Кіріспе

Американдық мүсінші Карл Пол Дженневейн (2 желтоқсан 1890 – 22 ақпан 1978) – Германияда туған американдық мүсінші.

Ерте мансап

Дженневейн Германияның Штутгарт қаласында дүниеге келген. Ол 1907 жылы он жеті жасында АҚШ-қа көшіп келді. Нью-Йорктегі Buhler and Lauter фирмасында тәлімгерлікке алынып, алғашқы білімін алды. Ол Нью-Йорктегі Art Students League-де кешкі сабақтарға қатысты. Оның алғашқы жұмыстарының көп бөлігі қабырға суретшісі ретінде болды, соның ішінде 1912 жылы Вулворт ғимараты үшін төрт қабырға суреті; "Сауда соборы" деп аталған алғашқы ғимарат. 1915 жылы Дженневейн жиырма бес жасында АҚШ азаматы атанды. Одан кейін ол АҚШ армиясына қабылданды. 1916 жылы Рим сыйлығын алғаннан кейін, оған құрметті түрде демалыс берілді, бұл өте қадірлі өнер сыйлығы еді. Бұл оған Римдегі Америка академиясында үш жыл бойы оқуға мүмкіндік берді; Римде Дженневейн мүсін жасауға көшті. 1928 жылға қарай Дженневейн Бронкстің Ван Нест ауданында студиясын ашты, ол 1978 жылға дейін, өмірінің соңына дейін сол жерде қалды.

Кейінгі мансап

Ол 1933 жылы ашылған кезде көп мақтау алған және бүгінде ең танымал болған жұмысы – Филадельфия өнер мұражайының фронтонындағы полихромды мүсіндер болды. Дженневейн 1949 жылы жазда Филадельфия өнер мұражайында өткен Фэрмоунт Парк өнер қауымдастығының (қазіргі Қоғамдық өнер қауымдастығы) үшінші халықаралық мүсін көрмесіне қатысқан 252 мүсіншінің бірі еді. Өмірінің барысында Карл Пол Дженневейн мен оның серіктесі Уоррен Стратон кем дегенде бес монументалды бүркіт жасады: біреуі Вирджиния штатының Арлингтон қаласындағы Арлингтон ұлттық зиратының кіреберісінде, тағы біреуі Арлингтонды Вашингтонмен байланыстыратын Арлингтон мемориалдық көпірінде, үшіншісі Нью-Йорктегі Федералдық кеңсе ғимаратында, төртіншісі Рочестердегі испан-американ соғысының ескерткіші. Бесіншісі Бельгияның Невилль-ан-Кондроз қаласында орналасқан Арденн ескерткіш кешенінде болды. Олар сондай-ақ Париждегі АҚШ елшілігінің қақпалары үшін шағын бүркіт мүсіндерін жасады. Римде болған кезінде ол қатты бағалаған классикалық идеалдардан ешқашан алыстамаған Дженневейннің мүсіндері уақыт өте келе жаңарып, оның стилі Греко-Деко санатына жақсы үйлеседі. Дженневейннің жұмысы 1960 жылдары Вашингтонда болған тәртіпсіздік кезінде оның Нойс Армиллярлы сферасы жоғалып кеткен кезде назар аударды. Ол әлі табылған жоқ. Ол өмірінде көптеген медальдарды да жасады. 1933 жылы Дженневейн "Медалистер қоғамы" сериясының жетінші шығарылымын – "Даңқ пен атақ" медалін жасады. Ол сондай-ақ 1949 жылы президент Гарри С. Трумэннің инаугурациялық медалін де жасады. Дженневейн 1978 жылдың 22 ақпанында Нью-Йорктің Ларчмонт қаласындағы үйінде қайтыс болды.

Дау

2002 жылы Вашингтон қаласындағы Роберт Ф. Кеннеди атындағы Әділет департаменті ғимаратында Дженневейннің жартылай жалаңаш екі мүсіні перде артына жасырылды. Бұл, әйел мүсінінің ашық бейнеленген кеудесімен байланысты болды – «Әділет руы» (еркек мүсіні – «Заңның мәртебесі»). 2005 жылы перде алынып тасталды. Дженневейннің өмірінен кейін жарық көрген бірнеше мақаласы оның 1937, 1938 және 1939 жылдары Мюнхенде өткен Ұлы неміс өнер көрмелеріне (Große Deutsche Kunstausstellung) қатысқанын көрсетті. Көрмелер 1937 жылдан 1944 жылға дейін «Неміс өнері үйінде» (Haus der Deutschen Kunst) жыл сайын Адольф Гитлердің тікелей бақылауымен өтті. Нацистік Германия құлағаннан кейін «Haus der Deutschen Kunst» орнына келген «Haus Der Kunst» архивінің басшысы Сабин Брантлдың сөзіне сәйкес, бұл көрмелер «нацизмнің идеологиялық мақсаттарын іске асыру және көрсету үшін құрылған эстетикалық және саяси кеңістік болды», соның ішінде арийлік үстемдік құруға бағытталған нәсілдік иерархия да осы мақсаттардың бірі еді. «Неміс өнері үйінде» көрмеге қатысқан суретшілер міндетті түрде «Рейхтік өнер палатасының» (Reichskulturkammer) мүшесі болуы керек еді, ал оның мүшелігіне тек «арий тегін» растайтын құжаттарды ұсынған ғана қол жеткізе алатын. Бірақ Дженневейннің мүше болғаны белгісіз, мүмкін, ол осы талаптан ерекшелік алған болуы мүмкін. 1938 жылы Мюнхенде Ұлы неміс өнер көрмелерінде жыл сайын 5-тен астам туындысын көрсетуге рұқсат етілген 25 таңдаулы суретшінің қатарына іліккен. Оның туындылары, фотограф Хайнрих Хоффманның түсірген суреттерімен бірге, «Неміс өнері үйі» шығарған пошта карточкаларында жарияланды. Дженневейннің Үшінші рейхте көрсетілген қола мүсіндерімен бірдей бірнеше туындылары қазір АҚШ-тағы Йель университеті мен Метрополитен музейі сияқты институттарда ешқандай түсіндірмесіз қойылған. 1938 жылы Дженневейн Адольф Гитлерге үш қола мүсінді сатты: «Tänzerin» («Грек биі»), «Rast» («Сергіту») және «Komödie» («Комедия») – тиісінше 600, 370 және 380 рейхсмаркаға. Соғыстан кейін АҚШ үкіметі оған одақтас авиациясының Мюнхенде бомбалауы салдарынан жойылған өнер туындылары үшін шамамен 30 000 доллар өтемақы төледі.

Тану

Дженневейннің студиясы Бронкстің Ван Нест ауданында орналасқандықтан, 2011 жылдың 2 маусымында өнер және мүсін саласына 50 жылдық үлесін еске алу үшін құрметті көше тақтасы орнатылды. Атау беру салтанатына Дженневейннің ұлы Джеймс және оның әйелі қатысты. Бұған қоса, Ұлттық мүсіншілер қоғамы мен Брукгрин бақтарының өкілдері де ашылу рәсіміне қатысты. 1929 жылы ол Ұлттық дизайн академиясына қосымша мүше болып сайланды, ал 1933 жылы толыққанды академик атанды.