Кіріспе

Ұзын ұңғылы қарулар – ұзын ұңғысы бар қарулар. Шағын қарулардың ішінде ұзын қару немесе ұзын қол қаруы көбінесе екі қолмен ұсталып, иыққа сүйеніп атуға арналған, ал қолғап қаруы бір қолмен ұстап атуға мүмкіндік береді. Қаңтар және орнатылған атыс қарулары контекстінде артиллериялық ұзын қару, далалық қарудан немесе гаубицадан ерекшеленеді.

Кіші қару

Ұзын қарулардың қанатының нақты ұзындығы көптеген елдердегі заңдармен реттеледі, көбінесе ең аз ұзындығына қатысты, кейде белгілі бір орналасуда немесе конфигурацияда өлшенетін. АҚШ-тың Ұлттық қару заңы мылтықтардың қанаты үшін ең аз ұзындықты, ал оқ атар қарулар үшін – ең аз ұзындықты белгілейді. Канада екеуі үшін де ең төменгі шекті белгілейді. Сонымен қатар, Канада ажыратылатын немесе бүгілетін құлсасы бар ұзын қарулар үшін атуға жарамды ең аз ұзындықты белгілейді. АҚШ-та ажыратылатын немесе бүгілетін құлсасы бар ұзын қарулар үшін құлсасы толық керілгенде ең аз ұзындық талап етіледі. Әдетте ұзын қаруларға жататын кіші қарулардың түрлері: оқ атар қарулар, жеке қорғаныс қарулары, автоматтары, карабиндер, шабуылдық мылтықтар, белгіленген мерген мылтықтары, снайперлік мылтықтар, материалға қарсы мылтықтар, жеңіл автоматтары, орташа автоматтары және ауыр автоматтары.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

Барлық дерлік ұзын қолдардың алдыңғы тұтқалары (алдыңғы қолдары) мен иық тіреуіштері бар, олар пайдаланушыға қолға қарағанда ату қаруын тұрақтырақ ұстауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ұзын қарудың ұзын стволы әдетте алдыңғы және артқы көздеуіштер арасындағы қашықтықты ұзартады, бұл пайдаланушыға нысананы дәлдікпен көздеуге көмектеседі. Тіреуіштің болуы телескоптық немесе қызыл нүктелі көздеуішті қолға қарағанда оңай орнатуға мүмкіндік береді. Ұзын қарудың массасы әдетте қол қаруынан артық, сондықтан оны тасымалдау қымбатқа соғады, алып жүру қиын және шаршатады. Инерция моментінің артуы ұзын қаруды жылдам бұру мен көтеруді қиындатады, демек нысананы реттеу де баяулайды және қиындатады. Алайда, бұл нысананы көздеудегі тұрақтылықты арттырады. Ұзын қарудағы материалдың көп болуы, басқа факторлар тең болса, оны өндіруді қымбатқа соғады. Үлкен өлшемі оны жасыруды қиындатады, шектеулі кеңістікте қолдануға ыңғайсыз жағдай жасайды және үлкен сақтау орыны қажет етеді. Ұзын қарулар иыққа тірелетін тіреуішпен жабдықталғандықтан, атыс кезіндегі кері соққы тікелей пайдаланушының денесіне беріледі. Бұл қол қаруларына қарағанда нысананы жақсырақ бақылауға мүмкіндік береді, себебі қол қаруларында тіреуіш болмайды және кері соққының барлығы қолға беріледі. Сонымен қатар, бұл үлкен кері соққыны зақымсыз немесе бақылауды жоғалтпай басқаруға мүмкіндік береді; ұзын қарудың жоғары массасымен байланысты, одан да көп ұшқыш затты (мысалы, оқ-дәріні) пайдалануға болады, демек үлкен снарядтарды жоғары жылдамдықпен атуға болады. Бұл ұзын қаруды қол қаруынан артық пайдаланудың басты себептерінің бірі – жылдам немесе ауыр снарядтар ұзақ қашықтықта тегілуге және дәлдікке көмектеседі. Шатырлы қарулар – бір мезгілде көптеген кішкентай снарядтарды атуға арналған ұзын қарулар. Бұл оларды жақын қашықтықта өте тиімді етеді, бірақ ұзақ қашықтықта тиімділігі төмендейді, тіпті шатырлы оқтармен де олар көбінесе шамамен…

Теңіз қаруы

Тарихи теңіз қолданысында, ұзын зеңбірек – желкенді кемелерге орнатылатын стандартты пушка түрі болатын, оны әлдеқайда қысқа каронадтардан ажырату үшін осылай атаған. Лауазымдық емес қолданыста, ұзындығы оқтың салмағымен біріктіріліп, "ұзын 9" сияқты терминдер пайда болды, бұл 9 фунттық дөңгелек оқты атуға арналған толық ұзындықтағы зеңбіректерді білдірді.