Кіріспе

Ұлыбритания заңдары, парламент емес министр қабылдаған заңдар. Ұлыбританиядағы екіншілік заңдар – Ұлыбритания Парламенті сияқты заң шығарушы орган қабылдамайтын, бірақ үкімет министрі, өкілетті тұлға немесе уәкілетті органға Парламент Актісі арқылы берілген өкілеттіктермен жасалатын заңдар. Статуттық құралдар – екіншілік заңдардың ең көп қолданылатын түрі, жылына шамамен 3500-ге жуық жасалады, бірақ Парламент олардың шамамен 1000-ын қарастыруы қажет. Олардың тақырыптарында көбінесе "Ережелер", "Бұйрық" немесе "Қағидалар" сөздері кездеседі. Екіншілік заңдар Парламент Актісінің күшіне ену мерзімін белгілеу, мемлекеттік қызметтер үшін төлемдерді белгілеу немесе Парламент Актісінің егжей-тегжейін анықтау сияқты мақсаттар үшін кеңінен қолданылады. Делегациялық заңнама негізгі Актісіне тәуелді, ол оның параметрлерін және рәсімдерін анықтайды. Делегациялық заңнаманың көп бөлігі парламенттік бақылаусыз жазылса да, оның теріс пайдаланылуын болдырмау үшін заңдық құралдар қарастырылған.

Түрлері

Делегациялық заңнама әр түрлі нысанда болуы мүмкін, әрқайсысының өзіндік қолданылу саласы бар. Мұндай нысандардың арасындағы шегаралар тұрақты емес. Қолданылатын түрлер негізгі заңның мәтінімен анықталады. Кеңестегі жарлықтарды Патша, Құпия кеңеспен (Үкіметпен) ақылдасып шығарады. Кеңестегі жарлықтар конституциялық маңызы бар мәселелерде қолданылады. Мысалы, министрлердің пайдаланатын төтенше жағдайлардағы өкілеттіктерді күшке енгізу. Кеңес бұйрықтарын Құпия кеңес иелері шығарады. Олар кәсіби ұйымдар мен жоғары білім беру саласын реттеу үшін пайдаланылады. Министрлік бұйрықтарды министрлер шығарады. Бұйрықтар үкімет министрлерінің атқарушылық билігін жүзеге асыруға арналған. Мысалы, мемлекеттік органның таратылуы. Күшке енгізу туралы жарлықтар заңның немесе оның бөлігінің күшке енетін күнін белгілейді. Ережелер заңның қалай іске асырылатынын көрсетеді және әдетте министрлер жасап шығарады. Ережелер мемлекеттік органның, мысалы соттардың немесе Патент бюросының жұмыс істеу тәртібін анықтайды. Ережелерді министрлер немесе, егер негізгі заңда көрсетілген болса, жоғары дәрежелі судьялар жасай алады. Шотландияда сот ережелері шотландтық заң актілері нысанында болады. Азаматтық процесті реттейтін актілерді Сессия соты шығарады және олар Седерунт актілері деп аталады. Қылмыстық процесті реттейтін актілерді Жоғары сот төрелігі кезекті актілер ретінде қабылдайды. Кезекті актілер қылмыстық сот процесіне қатысты бастапқы заңнаманы өзгерте алады. Комиссиялар өздерінің қарауындағы ұйымдардың басқарылуын регламенттеу үшін жоспарлар жасайды. Мысалы, қайырымдылық ұйымдарын қадағалайтын Қайырымдылық комиссиясы. Нұсқаулар – министрлердің мемлекеттік органға өз функцияларын орындау туралы заңды міндеттемелер беретін құралы. Ережелер – жергілікті билік органдары немесе басқа да уәкілетті органдар (мысалы, пойыз операторлары немесе Ұлттық сенім қоры) қоғамдық орындардағы адамдардың іс-әрекетін бақылау үшін қабылдаған, қолданылу аймағы шектеулі (әдетте белгілі бір жерлермен шектелген) заңдар.

Ресми құжаттардың орналасуы

Делегияланған заңнаманы тіркейтін құжат преамбуламен басталады. Онда заңнама авторы, оған қатысты негізгі заң, оның шарттары және мүдделі тараптар сипатталады. Құжатта қолданылатын терминдер, тіркелген делегацияланған заңнама түріне байланысты айқындалады. Мысалы, жарлықтарда бөлімдер "баптар" деп аталады. Бөлімдер тақырыптар бойынша топтастырылуы мүмкін, ал күрделі делегацияланған заңнамада құжат бөлімдерге бөлінеді. Негізгі мәтінді қосымшалар мен түсіндірмелер жазуы мүмкін.

Бақылау

Делегациялық заңнама парламент және сот жүйесі тарапынан бақыланады. Парламенттік бақылауға заңнаманың парламенттің екі палатасында да мақұлдауды қажет ететін "бекіту рәсімдері" және екі палатаның бірінің вето құқығы бар "теріс пікір рәсімдері" кіреді. Дәстүр бойынша, Лордтар палатасы вето қоймай, заңнамаға қатысты алаңдаушылықтарын білдіретін ұсыныс қабылдайды. Делегациялық заңнамаға сот бақылауы сот қарауы арқылы жүзеге асырылады. Егер заңнама негізгі заңда белгіленген шекарадан тыс (ultra vires) деп табылса, сот оны күштен шығаруға құқылы. Ultra vires-тің екі түрі бар. "Мазмұндық ultra vires" жағдайында, делегациялық заңнама негізгі заңда қарастырылған өкілеттіктерден асып кеткендіктен жарамсыз деп есептеледі. "Процедуралық ultra vires" жағдайында, процедуралық бұзушылықтарға байланысты делегациялық заңнама жарамсыз деп есептеледі. Сот, сондай-ақ, заңнаманың негізсіздігіне байланысты оны күштен шығаруға құқылы.