Ян Сыровый: Чехословакияның генералы және премьер-министрі
Jan Syrový
Ян Сыровый – чехословацкий генерал, премьер-министр времён Мюнхенского кризиса. Участвовал в Чехословацком легионе в Первой мировой войне, герой битвы при Зборов.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ян Сыровый (24 қаңтар 1888 – 17 қазан 1970) – Чехословакия генералы және Чехословакияның премьер-министрі.
Czechoslovak general and prime minister of Czechoslovakia
Jan Syrový (24 January 1888 – 17 October 1970) was a Czechoslovak general who was the prime minister of Czechoslovakia during the Munich Crisis.
Ерте өмір және әскери мансап
Ян Сировы техникалық мектепте құрылыс мамандығы бойынша білім алған. 1906 жылы бітіргеннен кейін ол Австрия-Венгрия армиясында бір жыл ерікті болып қызмет етті. Содан кейін ол Ресейдегі техникалық колледжде оқыды. Бірінші дүниежүзілік соғыста ол Ресей армиясының Чехословакия легиондары қатарында шайқасты және Зборов шайқасында оң көзін жоғалтты. Соғыс соңына қарай ол легиондар мен Транссибір темір жолындағы большевиктерге қарсы күштерге қолбасшылық етті. Белгілі қадірлі қолбасшы, ол 1926 жылдан 1933 жылға дейін Чехословакия армиясының Бас штаб бастығы, ал 1933 жылдан 1938 жылға дейін бас инспекторы болып қызмет етті. Ян Антонин Батаның көмегімен ол Чехословакия Әуе күштерін дайындауға көмектесті және әскери қызметкерлер мен материалдарды нацистік Германиядан шығарды.
Jan Syrový studied building at a technical school. Following his graduation in 1906, he became a one year volunteer in the Austro Hungarian army. After that, he studied at a technical college in Russia. During World War I, he fought in the Czechoslovak Legions of the Russian Army and lost his right eye at the Battle of Zborov. By the end of the war, he commanded the Legions and the anti Bolshevik forces on the Trans Siberian railway. A well known veteran commander, he served as Chief of Staff of the Czechoslovak Army from 1926 to 1933 and as its general inspector from 1933 to 1938. He helped to prepare the Czechoslovak Air Force with the help of Jan Antonín Baťa and moved military personnel and materials away from Nazi Germany.
Мюнхен дағдарысы
1938 жылы 23 қыркүйекте Милан Ходжа үкіметі отставкаға кеткен кезде президент Эдвард Бенеш Сировыны ұлттық бірлік үкіметінің басшысы етіп тағайындады. Сировы бастапқыда ол саясаткер емес, әскер адамдарының бірі екенін, сондай-ақ осындай маңызды лауазымға лайықты білімі мен тәжірибесінің жетіспейтінін айтып, қарсылық білдірді. Бенеш Сировыға елінің оған мұқтаж екенін айтты және ол әскер адамдары ретінде бұл ұсыныс емес, бұйрық ретінде қарастыруы керектігін жеткізді. Біраз тартынғаннан кейін Сировы осы қызметке келісіп, сонымен қатар қорғаныс министрінің лауазымын да қабылдады. Премьер-министр ретінде ол 30 қыркүйекте Мюнхен келісімінің талаптарын қабылдауға мәжбүр болды. Бүкіл елге радио арқылы келісімді қабылдау туралы хабарлаған ол Чехословакияның британдық немесе француздық қолдаусыз келісімнен бас тарту мүмкіндігі болмағанын, себебі елдің саны жеткіліксіз болғандықтан және кез келген қақтығыс ауыр салдарға әкелуі мүмкін екенін мәлімдеді. "Бізді тастап кетті", - деді ол. "Біз жалғызбыз". 5 қазанда Бенеш отставкаға кеткеннен кейін Сировы Чехословакия Конституциясына сәйкес президенттік міндеттердің көп бөлігін өз мойнына алды, 1938 жылдың 30 қарашасында Эмил Хаха президент болып сайланғанға дейін. 1938 жылдың 1 желтоқсанында премьер-министрліктен кетіп, 1939 жылдың 27 сәуіріне дейін Ұлттық қорғаныс министрі қызметін атқарды. Ол неміс қарсылығына қосылмады, өйткені оның қатысуы үшін ол тым жақсы танымал болды. Алайда, ол қарсылық күшіне және қуғынға ұшыраған адамдарға көмек көрсету үшін Легионерлік көмек қорынан айтарлықтай қаражат аударуды ұйымдастырды.
When Milan Hodža's government resigned on 23 September 1938, President Edvard Beneš appointed Syrový to head a national unity government. Syrový demurred at first by insisting that he was just a soldier, not a politician, and that he lacked the qualifications and the relevant experience for such an important post. Beneš told Syrový that the nation needed him and added that as a soldier, Syrový should consider it as not an offer but an order. With some reluctance, Syrový then accepted and took the defence portfolio as well. As Prime Minister, he was forced to accept the terms of the Munich Agreement on 30 September. Announcing the acceptance of the agreement in a nationwide radio address, he stated that Czechoslovakia was not in a position to turn the agreement down because without British or French support, the country was outnumbered and any conflict would result in severe casualties. "We were abandoned", he said. "We stand alone". After the resignation of Beneš on 5 October, Syrový assumed most presidential duties, in accord with the Czechoslovak Constitution until Emil Hácha was duly elected President on 30 November 1938. He resigned the premiership on 1 December 1938 and remained as Minister of National Defence until 27 April 1939. He did not join the anti German resistance since he was too well known a figure for his involvement to be anything other than a liability. However, he arranged the transfer of substantial sums from a Legionary relief fund to assist the resistance and the people facing persecution.
Кейінгі өмірі
1945 жылғы 14 мамырда, соғыс аяқталғаннан кейін, Сыровы тұтқындалды және оған жалтақтап берушілікпен айып тағылды, бірақ ол өзінің лауазымы шегінде одан қашауға тырысты. 1947 жылы жалтақтап берушілердің көрсетілген сотталуында Ұлттық сот оны Рудольф Беранмен бірге кінәлі деп танып, қатаң жағдайда 20 жылға бас бостандығынан айырды. 1960 жылы Антонин Новотнының кешірімімен босатылған Сыровы зейнетақысыз және күнкөріс қаражатысыз қалды, ал коммунистік режим оны жұмысқа орналасудан тыйым салды. Соңында оған Людек Марольдтың Липаны шайқасының панорамасын күзетуге түнгі күзетші болып жұмыс істеуге рұқсат берілді. 1967 жылдың соңына дейін ғана режим оған шектеулі зейнеткерлік төлемдерін тағайындады. Сыровы Ұлттық соттың үкімінен терең жараланды және өмірінің соңына дейін осы сезіммен өтті. Оның өзінің санасы таза болды және ол шешімнің көрінетін әділетсіздігімен ешқашан келісе алмады. 1968 жылы "Репорт" журналына берген сұхбатында ол өзінің сот процесін қайта қарап, оған қарсы үш маңызды дәлел келтірілгенін айтты. Біріншісі – Прага қамалында міндетті түрде болуы керек болған кездесуде Адольф Гитлермен қолдасқанда түсірілген сурет. Гитлер Чехословакияның болашағы туралы сендіретін сөз сөйлеп, Рейхтің "қорғауы" астында болатынын айтты, содан кейін Сыровыға қолын созып, фотографтар дереу суретке түсірді. Екінші дәлел – Сировының Конрад Хенлайнмен бірге отырғандығы көрсетілген үкіметтік банкетте түсірілген сурет. Сыровы суреттің нацистік пропаганда үшін пайдалану үшін контекстінен алынғанын мәлімдеді. Үшінші маңызды дәлел – нацистермен жасалған қару-жарақ келісімі. Сыровы сатылған қару-жарақтардың Бірінші дүниежүзілік соғыстан қалған ескірген заттар екенін, олар Чехословакия үшін енді пайдалы емес екенін және қару-жарақтар неміс жеке компанияларына сатылғанын айтты. Ол сондай-ақ, сату туралы шешімді тек оның өзі емес, бүкіл үкімет қабылдағанын мәлімдеді. Сыровы егер Чехословакияның одақтастары уәде еткен көмекті ұсынғанда, Мюнхен келісімін қабылдауға тура келмейтінін сезінді, бірақ аталған жағдайда Чехословакия армиясының өз күштерімен сәттілікке жете алмайтыны анық болды. Сыровы 1970 жылғы 17 қазанда қайтыс болды.
On 14 May 1945, in the immediate aftermath of the war, Syrový was arrested and charged with collaboration although he had consciously steered clear of that as far as his office allowed. In a show trial of alleged collaborators in 1947, the National Court found him guilty, along with Rudolf Beran, and sentenced him to 20 years of imprisonment in severe conditions. Released in 1960 by Antonín Novotný's amnesty, Syrový was left with no pension or any means of maintenance, and the communist regime barred him from employment. Eventually, he was allowed to work as a nightwatchman, guarding Luděk Marold's panorama of the Battle of Lipany. Not until late 1967 would the regime grant him a limited retirement pension. Syrový was deeply wounded by the verdict of the National Court and remained so for the rest of his life. His own conscience was clear, and he never came to terms with the apparent injustice of the decision. He reviewed his trial in an interview for the Report Magazine in 1968 and stated that there were three critical pieces of evidence laid against him. The first was a snapshot of himself shaking hands with Adolf Hitler during a meeting that he was obliged to attend at the Prague Castle. Hitler had made a speech of reassurance as to Czechoslovakia's future under the 'protection' of the Reich and then held out his hand to Syrový, and the photographers immediately took a picture. Another photograph provided the second piece of evidence, which was taken at a government banquet that showed Syrový sitting alongside Konrad Henlein. Syrový stated that the picture was taken out of context, to be used for Nazi propaganda. The third piece of critical evidence was an arms contract with the Nazis. Syrový stated the weapons sold had been obsolete items from the First World War, which were no longer of any use to Czechoslovakia, and that the weapons had been sold to German private companies. He also stated that the decision to sell was made ultimately not by him alone but by the government as a whole. Syrový felt that if the Czechoslovak allies had offered their promised help, he would never have had to accept the Munich Agreement, but under the circumstances, the Czechoslovak Army had no chance of success on its own. Syrový died on 17 October 1970.