Кіріспе

Ішкі баллистика (сонымен қатар ішкі баллистика), баллистиканың кіші саласы, оқ-дәрімен қоздырылатын снарядтың қозғалысын зерттейді. Мылтықтарда ішкі баллистика оқ-дәрінің тұтану сәтінен бастап снарядтың ұңғыдан шығуына дейінгі уақытты қамтиды. Ішкі баллистиканы зерттеу, шағын калибрлі мылтықтар мен тапаншалардан бастап, жоғары технологиялық артиллерияға дейінгі барлық типтегі қарулардың конструкторлары мен пайдаланушылары үшін маңызды. Ракеталық қозғалтқышпен қоздырылатын снарядтар үшін ішкі баллистика, ракеталық қозғалтқыш итерме күшін беретін кезеңді қамтиды.

Тарих

Ішкі баллистика 1800 жылдардың ортасына дейін ғылыми тұрғыдан негізделмеген. Оқ түтікшелері мен механизмдер белгілі бір артық жүктемеге шыдайтындай берік жасалған (қабылдау сынағы). Оқтың бастапқы жылдамдығы оның ұшып кеткен қашықтығы бойынша болжанатын. 1800 жылдары сынақ түтікшелерін құралдармен жабдықалау басталды. Түтікшеде тесіктер бұрғыланып, оқ атылғанда қысымды тудыратын стандартталған болат поршеньдер орнатылды, бұл стандартталған мыс цилиндрлерді сығып тастады. Мыс цилиндр ұзындығының қысқаруы жоғары қысымды қарулар үшін "Мыс қысым бірліктері" немесе "CUP" деп белгіленген ең жоғары қысымды көрсету үшін пайдаланылды. Ұқсас стандарттар төмен қысымды, әдетте, қолдағы қаруларға да қолданылды, сынақ цилиндрлері оңай деформацияланатын қорғасыннан жасалған, сондықтан "Қорғасын қысым бірліктері" немесе "LUP" деп аталды. Бұл өлшем тек түтікшенің осы нүктесінде жеткен ең жоғары қысымды көрсетті. 1960 жылдары пьезоэлектрлік деформация өлшегіштері енгізілді, бұл қысымды бірден, түтікшеде бұрғылаусыз өлшеуге мүмкіндік берді. Армия зерттеу зертханасымен жасалған құралмен жабдықталған оқтар, оқтың түбіндегі қысымды және үдеуді өлшейді.

Ілгіш әдістері

Ұрғышты тұтандыру әдістері уақыт өте келе өзгерді. Оқ ату қаруының артқы бөлігіне кішкентай тесік (тұтану тесігі) тесілді, оған ұрғыш құйылды, содан кейін сырттан жалын немесе ұшқын қолданылды (мачлок және кремнийлік қаруды қараңыз). Перкуссиялық қақпақтар және өздігінен жиналған патрондарда механикалық әсерден жарылатын және ұрғышты тұтандыратын праймерлер болады.

Қара ұнтақ

Оқ-дәрі (қара ұнтақ) – күкірт, көмір және калий нитраты немесе натрий нитратының ұсақ ұнтақталған, қысылған және дөңгелектелген механикалық пиротехникалық қоспасы. Оны әртүрлі өлшемде өндіруге болады. Дәндердің мөлшері мен пішіні салыстырмалы бетін ұлғайтуға немесе азайтуға мүмкіндік береді, сондай-ақ жану жылдамдығын едәуір өзгертеді. Қара ұнтақтың жану жылдамдығы қысымға салыстырмалы түрде сезімтал емес, яғни ол қысылмай тұрып та жылдам және болжамды түрде жанады, бұл оны төмен қуатты жарылғыш ретінде пайдалануға қолайлы етеді. Оның ыдырау жылдамдығы өте баяу, демек, жарылыс күші өте төмен. Бұл сөздің толық мағынасында жарылғыш емес, ал "дефлагрант" болып табылады, себебі ол жарылмайды, бірақ субдыбыстық жану механизмі арқасында дефлаграция арқылы ыдырайды.

Нитроцеллюлоза (бір негізді қозғалтқыш)

Нитроцеллюлоза немесе "пушка матасы" целлюлоза талшықтарына азот қышқылының әсерінен пайда болады. Бұл өте жанғыш талшықты материал, қыздырғанда жылдам дефлаграцияланады. Ол сондай-ақ өте таза жанады, жоғары температурада көбінесе газ тәрізді компоненттерге айналып, аз түтін мен қалдық қалдырады. Желатинденген нитроцеллюлоза – пластик, одан цилиндрлер, түтікшелер, шарлар немесе бірнегізді қозғалтқыштар деп аталатын қабаттар жасауға болады. Отынның дәншелерінің мөлшері мен пішіні салыстырмалы бетін ұлғайтуға немесе азайтуға мүмкіндік береді, сондай-ақ жану жылдамдығын едәуір өзгертеді. Жану жылдамдығын одан әрі өзгерту үшін отынға қосымша заттар мен жабындар қосылуы мүмкін. Әдетте, жеңіл оқтар немесе төмен жылдамдықты пистолеттер мен мылтықтар үшін өте жылдам ұнтақтар, магнум пистолеттері мен жеңіл мылтық оқтары үшін орташа жылдамдықты ұнтақтар, ал үлкен калибрлі, ауыр мылтықтар үшін баяу ұнтақтар қолданылады.

Екі негізді қозғалтқыштар

Нитроглицерин нитроцеллюлозаға қосылып, "қос негізді жарылғыш заттар" құралады. Нитроцеллюлоза нитроглицеринді сезімталдығын азайтады, бұл жарылғыш заттың ұнтақталған түйіршіктерінде жарылыстың алдын алады (динамит мысалы), ал нитроглицерин нитроцеллюлозаны желатиндейтіп, энергиясын арттырады. Қос негізді ұнтақтар бірдей пішіндегі бір негізді ұнтақтардан жылдам жанады, бірақ таза емес, ал жану жылдамдығы нитроглицерин мөлшерімен артады. Артиллерияда Ballistite немесе Cordite таяқша, түтік, ойық түтік, тесілген цилиндр немесе көп түтік түрінде қолданылған; геометриясы қажетті жану сипаттамаларын қамтамасыз ету үшін таңдалған. (Мысалы, дөңгелек шарлар немесе таяқшалар "дегрессивті жануға" ие, себебі олардың газ шығаруы олардың бетінің ауданымен азаяды, шарлар немесе таяқшалар кішірейгенде; жұқа қабаттар "бейтарап жануға" ие, себебі олар тік беттерінен толығымен жанып кетеді. Үлкен, ұзын стволды мылтықтар мен зеңбіректерде қолданылатын бойлық тесілген немесе көп тесілген цилиндрлер "прогрессивті жануға" ие; тесіктердің ішкі диаметрі ұлғайған сайын жану беті ұлғаяды, бұл тұрақты жануды және снарядты ұзақ және үздіксіз итеруді қамтамасыз етеді, осылайша жоғары жылдамдыққа қол жеткізіледі, ал ең жоғары қысым артық көтерілмейді. Прогрессивті жану ұнтағы снаряд стволдан жылдамдағанда қысымның төмендеуін толықтай өтемейді, сонымен қатар оның артындағы көлемді арттырады.) Кем дегенде бір тәжірибелік әскери мылтық (H&K G11) және бір коммерциялық мылтық (Voere VEC 91) қорапсыз оқтарды қолданады, бірақ олар үлкен жетістікке жете алмады. Тағы бір коммерциялық мылтық - Daisy VL мылтығы, Daisy Air Rifle Co. компаниясы жасаған және .22 калибрлі қорапсыз оқтарға арналған, олар ауа мылтығына ұқсас күшті серіппеге ие рычагтан ыстық қысылған ауамен тұтанады. Қорапсыз оқтарды қайта зарядтау мүмкін емес, себебі оқ атылғаннан кейін қорап қалмайды, ал ашық қалған жарылғыш зат оқтарды нашарлатады. Сонымен қатар, стандартты патронның қорабы герметтеуші ретінде қызмет етеді, газдың қақпақтан шығуына жол бермейді. Қорабы жоқ қарулар күрделірек, өздігінен герметтелетін қақпақты пайдалануы керек, бұл конструкция мен өндірістің күрделілігін арттырады. Барлық жылдам ату қаруларында кездесетін, бірақ әсіресе қорапсыз оқтарды атушылар үшін қиын мәселе - оқтардың "жарылып кетуі". Бұл мәселе камерадағы қалдық жылудың камерадағы оқты тұтандырып, кездейсоқ оқ атуға себеп болуынан туындайды. Оқтың жарылып кету қаупін азайту үшін пулеметтер ашық құлпыдан атуға арналған, оқ триггер тартылғанға дейін камераға жіберілмейді, сондықтан оператор дайын болғанға дейін оқ жарылып кетуіне мүмкіндік жоқ. Мұндай қарулар қорапсыз оқтарды тиімді пайдалана алады. Ашық құлпы конструкциялары, әдетте, пулеметтерден басқа ештеңе үшін қолайсыз; құлпының алға жылжуы қарудың қозғалуына себеп болады, бұл қарудың дәлдігін айтарлықтай төмендетеді, бұл, әдетте, пулемет атысы үшін мәселе емес.

Жүк тығыздығы мен тұрақтылығы

Жүктілік тығыздығы – это патрон корпусындағы ұнтақпен толтырылған кеңістіктің проценттік көрсеткіші. Жалпы алғанда, 100% тығыздыққа жақын жүктемелер (немесе тіпті оқты орналастырғанда ұнтақты қысып қоятын жүктемелер) төмен тығыздықтағы жүктемелерге қарағанда тұрақтырақ жанады және жану процесін аяқтайды. Қара ұнтақ дәуірінен жеткен патрондарда (мысалы, .45 Colt, .45 70 Government) корпусы жоғары тығыздықтағы түтінсіз ұнтақтың максималды мөлшерін сақтау үшін қажеттіден әлдеқайда үлкен болады. Бұл қосымша кеңістік ұнтаққа корпуста жылжуға мүмкіндік береді, ол корпустың алдыңғы немесе артқы жағына жиналады, бұл жану жылдамдығында маңызды өзгерістерге әкелуі мүмкін, себебі корпустың артқы жағындағы ұнтақ жылдам жанады, ал алдыңғы жағындағы ұнтақ кейінірек жанады. Бұл өзгеріс жылдам ұнтақтарға аз әсер етеді. Мұндай жоғары сыйымдылығы және төмен тығыздығы бар патрондар әдетте ең жылдам ұнтақпен ең жақсы дәлдікті қамтамасыз етеді, бірақ бұл жоғары қысымның өршіл шыңына байланысты жалпы энергияны төмен ұстайды. Магнум тапанша патрондары осы қуат/дәлдік арақатынасын төмен тығыздықты, баяу жану ұнтақтарын қолдану арқылы өзгертеді, бұл жоғары жүктеме тығыздығын және кең қысым қисығын қамтамасыз етеді. Бұл шешімнің кемшілігі – жоғары ұнтақ массасынан және жоғары оқ қысымынан туындайтын кері соққының және оқтан шығатын газдардың күшеюі. Көптеген мылтық патрондары тиісті ұнтақтармен жоғары жүктеме тығыздығына ие. Мылтық патрондары көбінесе түйіршік тәрізді болады, яғни кең табаны тар диаметрге дейін тарылады, бұл жеңіл және жоғары жылдамдықты оқты ұстауға мүмкіндік береді. Бұл корпустар төмен тығыздықтағы ұнтақтың үлкен мөлшерін сақтауға арналған, бұл магнум тапанша патронынан да кең қысым қисығын қамтамасыз етеді. Мұндай корпустардың толық тиімділігін пайдалану үшін ұзын мылтық стволы қажет, бірақ олар мылтық сияқты пистолеттерде де (бір реттік немесе иінді механизмді) 10-ден 15 дюймға (25-тен 38 см-ге) дейін стволымен жабдықталады.

Тікелей және бөтелкелік

Тура қабырғалы патрон қарудың бастапқы кезеңдерінен бері стандарт болып келді. Қара ұнтақтың жану жылдамдығы төмен болғандықтан, ең тиімді нәтижеге үлкен, ауыр оқтармен қол жеткізілді, сондықтан оқтың диаметрі мүмкіндігінше үлкен болды. Үлкен диаметр қысқа, тұрақты және салмағы жоғары оқтың жасалуына мүмкіндік берді, ал ең үлкен практикалық патрон көлемі берілген ұзындықтағы стволде максималды энергияны алуға мүмкіндік берді. Кейбір патрон ұзын, сәл конустық пішінге ие болды, бірақ бұл көбінесе кішкентай оқпен жоғары жылдамдық және төменгі кері соққы беру үшін қолданыстағы патронды пайдалануға жасалған әрекет болды. Түтінсіз ұнтақтардың пайда болуымен үлкен көлемді патронда баяу түтінсіз ұнтақты қолданып, кішкентай, жеңіл оқпен әлдеқайда жоғары жылдамдық жасау мүмкін болды. 1886 жылы ескі 11 мм қара ұнтақ патронын тарылту арқылы жасалған ерекше конустық пішіндегі 8 мм Lebel патроны ұсынылды, одан кейін 7.92×57 мм Mauser және 7×57 мм Mauser әскери патрондары, сондай-ақ .30-30 Winchester коммерциялық патроны енгізілді, олардың барлығы түтінсіз ұнтақпен жұмыс істеу үшін жаңадан жасалған дизайн болды. Олардың барлығында қазіргі патронға ұқсас айқын иықтары бар, және Лебельді қоспағанда, олар жасалғанына бір ғасырдан асса да, қазіргі заманғы қаруларда қолданылады.

Қалыңдығы мен бірізділігі

Қарудан оқ ату үшін максималды дәлдікті таңдағанда, қысқа, жуан патрон, корпусының иілуі өте аз болса, ұзын, жіңішке патронға қарағанда тиімділігі жоғары және жылдамдығы тұрақты болуы мүмкін (бұл себептің бірі – «бұтқыр» (bottlenecked) дизайны). Қазіргі кезде қысқа және жуан корпустарға бағытталған тенденцияларды ескере отырып, мысалы, жаңа Winchester Super Short Magnum патрондары, корпустың ішкі жағы шар тәрізді болуы мүмкін. Нысанаға оқ ату және зиянкестерді аулау үшін ең жоғары дәлдік қажет, сондықтан олардың корпустары қысқа, жуан және корпуста өткір иықтары бар, иілуі аз болады. Қысқа, жуан корпустар сонымен қатар қысқа механизмді қаруды осы деңгейдегі өнімділікті сақтай отырып, жеңіл және мықтырақ жасауға мүмкіндік береді. Мұндай өнімділіктің кемшілігі – журналда көбірек орын алатын жуан патрондар, журналдан оңай шыға қоймайтын өткір иықтар және қолданылған патронның сенімді түрде алынып тасталмауы. Осы себептерге байланысты, сенімді оқтандыру дәлдіктен маңыздырақ болған жағдайларда, мысалы, әскери мылтықтарда, иық бұрыштары аз ұзын корпустар артықшылыққа ие. Дегенмен, тіпті әскери қару-жарақтарда да қысқа, жуан корпустарға қарай ұзақ мерзімді тенденция байқалады. Қазіргі 7.62×51 мм НАТО корпусы, ұзын .30 06 Springfield корпусын ығыстыруда жақсы мысал, сондай-ақ AR 15 мылтықтары мен карабиндерінің өнімділігін арттыру үшін жасалған жаңа 6.5 Grendel патроны. Дегенмен, патронның өлшемі мен диаметрінен гөрі дәлдік пен патронның зиян келтіру қабілетіне әлдеқайда көп нәрсе әсер етеді, ал 7.62×51 мм НАТО корпусының .30 06 Springfield корпусынан сыйымдылығы кішідірек, бұл қолданылатын ұшқыш заттың мөлшерін азайтады, бұл зиян келтіруге ықпал ететін оқтың салмағы мен оқтың бастапқы жылдамдығын тікелей азайтады (салыстыру үшін осы жерде сілтемеленген жарияланған патрон сипаттамаларында толыққанды мәліметтер берілген). 6.5 Grendel, екінші жағынан, AR 15 мылтықтарының 5.56 НАТО патронына қарағанда әлдеқайда ауыр оқты атуға қабілетті, оқтың бастапқы жылдамдығы шамалы ғана төмендеп, тиімдірек өнімділік комбинациясын ұсынады.

Статикалық сүргі және тұтану

Түтінсіз ұнтақтың жану жылдамдығы қысыммен тікелей байланысты болғандықтан, бастапқы қысымның өсуі (яғни, "оқтың басталу қысымы") соңғы жылдамдыққа маңызды әсер етеді, әсіресе ірі патрондарда, өте жылдам ұнтақтармен және салыстырмалы түрде жеңіл снарядтармен. Кішкентай калибрлі қаруларда, оқты корпуста ұстап тұратын үйкеліс күші, оқтың қозғалуын бастағаннан кейін қаншалықты жылдам қозғалатынын анықтайды, ал оқтың қозғалысы көлемді арттырып, қысымды төмендеткендіктен, үйкелістегі айырмашылық қысым қисығының тік өсуін өзгерте алады. Жалпы, оқты корпуста тығыз орналастыру қажет, тіпті оқты корпустың ішіне қысып орналастыруға дейін. .45 ACP сияқты тік қабырғалы жиексіз корпустарда күшті қысым жасау мүмкін емес, себебі корпус камерада корпустың аузымен ұсталады, бірақ корпусты оқпен тығыз байланысқа мүмкіндік беретіндей етіп өлшеу қажетті нәтижеге қол жеткізеді. Ірі калибрлі қаруларда, оқтың басталу қысымы көбінесе снарядты бастапқы ұңғымаға енгізуге қажетті күшпен анықталады; ұңғымасыз қарулар, яғни ұңғымасы жоқ қарулар, снарядты бастапқыда "қысым конусына" енгізу арқылы оқтың басталу қысымын қамтамасыз етеді, ол снарядтың тығыздағыш сақинасын қысып, қарсылық көрсетеді.

Кинетикалық сүргі

Оқ, өртетін оқ-дәрінің жоғары қысымын ұстап тұру үшін, қанатын тығыз жабысуы керек. Бұл тығыз жабысу үлкен үйкеліс күшіне әкеледі. Оқтың қанатын ішіндегі үйкелісі соңғы жылдамдыққа аз әсер етеді, бірақ бұл көбінесе маңызды мәселе емес. Көбірек алаңдатарлық нәрсе – үйкеліс салдарынан пайда болатын жылу. Шамамен 700 м/с жылдамдықпен қорғасын балқып, қанаудың ішінде қалды. Бұл қорғасынның жиналуы қанауды тарылтады, қысымды арттырады және келесі оқтардың дәлдігін төмендетеді, сонымен қатар қанауды зақымдамай тазалау қиын. 900 м/с жылдамдыққа дейін қолданылатын оқтарда қорғасынның жиналуын азайту үшін оққа майлаушы материал жағылады. 1000 м/с жылдамдықтан жоғары жылдамдықтағы оқтардың көпшілігі мыспен немесе ұңғымаға тимейтін басқа да қорытпамен қапталады, бірақ қанауда жиналуды азайту үшін жеткілікті температурада балқиды. Мыс жиналуы 1000 м/с жылдамдығын асып кеткен оқтарда басталады, және оған жиі қолданылатын шешім – оқтың бетін молибден дисульфидті майлаушы материалмен сіңдіру. Бұл қанаудағы мыс жиналуын азайтады және ұзақ мерзімді дәлдікті арттырады. Ірі калибрлі снарядтар бұралаған қанаулар үшін мыс жетектеуші ленталарын да қолданады; алайда, APFSDS бронебойғыш снарядтары сияқты, мылтықтан және тегіс қанаулардан атылатын, ұңғымадағы тығыздағыштар үшін, жоғары қысымды қозғалтқыш газдарды ұстап тұруға жеткілікті нейлон тығыздағыш сақиналары қолданылады, сондай-ақ қанау ішіндегі үйкелісті азайтып, оқтың бастапқы жылдамдығын сәл арттырады.

Инерцияның рөлі

Ұңғымадан төмен қарай алғашқы бірнеше сантиметрде оқ, тіпті жоғары сыйымдылықты мылтықтарда және баяу жанатын ұнтақ қолданылғанда да, соңғы жылдамдығының маңызды бөлігіне жетеді. Үдеуі ондаған мың гравитацияға жетеді, сондықтан өте жеңіл снарядтар да инерция салдарынан кедергі күшін тудыра алады. Оқ массасының өзгеруі түтінсіз ұнтақ патрондарының қысым графигіне зор әсер етеді, бұл қара ұнтақ патрондарына тән емес. Сондықтан түтінсіз патрондарды зарядтау немесе қайта зарядтау үшін жоғары дәлдікті жабдықтар және нақты патрондар, ұнтақтар мен оқтардың салмағы үшін мұқият өлшенген жүктеме кестелері қажет.

Қысым-жылдамдық қатынастары

Атыс қаруындағы оққа энергияны жанатын отынның күйінен туындаған газдардың қысымы береді. Қысым жоғары болса, жылдамдық та жоғары болады, бірақ қысымның созылу уақыты да маңызды. Ең жоғары қысым оқ үдеп тұрған уақыттың шағын бөлігін ғана құрауы мүмкін. Оқ, қару түтігінің бойымен қозғалатын толық уақыт ескерілуі тиіс.

Жоғарғы деңгей мен аумақ

Энергия – затқа әсер ету арқылы жұмыс істеу қабілеті. Жұмыс – күштің қашықтыққа қолданылуы. Оққа берілген жалпы энергия, y осі күшті (яғни, оқтың түбіне түсетін қысымды оқ түбінің ауданымен көбейту) және x осі қашықтықты көрсететін қисық сызықтың астындағы ауданмен анықталады. Оқ энергиясын арттыру үшін сол қисық сызықтың астындағы ауданды ұлғайту қажет, бұл қысымды көтеру арқылы немесе оқ қысым астында қозғалатын қашықтықты ұлғайту арқылы жүзеге асырылады. Қысым қарудың беріктігімен шектеледі, ал ұзақтығы – ұңғының ұзындығымен шектеледі.

Қозғалтқыштың құрылысы

Оқ-дәрілер қарудың күш-қуатына, патрон палатасының көлеміне және ұңғының ұзындығына, сондай-ақ оқ материалына, салмағына және өлшемдеріне сәйкес таңдалады. Газ түзілу жылдамдығы Пиобер заңына сәйкес, жанатын оқ-дәрі түйіршіктерінің бетінің ауданына пропорционалды. Түтінсіз оқ-дәрілердегі реакциялар, реакция бетінен қатты денеге қарай өтетін бірнеше аймақтарда немесе фазаларда жүреді. Қатты дененің ең терең бөлігі жылу алмасымын бастан кешіреді және көбік аймағында қатты күйден газ күйіне өту басталады. Газ тәрізді оқ-дәрі айналадағы көпіршік аймағында қарапайым молекулаларға ыдырайды. Көбік және көпіршік аймақтарындағы эндотермиялық өзгерістер бастапқыда капсюльмен берілетін энергияны қажет етеді, содан кейін жарық шығаратын сыртқы жалын аймағында қарапайым газ молекулалары бу және көміртек моноксиді сияқты әдеттегі жану өнімдерін түзетін кезде босатылады. Түтінсіз оқ-дәрілердің жылу беру жылдамдығы қысыммен бірге артады, нәтижесінде берілген түйіршік бетінен газ түзілу жылдамдығы жоғары қысымда артады. Жылдам жануға бейім оқ-дәрілерден газдың тез түзілуі, оқтың қозғалысы реакция көлемін арттырмас бұрын, құрылымды бұзуға әкелетін жоғары қысымды тудыруы мүмкін. Керісінше, ең төменгі жылу беру қысымына есептелген оқ-дәрілер, егер оқтың қозғалысы қысымды төмендетсе және баяу жануға бейім оқ-дәрі толық жанып кетпесе, газ тәрізді реактивтерге ыдырауын тоқтатуы мүмкін. Ішкі аймақтарда газ тәрізді реактивтердің жетіспеуі болған жағдайда, энергияны бөліп шығаратын жалын аймағын сақтау мүмкін болмаса, ұңғыда жанбаған оқ-дәрі түйіршіктері қалуы мүмкін. (Мұрын тежегіштерінің кемшіліктері туралы толық ақпарат алу үшін мұрын тежегіш туралы қараңыз.) Оқ-дәрі мөлшері мен оқтың салмағы арақатынасы да тиімділік мәселесіне қатысты. Мысалы, .22 250 Remington патронында, оқ-дәрі газын жылдамдатуға, оқты жылдамдатуға қарағанда көбірек энергия жұмсалады. .22 250 патронына үлкен патрон корпусы және көп мөлшерде оқ-дәрі қажет, бәрі де басқа .22 калибрлі патрондарға қарағанда жылдамдық пен энергияның шамалы артықшылығы үшін.

Револьверге қатысты мәселелер

Револьвердің ерекшелігі – оның айналмалы цилиндрі, оқ түтігінен бөлек, ішінде патрондар орналасатын ұялары бар. Револьверлерде әдетте 5-тен 10-ға дейін ұя болады, ал ең маңызды мәселе – ұялардың бір-бірімен сәйкес келуін қамтамасыз ету, өйткені егер олар сәйкес келмесе, оқтың түсу нүктесі ұядан ұяға өзгереді. Ұялар сонымен қатар оқ түтігімен тұрақты түрде дәл келуі керек, сондықтан оқ әр ұядан оқ түтігіне бірдей кіреді. Револьвердің таңғышы екі бөлек бөліктен тұрады: цилиндр таңғышы және оқпан таңғышы. Цилиндрдің бөлігі, ұяға концентрлі және оқтың диаметрінен сәл үлкен өлшемде болуы тиіс. Цилиндр аралығы – цилиндр мен оқ түтігі арасындағы кеңістік – цилиндр ұнтақ қалдықтарымен ластанған кезде де оның еркін айналуын қамтамасыз ету үшін жеткілікті кең болуы керек, бірақ газдың шамадан тыс шығуына алып келетіндей үлкен болмауы керек. Оқты цилиндрден оқ түтігіне бағыттайтын күш түсіретін конус оқты елеулі деформациясыз оқ түтігіне итеру үшін жеткілікті терең болуы керек. Мылтықтағы оқ түтігінің бұрандалған бөлігі патрон ұясында орналасқаннан айырмашылығы, револьвердегі оқ түтігінің бұрандалған бөлігі оқ түтігінің түбір бөлігін қоршап тұрады. Оқ түтігін рамаға бұрағанда тығыздалуы мүмкін. Күш түсіретін конустың ұзындығын арттыру осы "тартылу" нүктесін жеңілдетеді, сондай-ақ рамаға орнатылғаннан кейін оқ түтігін тегістеуге болады.