Кіріспе

Мартин Йоханнес Вальсер (1927 жылғы 24 наурызда дүниеге келген, 2023 жылғы 26 шілдеде қайтыс болған) – неміс жазушысы, ең алдымен романдарын жазуымен танымал. Ол мансабын «Süddeutscher Rundfunk» радиосында журналист ретінде бастады, онда радиоспектакльдер жазып, қойды. 1953 жылдан бастап «47-топтың» мүшесі болды. Оның алғашқы романы «Эхен ин Филиппсбург» (Филиппсбургтегі үйлену), соғыстан кейінгі қоғамның сатирикалық бейнесі, 1957 жылы сәттілікке ие болды. Содан кейін ол бос кезде жазумен айналысты. Ол Ансельм Кристалинге арналған үш томдық романды жариялады: 1960 жылы «Хальбцайт», 1966 жылы «Дас Айнхорн» (Бірыңғай мүйіз) және 1973 жылы «Дер Штурц» (Құлау). Оның маңызды туындыларының көпшілігі ағылшын тіліне аударылды, мысалы, 1978 жылғы «Ein fliehendes Pferd» повесі, алғаш жарық көрген кезде оқырмандар мен сыншылар тарапынан «Қашқан ат» деген атпен үлкен табысқа жетті. Ол сонымен қатар пьесалар («Die Zimmerschlacht»), сценарийлер, әңгімелер жинағы мен эсселер жазды. Оның бірнеше кітабы экрандаланды, «Қашқан ат» 1986 және 2007 жылдары түсірілді. Вальсер көптеген сыйлықтарға ие болды, соның ішінде 1981 жылы Георг Бюхнер сыйлығы және 1998 жылы неміс кітап саудасының бейбітшілік сыйлығы. Ол бейбітшілік сыйлығын қабылдау кезінде Холокост естелігін «әдепсіздікті монументализациялау» қаупі бар, яғни «еріншектікке» айналдыруы мүмкін екенін сынап, дау тудырды. Сондай-ақ, 2002 жылы оның 2002 жылғы романындағы әдеби сыншы Марсель Райх-Раницкинің бейнесі антисемиттік деп танылды. Вальсер Генрих Бёлль, Гюнтер Грасс және Зигфрид Ленцпен бірге Германияның соғыстан кейінгі ең ықпалды авторларының бірі саналады.

Ерте өмір және білім

Уолсер 1927 жылғы 24 наурызда Констанц көлінің жағасындағы Вассербург-ам-Бодензее қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы көмір саудагерлері болған, олар Вассербургтегі теміржол станциясының жанында қонақүй де ұстаған. Үш баланың екіншісі Уолсер он жасында әкесінен айырылды. 2007 жылғы маусымда жарияланған құжаттарға сәйкес, ол 1944 жылғы 20 сәуірде 17 жасында нацистік партияға мүше болған. Уолсер партияға әдейі кіргенін жоққа шығарды және Standortführer оны білмейтін үлкен топтың құрамында тіркегенін болжады. 1953 жылдан бастап Уолсерді жаңа демократиялық Германия үшін әдебиетке бағытталған Gruppe 47 конференцияларына тұрақты түрде шақырып отырды, бұл Уолсерге тәуелсіз автор ретінде жұмыс істеуге және Фридрихсхафенде тұруға мүмкіндік берді. 2004 жылы Уолсер Suhrkamp Verlag баспасынан ұзақ жылдар бойы шығып тұрған шығармаларын Rowohlt Verlag баспасына көшті, бұл Suhrkamp директорының қайтыс болуынан кейін болды. Уолсер Берлиндегі, Дармштадттағы және неміс П.Е.Н. клубының мүшесі болды. 2007 жылы неміс саяси журналы «Cicero» Уолсерді 500 ең маңызды неміс зиялысының тізімінде екінші орынға қойды, Рим папасы Бенедикт XVI-дан кейін және Нобель сыйлығының иегері Гюнтер Грасс алдында.

Жұмыс

Уолсердің кейіпкерлері көбінесе сынған батырлар болатын, олар қоғамның талаптарына немесе өздерінің күтіктеріне сай өмір сүруде қиындыққа тап болатын. Уолсер былай деді: "Менің ойымша, әлемдік әдебиет жеңілгендер туралы. Дәл осылай. Антигонадан Йозеф К.-ға дейін – жеңімпаздар мен чемпиондар жоқ. Сонымен қатар, әркім өз таныстарының арасында оны растай алады: Адамдар жеңіске ұшқанда емес, жеңіліске ұшырағанда көбірек қызығушылық тудырады." Олардың кейбіреулері Марбахтағы Әдебиет мұражайының (Literaturmuseum der Moderne) тұрақты көрмесінде ұсынылған, соның ішінде «Ein springender Brunnen» де бар.

Сыншы өлімі

2002 жылы жазылған «Сыншының өлімі» атты роман-әңгімесінде, әдеби сыншыларды жалпы ұнатпайтын Уолсер, Германиядағы ең белгілі сыншылардың бірі – Марсель Райх-Раницкині (FAZ) сынап, жамандады. Осы оқиғадан кейін Уолсер көп уақыт бойы АҚШ-қа шақырылмайтын болды.

Жеке өмір

1950 жылы Уолсер Катарина "Кете" Неунер Джехлеге үйленді. Олардың төрт қызы болды:

Уолсер 2023 жылғы 26 шілдеде Нуссдорфта 96 жасында дүние салды.