскиздер» бөлімін қараңыз). Содан кейін ол «Думбл Уэйтер» (1959) пьесасын жазды, ол Германияда тұңғыш рет сахналанды, ал 1960 жылы Лондондағы Хэмпстед театры клубында «Бөлме» пьесасымен бірге қойылды. Пьеса 1960 жылы мамыр айында Герцогиня театрына көшіріліп, 444 қойылым көрсетілді, соның нәтижесінде 1960 жылғы ең жақсы пьеса үшін «Evening Standard» сыйлығын жеңіп алды. Оның бір актілік «A Night Out» пьесасының үлкен радио және теледидар аудиториясы, сондай-ақ оның ревю скетчтерінің танымалдығы оны сыншылардың назарына іліктірді. 1964 жылы «Туған күн мерекесі» теледидарда (Пинтердің өзі Голдберг рөлінде) және сахнада (Пинтердің режиссерлігімен Олдвич театрында) қайта қойылды және жақсы қабылданды. Питер Холлдың Лондондағы «Үйге оралу» (1964) пьесасы 1967 жылы Бродвейге жеткен кезде Пинтер танымал драматургқа айналды, ал пьеса басқа сыйлықтармен қатар төрт Тони сыйлығын жеңіп алды. Осы кезеңде Пинтер радио үшін «Жай ғана ауыртпалық» пьесасын жазды, ол алғаш рет 1959 жылы BBC-дің үшінші бағдарламасында көрсетілді, содан кейін сахнаға бейімделіп, 1961 жылы Өнер театры клубында қойылды. «A Night Out» (1960) пьесасы 1960 жылы BBC Radio 3 телеарнасында көрсетілгеннен кейін ABC Weekend TV телешоуының «Armchair Theatre» бағдарламасында көпшілікке ұсынылды. Оның «Түнгі мектеп» пьесасы алғаш рет 1960 жылы Associated Rediffusion телеарнасында көрсетілді. «The Collection» пьесасы 1962 жылы Aldwych театрында тұңғыш рет сахналанды, ал Пинтердің сол кезде жарияланбаған сол аттас романынан бейімделген «The Dwarfs» пьесасы алғаш рет 1960 жылы радиода, содан кейін сахнада (сонымен қатар Arts Theatre Club) «The Lover» пьесасымен бірге қойылды, бұл пьеса бұрын Associated Rediffusion телеарнасында 1963 жылы көрсетілген; ал «Tea Party» пьесасы, Пинтердің 1963 жылғы қысқа әңгімесінен дамытқан пьесасы, алғаш рет 1965 жылы BBC телеарнасында көрсетілді.

I am well aware that Mr Pinter[']s play received extremely bad notices last Tuesday morning. At the moment I write these [words] it is uncertain even whether the play will still be in the bill by the time they appear, though it is probable it will soon be seen elsewhere. Deliberately, I am willing to risk whatever reputation I have as a judge of plays by saying that The Birthday Party is not a Fourth, not even a Second, but a First [as in Class Honours]; and that Pinter, on the evidence of his work, possesses the most original, disturbing and arresting talent in theatrical London Mr Pinter and The Birthday Party, despite their experiences last week, will be heard of again. Make a note of their names. Pinter himself and later critics generally credited Hobson as bolstering him and perhaps even rescuing his career. In a review published in 1958, borrowing from the subtitle of The Lunatic View: A Comedy of Menace, a play by David Campton, critic Irving Wardle called Pinter's early plays "comedy of menace"—a label that people have applied repeatedly to his work. Such plays begin with an apparently innocent situation that becomes both threatening and "absurd" as Pinter's characters behave in ways often perceived as inexplicable by his audiences and one another. Pinter acknowledges the influence of Samuel Beckett, particularly on his early work; they became friends, sending each other drafts of their works in progress for comments. Pinter wrote The Hothouse in 1958, which he shelved for over 20 years (See "Overtly political plays and sketches" below). Next he wrote The Dumb Waiter (1959), which premièred in Germany and was then produced in a double bill with The Room at the Hampstead Theatre Club, in London, in 1960. The play transferred to the Duchess Theatre in May 1960 and ran for 444 performances, receiving an Evening Standard Award for best play of 1960. Large radio and television audiences for his one act play A Night Out, along with the popularity of his revue sketches, propelled him to further critical attention. In 1964, The Birthday Party was revived both on television (with Pinter himself in the role of Goldberg) and on stage (directed by Pinter at the Aldwych Theatre) and was well received. By the time Peter Hall's London production of The Homecoming (1964) reached Broadway in 1967, Pinter had become a celebrity playwright, and the play garnered four Tony Awards, among other awards. During this period, Pinter also wrote the radio play A Slight Ache, first broadcast on the BBC Third Programme in 1959 and then adapted to the stage and performed at the Arts Theatre Club in 1961. A Night Out (1960) was broadcast to a large audience on ABC Weekend TV's television show Armchair Theatre, after being transmitted on BBC Radio 3, also in 1960. His play Night School was first televised in 1960 on Associated Rediffusion. The Collection premièred at the Aldwych Theatre in 1962, and The Dwarfs, adapted from Pinter's then unpublished novel of the same title, was first broadcast on radio in 1960, then adapted for the stage (also at the Arts Theatre Club) in a double bill with The Lover, which had previously been televised by Associated Rediffusion in 1963; and Tea Party, a play that Pinter developed from his 1963 short story, first broadcast on BBC TV in 1965.

"Естелік пьесалары" (1968-1982)

1960-шы жылдардың соңынан 1980-шы жылдардың басына дейін Пинтер күрделі екіұштылықтарды, қайғылы сырларды, комедиялық өзгергіштіктерді және есте сақтаудың басқа да "қозғалмалы құмға ұқсас" сипаттамаларын зерттейтін пьесалар мен эскиздер сериясын жазды. Сыншылар оларды кейде Пинтердің "есте сақтау пьесалары" деп атайды. Олардың ішінде "Ландшафт" (1968), "Сытырау" (1969), "Түн" (1969), "Ескі заман" (1971), "Біржанғаның жері" (1975), "Прост сценарийі" (1977), "Сату" (1978), "Отбасы дауыстары" (1981), "Виктория станциясы" (1982) және "Алясканың бір түрі" (1982) пьесалары бар. Пинтердің кейінірек жазған "Party Time" (1991), "Moonlight" (1993), "Күлден кейін" (1996) және "Мереке" (2000) сияқты пьесалары да оның "есте сақтау" драматургиясының кейбір ерекшеліктерін пайдаланады, өйткені олар қазіргі замандағы өткен шаққа назар аударады, бірақ бұл пьесалардың жеке және саяси мәні, сондай-ақ тондық ерекшеліктері бұрынғы пьесалардан өзгеше.

Ашық саяси пьесалар мен скетчтер (1980-2000)

1980 жылдардың басында Антония Фрейзерге үйленгеннен кейін және Вивьен Мерчант қайтыс болғаннан кейін үш жылдық шығармашылық құрғақшылықтан кейін Пинтердің пьесалары қысқарып, ашық саяси сипатқа ие болды, күштің өзінің осал еместігі арқылы байланыстырылған қысымға, азаптауға және адам құқықтарын бұзуға сын тұрғысынан қарады. Осы үзіліске дейін, 1979 жылы Пинтер 1958 жылы жазған, бірақ кейінге қалдырған «Жылыжай» қолжазбасын қайта тапты; ол оны қайта қарап, 1980 жылы Лондондағы Хэмпстед театрында өзінің алғашқы қойылымын қойды. 1980 жылдардағы пьесалары сияқты, «Жылыжай» да авторитарлыққа және билік саясатының теріс пайдалануына қатысты, бірақ ол бұрынғы қауіп-қатер комедиялары сияқты комедиялық элементтерге де ие. Пинтер 1995 жылы Чичестердегі Минерва театрында «Рут» рөлін қайта ойнады. Пинтердің қысқа драмалық эскизі «Precisely» (1983) екі бюрократтың өзара ядролық жойылу мен қорқыту саясатының ақымақтығын зерттейтін дуолог. Оның алғашқы ашық саяси бір актілік пьесасы – «Бір жолға» (1984). 1985 жылы Пинтер бұрынғы пьесалары билік пен биліксіздіктің метафораларын ұсынса, кейінгілері биліктің өзінің нақты көрінісін және оны теріс пайдалануын көрсетеді деп мәлімдеді. Пинтердің «саяси театры қатысу мен қанағаттанбаудың қарама-қарсы полюстерінің өзара әрекетін және қақтығысын көрсетеді». «Тау тілі» (1988) түрік тілінің күрд тілін басып тастауы туралы. Пинтердің ұзақ саяси сатирасы «Партия уақыты» (1991) Лондондағы Альмейда театрында «Тау тілімен» бірге премьераланды. Пинтер оны 1992 жылы теледидар үшін сценарий ретінде бейімдеп, өндірістің режиссері болды, ал алғашқы көрсетілім 1992 жылдың 17 қарашасында Ұлыбританияда Channel 4 арнасында өтті. Саяси және жеке мәселелерді байланыстыра отырып, оның келесі толыққанды пьесалары «Ай жарығы» (1993) және «Күлден күлге» (1996) тұрмыстық ортада өтеді және өлім мен өлгенге дейінгі жағдайға назар аударады; «Күлден күлге» пьесасындағы Девлин мен Ребекка Холокостқа қатысты белгісіз қылмыстарға сіңізді түрде сіңізеді. Алдымен анасының (1992), содан кейін әкесінің (1997) өлімін бастан өткергеннен кейін, Пинтер жеке және саяси өмірді қайтадан біріктіріп, «Өлім» (1997) және «Жоғалғандар» (1998) өлеңдерін жазды. Пинтердің соңғы сахналық пьесасы «Қорбандық» (2000) – Лондонның Вест-Энд театры ауданындағы сәнді мекеме The Ivy және оның «балет немесе операдан жаңа келген» меценаттарын пародизациялайтын әлеуметтік сатира. Олар көргендері туралы ештеңе естеріне түсіре алмайды, тіпті атауларын да. [Бұл] алтын түстес, аузынан жаман сөздер шығаратын жандар да өздерінің дастарқандастары (және, осыған байланысты, тамақтары) туралы сөйлескенде, көбінесе тек беткі жағынан ғана әңгімелеседі, егер әңгіме болса». Пьесаның сыртқы түрі 1980 және 1990 жылдардағы кейбір пьесаларға қарағанда саяси тұрғыдан аз резонансты болуы мүмкін; бірақ оның орталық еркек кейіпкерлері, Ламберт және Мэтт есімді ағайындылары, өзін «біз қару көтермейтіндіктен, бейбіт стратегиялық кеңесшілер» деп сипаттайтын элитаның мүшелері (Партия уақытындағы жауапты адамдар сияқты). Келесі үстелдегі банкир Рассел өзін «толыққанды бұзылған тұлға, психопат» деп сипаттайды, ал Ламберт «көптеген мәдениетті, мейірімді, жақсы адам болып қайта туыламын» деп ант етеді. Бұл кейіпкерлердің сыртқы түрі олардың өте қатыгездігін жасырады. «Қорбандық» таныс Пинтерлік саяси контекстін еске түсіреді: «'Қорбандық'тағы сәнді дауыстылар мен 'Бөлме'дегі тыныш жұмысшылардың күңкілдеуі, беттің астында бәрі бірдей». Дегенмен, «Қорбандық» пьесасындағы Сервистің әкесі туралы жиі күлкілі сенімсіз еске алулары Пинтердің соңғы сахналық пьесалары оның бұрынғы «естелік пьесаларының» экспрессионистік аспектілерін кеңейтеді, сонымен қатар оның «қауіпті комедияларына» оралады. Мен сыртқа шығу есігін таба алмаймын. Менің әжем осы өмірдің сырымен таныстырды, және мен әлі де оның ішіндемін. Менің әжем одан шығып кетті. Ол оны толығымен артына қалдырды және кері бұрылмады. Ол осыны дұрыс жасады. Мен тағы бір сұрақ қойғым келеді. Ол бір орында тұрды. Баяу өшіру. 2000-2001 жылдары сонымен қатар, Корольдік ұлттық театрда Ди Тревиспен бірлесіп жазылған және режиссерлік еткен, Пинтердің жарияланбаған Пруст сценарийінің сахналық бейімделуі, сондай-ақ Патрик Марбер режиссерлік еткен және Майкл Гэмбон, Руперт Грейвс және Дуглас Ходж ойнаған «Кейірімші» қайта қойылды. Ұлттық театрдың «Эскиздер» қойылымының екі бөліміндегі премьерасында, сол кезде химиялық терапиядан өтсе де, Пинтер «Мемлекет» үшін кішкентай балаларды өлтіруге дайын, жаны аяусыз министрді сомдады.

Following a three year period of creative drought in the early 1980s after his marriage to Antonia Fraser and the death of Vivien Merchant, Pinter's plays tended to become shorter and more overtly political, serving as critiques of oppression, torture, and other abuses of human rights, linked by the apparent "invulnerability of power." Just before this hiatus, in 1979, Pinter re discovered his manuscript of The Hothouse, which he had written in 1958 but had set aside; he revised it and then directed its first production himself at Hampstead Theatre in London, in 1980. Like his plays of the 1980s, The Hothouse concerns authoritarianism and the abuses of power politics, but it is also a comedy, like his earlier comedies of menace. Pinter played the major role of Roote in a 1995 revival at the Minerva Theatre, Chichester. Pinter's brief dramatic sketch Precisely (1983) is a duologue between two bureaucrats exploring the absurd power politics of mutual nuclear annihilation and deterrence. His first overtly political one act play is One for the Road (1984). In 1985 Pinter stated that whereas his earlier plays presented metaphors for power and powerlessness, the later ones present literal realities of power and its abuse. Pinter's "political theatre dramatizes the interplay and conflict of the opposing poles of involvement and disengagement." Mountain Language (1988) is about the Turkish suppression of the Kurdish language. Pinter's longer political satire Party Time (1991) premièred at the Almeida Theatre in London, in a double bill with Mountain Language. Pinter adapted it as a screenplay for television in 1992, directing that production, first broadcast in the UK on Channel 4 on 17 November 1992. Intertwining political and personal concerns, his next full length plays, Moonlight (1993) and Ashes to Ashes (1996) are set in domestic households and focus on dying and death; in their personal conversations in Ashes to Ashes, Devlin and Rebecca allude to unspecified atrocities relating to the Holocaust. After experiencing the deaths of first his mother (1992) and then his father (1997), again merging the personal and the political, Pinter wrote the poems "Death" (1997) and "The Disappeared" (1998). Pinter's last stage play, Celebration (2000), is a social satire set in an opulent restaurant, which lampoons The Ivy, a fashionable venue in London's West End theatre district, and its patrons who "have just come from performances of either the ballet or the opera. Not that they can remember a darn thing about what they saw, including the titles. [These] gilded, foul mouthed souls are just as myopic when it comes to their own table mates (and for that matter, their food), with conversations that usually connect only on the surface, if there." On its surface the play may appear to have fewer overtly political resonances than some of the plays from the 1980s and 1990s; but its central male characters, brothers named Lambert and Matt, are members of the elite (like the men in charge in Party Time), who describe themselves as "peaceful strategy consultants [because] we don't carry guns." At the next table, Russell, a banker, describes himself as a "totally disordered personality a psychopath", while Lambert "vows to be reincarnated as '[a] more civilised, [a] gentler person, [a] nicer person'." These characters' deceptively smooth exteriors mask their extreme viciousness. Celebration evokes familiar Pinteresque political contexts: "The ritzy loudmouths in 'Celebration' and the quieter working class mumblers of 'The Room' have everything in common beneath the surface". Yet, as the Waiter's often comically unbelievable reminiscences about his grandfather demonstrate in Celebration, Pinter's final stage plays also extend some expressionistic aspects of his earlier "memory plays", while harking back to his "comedies of menace", as illustrated in the characters and in the Waiter's final speech:
My grandfather introduced me to the mystery of life and I'm still in the middle of it. I can't find the door to get out. My grandfather got out of it. He got right out of it. He left it behind him and he didn't look back. He got that absolutely right. And I'd like to make one further interjection. He stands still. Slow fade. During 2000–2001, there were also simultaneous productions of Remembrance of Things Past, Pinter's stage adaptation of his unpublished Proust Screenplay, written in collaboration with and directed by Di Trevis, at the Royal National Theatre, and a revival of The Caretaker directed by Patrick Marber and starring Michael Gambon, Rupert Graves, and Douglas Hodge, at the Comedy Theatre. In its première in the National Theatre's two part production of Sketches, despite undergoing chemotherapy at the time, Pinter played the ruthless Minister willing to murder little children for the benefit of "The State".

Сценарий жазушысы ретінде

Пинтер кино және теледидар үшін 27 сценарий мен киносценарий жазды, олардың көпшілігі фильмге түсірілді немесе сахналық пьеса ретінде бейімделді. Сценарист ретінде танымалдылығы Джозеф Лозидің режиссерлік фильмдеріне жазған үш сценарийімен басталды, бұл олардың жақын достығына әкелді: Робин Моэмнің романы бойынша «Қызметші» (1963), Николас Мослидің романы бойынша «Апат» (1967) және Л. П. Хартлидің романы бойынша «Арадағы» (1971). Пинтердің өзінің сахналық пьесаларын бейімдеген фильмдері: Клайв Доннер режиссерлік еткен «Қамқор» (1963), Уильям Фридкин режиссерлік еткен «Туған күн тойы» (1968), Питер Холл режиссерлік еткен «Үйге оралу» (1973) және Дэвид Джонс режиссерлік еткен «Сату» (1983). Пинтер басқа да жазушылардың романдарын сценарийлерге бейімдеген, соның ішінде Пенелопа Мортимердің романы бойынша Джек Клейтон режиссерлік жасаған «Қабақ жарушы» (1964), Эллистон Тревордың 1965 жылғы шпиондық романы бойынша Майкл Андерсон режиссерлік жасаған «Квилер меморандумы» (1966), Ф. Скотт Фицджеральдтың аяқталмаған романы бойынша Элия Казан режиссерлік жасаған «Соңғы магнат» (1976), Карел Рейс режиссерлік жасаған «Француз лейтенантының әйелі» (1981), Джон Фоулз романы бойынша; Рассел Хобанның романы бойынша «Тортустың күнделігі» (1985), Элизабет Боуэннің 1949 жылғы романы бойынша телефильм; Пол Шредер режиссерлік жасаған Иэн МакЭванның романы бойынша «Шет елдік жайлылық» (1990), Дэвид Джонс режиссерлік жасаған Франц Кафканың романы бойынша «Сот» (1993). Оның басқалардың «Қыздың ертегісі» (1990), «Күннің қалдықтары» (1990) және «Лолита» (1997) фильмдеріне арналған жұмыстарының сценарийлерін тапсырған сценарийлері жарияланбаған және соңғы екі фильмнің жағдайында, авторлық құқығы көрсетілмеген, бірақ оның сценарийлерінен бірнеше көріністер немесе оның кейбір аспектілері осы дайын фильмдерде қолданылды. Оның «Пруст сценарийі» (1972), «Жеңіс» (1982) және «Арман көрген бала» (1997) сценарийлері және жарық көрмеген «Лир патшаның трагедиясы» (2000) сценарийі түсірілмеген. Алайда Пинтердің Пруст сценарийінің бір бөлімі 1984 жылы Волкер Шлёндорфтың режиссерлігімен түсірілген «Суанға ғашық» (Un amour de Swann) фильмі ретінде жарық көрді. Сондай-ақ, ол Майкл Бэйкуэллдің 1995 жылы BBC Radio 3-те екі сағаттық радиодрама ретінде бейімдеген. Пинтердің соңғы түсірілген сценарийі 1970 жылы Тони сыйлығын жеңіп алған Энтони Шаффердің «Аңшы» пьесасының адаптациясы болды, оны фильмнің продюсерлерінің бірі Джуд Лоу тапсырған болатын. Пинтердің «Француз лейтенантының әйелі» және «Сату» фильмдерінің сценарийлері 1981 және 1983 жылдары «Оскар» сыйлығына ұсынылды.

Pinter composed 27 screenplays and film scripts for cinema and television, many of which were filmed, or adapted as stage plays. His fame as a screenwriter began with his three screenplays written for films directed by Joseph Losey, leading to their close friendship: The Servant (1963), based on the novel by Robin Maugham; Accident (1967), adapted from the novel by Nicholas Mosley; and The Go Between (1971), based on the novel by L. P. Hartley. Films based on Pinter's adaptations of his own stage plays are: The Caretaker (1963), directed by Clive Donner; The Birthday Party (1968), directed by William Friedkin; The Homecoming (1973), directed by Peter Hall; and Betrayal (1983), directed by David Jones. Pinter also adapted other writers' novels to screenplays, including The Pumpkin Eater (1964), based on the novel by Penelope Mortimer, directed by Jack Clayton; The Quiller Memorandum (1966), from the 1965 spy novel The Berlin Memorandum, by Elleston Trevor, directed by Michael Anderson; The Last Tycoon (1976), from the unfinished novel by F. Scott Fitzgerald, directed by Elia Kazan; The French Lieutenant's Woman (1981), from the novel by John Fowles, directed by Karel Reisz; Turtle Diary (1985), based on the novel by Russell Hoban; The Heat of the Day (1988), a television film, from the 1949 novel by Elizabeth Bowen; The Comfort of Strangers (1990), from the novel by Ian McEwan, directed by Paul Schrader; and The Trial (1993), from the novel by Franz Kafka, directed by David Jones. His commissioned screenplays of others' works for the films The Handmaid's Tale (1990), The Remains of the Day (1990), and Lolita (1997), remain unpublished and in the case of the latter two films, uncredited, though several scenes from or aspects of his scripts were used in these finished films. His screenplays The Proust Screenplay (1972), Victory (1982), and The Dreaming Child (1997) and his unpublished screenplay The Tragedy of King Lear (2000) have not been filmed. A section of Pinter's Proust Screenplay was, however, released as the 1984 film Swann in Love (Un amour de Swann), directed by Volker Schlöndorff, and it was also adapted by Michael Bakewell as a two hour radio drama broadcast on BBC Radio 3 in 1995, before Pinter and director Di Trevis collaborated to adapt it for the 2000 National Theatre production. Pinter's last filmed screenplay was an adaptation of the 1970 Tony Award winning play Sleuth, by Anthony Shaffer, which was commissioned by Jude Law, one of the film's producers. Pinter's screenplays for The French Lieutenant's Woman and Betrayal were nominated for Academy Awards in 1981 and 1983, respectively.

Жерлеу рәсімі

Пинтердің қосылу рәсімі 2008 жылдың 31 желтоқсанында Кенсал Грин зиратындағы қабір басында өткен, жарты сағаттық жеке, діни емес рәсім болды. Пинтер бұрыннан таңдаған сегіз оқылымға оның өзінің жеті жазбасынан және Джеймс Джойстің «Өлілер» әңгімесінен үзінділер кірді, оны актриса Пенелопа Уилтон оқыды. Майкл Гэмбон «No Man's Land» пьесасынан «фотоальбом» сөзін және Пинтердің 1997 жылғы «Өлім» өлеңін қоса алғанда, тағы үш оқылым оқыды. Басқа оқылымдар Пинтердің әйелін және оның крикетке деген құмарлығын құрметтеді. «No Man's Land» пьесасының соңғы түнінде, 2009 жылдың 3 қаңтарында Йорк герцогы театрындағы Вест-Эндтегі Ambassador театр тобының барлығы драматургті құрметтеу үшін бір сағатқа жарықтарын сөндірді. Диана Эбботт, Хакни Норт және Сток Ньюингтон округінің парламент депутаты, 1910 жылы Лоуэр Клэптон-роудта құрылған Клэптон кинематограф театрын қалпына келтіру және оны Пинтерге арналған ескерткіш ретінде айналдыру үшін, «Хакнидің әдебиетке айналған ұлы жігітіне құрмет көрсету үшін» тұрғындардың науқанын қолдау мақсатында парламентке ұсыныс енгізді. 2009 жылдың 2 мамырында Нью-Йорк қалалық университетінің түлектер орталығында тегін, жалпыға арналған еске алу шарасы өтті. Бұл Нью-Йоркте өткен 5-ші жылдық PEN World Voices халықаралық әдебиет фестивалінің бөлігі болды. 2009 жылдың 7 маусымында Лондондағы Корольдік ұлттық театрдағы Оливье театрында өткен тағы бір еске алу кеші Пинтердің жазбаларынан үзінділер мен оқылымдардан тұрды. Олардың көпшілігі оның достары мен әріптестері болды, соның ішінде: Эйлин Аткинс, Дэвид Брэдли, Колин Ферт, Генри Гудман, Шейла Хэнкок, Алан Рикман, Пенелопа Уилтон, Сьюзан Вулдридж және Генри Вулф; сондай-ақ Иан Риксон басқарған Лондон музыка және драмалық өнер академиясының студенттерінен құралған труппа. 2009 жылдың 16 маусымында Антония Фрейзер Хакни Империясында еске алу бөлмесін ресми түрде ашты. Театр сонымен қатар Пинтердің атынан жазушыларға резиденция құрды. Крейг Рейннің «Arts Tri Quarterly Areté» журналының 28-ші санының көп бөлігі Пинтерді еске алуға арналған материалдарға толы болды, ол Пинтердің 1987 жылы жарық көрмеген «Антонияға» арналған махаббат өлеңімен және оның 1975 жылы жазылған «Париж» өлеңімен (олар Фрейзермен бірге өмір сүре бастаған жыл) басталды, содан кейін Пинтердің әріптестері мен достарының, соның ішінде Патрик Марбер, Нина Рейн, Том Стоппард, Питер Николс, Сусанна Гросс, Ричард Эйр және Дэвид Хейрдің қысқаша естеліктері келді. 27 қыркүйекте 2009 жылы Лордс Крикет Граундында Гайтис Крикет Клубы мен Лордс Тавернерс арасындағы еске алуға арналған крикет матчы өтті, содан кейін Пинтердің өлеңдерінен және пьесаларынан үзінділер ойналды. 2009 жылы ағылшын PEN-і PEN Пинтер сыйлығын құрды, ол жыл сайын британдық жазушыға немесе Ұлыбританияда тұратын жазушыға беріледі, ол Пинтердің Нобельдік лекциясының сөзімен айтқанда, әлемге «көз жұмбайтын, өзгере бермейтін» көзқараспен қарап, «өміріміз бен қоғамдарымыздың нағыз шындығын анықтауға зор интеллектуалдық жігерлікпен ұмтылады». Сыйлыққа халықаралық батыл жазушы ие болады. Сыйлықтың алғашқы иегерлері Тони Харрисон және Мьянма ақыны және комедияшысы Маунг Тура (Зарғанар) болды.

Pinter's funeral was a private, half hour secular ceremony conducted at the graveside at Kensal Green Cemetery, 31 December 2008. The eight readings selected in advance by Pinter included passages from seven of his own writings and from the story "The Dead", by James Joyce, which was read by actress Penelope Wilton. Michael Gambon read the "photo album" speech from No Man's Land and three other readings, including Pinter's poem "Death" (1997). Other readings honoured Pinter's widow and his love of cricket. and on the final night of No Man's Land at the Duke of York's Theatre on 3 January 2009, all of the Ambassador Theatre Group in the West End dimmed their lights for an hour to honour the playwright. Diane Abbott, the Member of Parliament for Hackney North & Stoke Newington proposed an early day motion in the House of Commons to support a residents' campaign to restore the Clapton Cinematograph Theatre, established in Lower Clapton Road in 1910, and to turn it into a memorial to Pinter "to honour this Hackney boy turned literary great." On 2 May 2009, a free public memorial tribute was held at The Graduate Center of The City University of New York. It was part of the 5th Annual PEN World Voices Festival of International Literature, taking place in New York City. Another memorial celebration, held in the Olivier Theatre, at the Royal National Theatre, in London, on the evening of 7 June 2009, consisted of excerpts and readings from Pinter's writings by nearly three dozen actors, many of whom were his friends and associates, including: Eileen Atkins, David Bradley, Colin Firth, Henry Goodman, Sheila Hancock, Alan Rickman, Penelope Wilton, Susan Wooldridge, and Henry Woolf; and a troupe of students from the London Academy of Music and Dramatic Art, directed by Ian Rickson. On 16 June 2009, Antonia Fraser officially opened a commemorative room at the Hackney Empire. The theatre also established a writer's residency in Pinter's name. Most of issue number 28 of Craig Raine's Arts Tri Quarterly Areté was devoted to pieces remembering Pinter, beginning with Pinter's 1987 unpublished love poem dedicated "To Antonia" and his poem "Paris", written in 1975 (the year in which he and Fraser began living together), followed by brief memoirs by some of Pinter's associates and friends, including Patrick Marber, Nina Raine, Tom Stoppard, Peter Nichols, Susanna Gross, Richard Eyre, and David Hare. A memorial cricket match at Lord's Cricket Ground between the Gaieties Cricket Club and the Lord's Taverners, followed by performances of Pinter's poems and excerpts from his plays, took place on 27 September 2009. In 2009, English PEN established the PEN Pinter Prize, which is awarded annually to a British writer or a writer resident in Britain who, in the words of Pinter's Nobel speech, casts an 'unflinching, unswerving' gaze upon the world, and shows a 'fierce intellectual determination to define the real truth of our lives and our societies'. The prize is shared with an international writer of courage. The inaugural winners of the prize were Tony Harrison and the Burmese poet and comedian Maung Thura (a. k. a. Zarganar).

Гарольд Пинтер болу

2011 жылдың қаңтар айында Беларусь еркін театрының жасап орындаған "Гаррольд Пинтер болу" атты, Пинтердің пьесаларынан алынған үзінділерді, оның Нобель лекциясын және белорус түрмесіндегілердің хаттарынан құралған театрлық коллажы, көпшілік назарына іліккен. Үкімет тарапынан диссиденттік өнерге қарсы күшті шаралар қабылданғандықтан, театр мүшелерін Минскінен құпия түрде шығаруға тура келді. Олар 2011 жылғы "Радар астындағы" фестивалі аясында Нью-Йорктегі "La MaMa" театрында екі апта бойы толық сатылған спектакльдерін көрсетті. Театрдың қоғамдық театрында драматургтер Тони Кушнер мен Том Стоппардтың бірлестік ұйымдастыруымен өткен қосымша қайырымдылық көрсетілімінде, тұтқындардың хаттарын он шақырылған актер оқыды: Манди Патинкин, Кевин Клайн, Олимпия Дукакис, Лили Рэб, Линда Эмонд, Джош Хамильтон, Стивен Спинелла, Лу Рид, Лори Андерсон және Филип Сеймур Хоффман. Беларусь еркін театрымен ынтымақтастықпен, актерлер мен театр ұжымдары АҚШ бойынша "Гаррольд Пинтер болу" спектаклінен түскен қаражаттан қосымша қайырымдылық көрсетілімдерін ұйымдастырды.

Гарольд Пинтер театры, Лондон

2011 жылдың қыркүйегінде британдық театр иелері, Ambassador Theatre Group (ATG) Лондонның Пэнтон көшесіндегі Комедия театрын Гарольд Пинтер театры деп атауын жариялады. ATG-нің бірлескен бас директоры және шығармашылық директоры Говард Пантер BBC-ге: "Пинтердің туындылары Комедия театры тарихының ажырамас бөлігіне айналды. Біздің ең сәтті Вест-Энд театрларымыздың біріне оның есімін беру – британдық театрға үлкен үлес қосқан, 50 жылдық өмірінде ең беделді қазіргі британ драматургі ретінде танылған ол кісіге лайықты құрмет."

Құрметтер

Ұлттық зайырлы қоғамның құрметті мүшесі, Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі және Американың қазіргі тіл қауымдастығының құрметті мүшесі (1970), Пинтер 1966 жылы CBE орденімен марапатталды және 2002 жылы Ұлыбританияның Ысқырық серігі орденінің мүшесі атанды, 1996 жылы рыцарьдық атақтан бас тартқан болатын. 1995 жылы ол өмір бойына әдебиет саласындағы жетістіктері үшін Дэвид Коэн сыйлығын алды. 1996 жылы театрдағы өмірлік жетістіктері үшін Лоренс Оливье арнайы сыйлығымен марапатталды. 1997 жылы BAFTA Fellow атағына ие болды. 2001 жылдың қазан айында Торонтода өткен бір апталық "Құрмет" шарасында "Шығармашылық генийі" үшін Дүниежүзілік көшбасшылар сыйлығын алды. 2004 жылы ол "әдебиетке өмір бойы қосқан үлесі үшін, әсіресе 2003 жылы жарық көрген "Соғыс" атты өлеңдер жинағы үшін" Уилфред Оуэн атындағы поэзия сыйлығына ие болды. 2006 жылдың наурыз айында драма және театр саласындағы өмірлік жетістіктері үшін Еуропа театр сыйлығымен марапатталды. Осы сыйлықпен байланысты, сыншы Майкл Биллингтон 2006 жылдың 10-14 наурызы аралығында Италияның Турин қаласында "Пинтер: құмарлық, поэзия, саясат" тақырыбында халықаралық конференция ұйымдастырды, онда Еуропа мен Америка ғалымдары мен сыншылары қатысты. 2008 жылдың қазан айында Орталық сөйлеу және драма мектебі Пинтердің президенттік қызметке келісімін жариялады және оны бітіру салтанатында құрметті стипендиямен марапаттады. Пинтер тағайындалуына қатысты: "Мен 1950-1951 жылдары Орталықта оқыдым. Мен онда өткізген уақытымды қатты ұнатып, осындай керемет мекеменің президенті болғаныма қуаныштымын" деді. Алайда, денсаулығының нашарлауына байланысты ол 20-шы құрметті дәрежесін қатыса алмай-ақ алды.

Құрметті легион

2007 жылдың 18 қаңтарында Франция премьер-министрі Доминик де Вильпен Лондондағы француз елшілігінде өткен салтанатты шарада Пинтерге Францияның ең жоғары мемлекеттік наградасы – Легион д’онёр орденін табыс етті. Де Вильпен Пинтердің 1991 жылғы «Американдық футбол» өлеңін жоғары бағалап, «Зорлық-зомбылығы мен қатыгездігімен ол мен үшін соғыстың ең нақты бейнесі, империализм мен зорлық-зомбылықтың құлқына ілесудің ең айқын метафорасы» деді. Пинтер Францияның Ирак соғысына қарсы тұрғанын мақтады. М. де Вильпен: «Ақын тыныш тұрып, басқалардың назарына лайық емес нәрселерді байқайды. Өлең бізге өмір сүруді үйретеді, ал сіз, Гарольд Пинтер, бізге қалай өмір сүру керектігін үйретесіз» деді. Ол Пинтерге осы награданы «адам рухының барлық қырларын көрсетуге тырысқандықтан, оның туындылары француз халқының адамды түсінуге және шын мәнінде әмбебап нәрсені ұғынуға деген құштарлығына жауап береді» деп табыс етілгенін атап өтті. Лоуренс Поллард «осы ұлы драматургке берілген награда Франция сияқты елдерде мырза Пинтердің келісімсіз радикалдық зиялының үлгісі ретінде қаншалықты құрметтелгенін көрсетеді» деп мәлімдеді. немесе өзінің туындыларына қатысты көзқарасын өзгертуі. 1985 жылы Пинтер өзінің ертедегі саналы наразылығының «жас кезінде суық соғыстың қатты мазалағандығынан» туындағанын еске алды. Маккартизм – терең екіжүзділік. «Олар» – жандар, «біз» – жақсылар. 1948 жылы Ресейдің Шығыс Еуропаны басып алуы айқын және қатыгез факт болды, бірақ мен сол кезде және қазір де біздің өзіміздің іс-әрекеттеріміз бен көзқарастарымызды осындай сынға және моральдық тексеруге салуға міндеттіміз деп қатты сезіндім». Ғалымдар Пинтердің билік қатынастарын драмалық бейнелеуі осы зерттеудің нәтижесі екенін айтады. Пинтердің «билік өкілдерінен» кез келген цензураға қарсы тұруы «Туған күн» пьесасының соңындағы Питидің сөзінде жақсы көрінеді. Стенлиді құлатып, қайта құрап, Голдберг пен МакКанн билік өкілдері алып кетіп бара жатқанда, Пити оның артынан: «Стан, оларға не істеу керектігін айтуға рұқсат берме!» деп айғайлайды. Пинтер 1988 жылы Гассоуға: «Мен осы сөзді өмірім бойы айтып келемін. Қазір де солай» деді. Пинтердің «биліктегілердің ойлау жолдарына» қарсы тұруы – «статус-квоны» ұдайы жалғастыратын «ойлардың кірпіш қабырғасы» – кейбір академиялық сыншылардың оның көркем туындыларында көретін «мұңды пейзажға», қазіргі заманғы қатал шындықтарға және адамның қадір-қасиетін қалпына келтіруге деген белгілі бір үмітке әкелді. Пинтердің көп жылдық досы Дэвид Джонс талдамалық көзқарысқа бейім ғалымдар мен драмалық сыншыларға Пинтердің «үлкен комедия жазушыларының» бірі екенін еске салды: «Гарольдтың туындыларындағы тұзақ – орындаушылар мен көрермендер үшін оған тым шыншыл немесе маңызды көзқараспен қарау. Мен әрқашан оның пьесаларын мүмкіндігінше әзіл-қалжың мен адамгершілікпен түсіндіруге тырыстым. Қараңғы бұрыштарда әрқашан жалғандық жасырынып тұрады. «Құтқарушы» әлемі – мұңды, кейіпкерлері зардап шеккен және жалғыз. Бірақ олардың барлығы аман қалады. Осы мақсатқа жету үшін олар жүрек ауруы мен күлкіні теңестіретін, әзіл-қалжың сезімімен, жанкүйерлік өмірлік күшпен әрекет етеді. Қызық, бірақ тым күлкілі емес. Пинтер 1960 жылы былай деп жазды: «Мен үшін «Құтқарушы» белгілі бір шекке дейін күлкілі. Осы шектен кейін ол күлкілі бола бермейді, және мен оны осы себепті жаздым». Оның драмалық қақтығыстары кейіпкерлері мен көрермендері үшін маңызды салдарларға әкеледі, оның туындыларының «мәні» және оның интерпретациялары мен стильдік талдауларын жасау үшін бірнеше «критериалдық стратегиялар» туралы тұрақты зерттеулерге ұшыратады.

On 18 January 2007, French Prime Minister Dominique de Villepin presented Pinter with France's highest civil honour, the Légion d'honneur, at a ceremony at the French embassy in London. De Villepin praised Pinter's poem "American Football" (1991) stating: "With its violence and its cruelty, it is for me one of the most accurate images of war, one of the most telling metaphors of the temptation of imperialism and violence." In response, Pinter praised France's opposition to the war in Iraq. M. de Villepin concluded: "The poet stands still and observes what doesn't deserve other men's attention. Poetry teaches us how to live and you, Harold Pinter, teach us how to live." He said that Pinter received the award particularly "because in seeking to capture all the facets of the human spirit, [Pinter's] works respond to the aspirations of the French public, and its taste for an understanding of man and of what is truly universal". Lawrence Pollard observed that "the award for the great playwright underlines how much Mr Pinter is admired in countries like France as a model of the uncompromising radical intellectual". or dissent from his retrospective viewpoints on his own work. In 1985, Pinter recalled that his early act of conscientious objection resulted from being "terribly disturbed as a young man by the Cold War. And McCarthyism A profound hypocrisy. 'They' the monsters, 'we' the good. In 1948, the Russian suppression of Eastern Europe was an obvious and brutal fact, but I felt very strongly then and feel as strongly now that we have an obligation to subject our own actions and attitudes to an equivalent critical and moral scrutiny." Scholars agree that Pinter's dramatic rendering of power relations results from this scrutiny. Pinter's aversion to any censorship by "the authorities" is epitomised in Petey's line at the end of The Birthday Party. As the broken down and reconstituted Stanley is being carted off by the figures of authority Goldberg and McCann, Petey calls after him, "Stan, don't let them tell you what to do!" Pinter told Gussow in 1988, "I've lived that line all my damn life. Never more than now." The example of Pinter's stalwart opposition to what he termed "the modes of thinking of those in power"—the "brick wall" of the "minds" perpetuating the "status quo"—infused the "vast political pessimism" that some academic critics may perceive in his artistic work, its "drowning landscape" of harsh contemporary realities, with some residual "hope for restoring the dignity of man." As Pinter's long time friend David Jones reminded analytically inclined scholars and dramatic critics, Pinter was one of the "great comic writers":The trap with Harold's work, for performers and audiences, is to approach it too earnestly or portentously. I have always tried to interpret his plays with as much humour and humanity as possible. There is always mischief lurking in the darkest corners. The world of The Caretaker is a bleak one, its characters damaged and lonely. But they are all going to survive. And in their dance to that end they show a frenetic vitality and a wry sense of the ridiculous that balance heartache and laughter. Funny, but not too funny. As Pinter wrote, back in 1960: "As far as I am concerned The Caretaker IS funny, up to a point. Beyond that point, it ceases to be funny, and it is because of that point that I wrote it." His dramatic conflicts present serious implications for his characters and his audiences, leading to sustained inquiry about "the point" of his work and multiple "critical strategies" for developing interpretations and stylistic analyses of it.

Пинтер зерттеу жинақтары

Пинтердің жарияланбаған қолжазбалары мен оған және одан жазылған хаттары Ұлыбритания кітапханасының Қазіргі әдеби қолжазбалар бөліміндегі Гарольд Пинтер мұрағатында сақталады. Пинтер қолжазбаларының шағын жинақтары Остин қаласындағы Техас университетінің Гарри Рэнсом гуманитарлық зерттеу орталығында бар.

Басылымдар

Пинтер, Гарольд. Пьесалар: Бірінші том | Туған күн, Бөлме, Ақымақ қызметші, Шамалы ыңғайсыздық, Ыстық үй, Түндегі саяхат. (Лондон: Methuen, 1983) Кіріспе эссе, Театр үшін жазу. Пинтер, Гарольд. Пьесалар: Екінші том | Қамқоршы, Жинақ, Ғашық, Түнгі мектеп, Еркектер. (Лондон: Eyre Methuen, 1979) Кіріспе эссе, Өзім үшін жазу. Пинтер, Гарольд. Пьесалар: Үшінші том | Үйге оралу, Шаялы кеш, Қабат, Ландшафт, Үнсіздік. (Лондон: Eyre Methuen, 1978)

Сын-пикір шығармалары

Наизмит, Билл (ред.) Гарольд Пинтер: Фабер сыншыларының нұсқаулығы: «Қамқоршы», «Туған күн тойы», «Үйге оралу» (Лондон: Фабер және Фабер, 2000). Кіріспе мақалалар мен түсіндірмелер қамтылған.