Кіріспе

Американдық актер (1878–1947)

Генри Девитт Кэри II (16 қаңтар 1878 – 21 қыркүйек 1947) – американдық актер және үнсіз киноның алғашқы жұлдыздарының бірі, көбінесе батыс батыры рөлінде түскен. Оның ең белгілі рөлдерінің бірі – «Мистер Смит Вашингтонға барады» (1939) фильміндегі АҚШ Сенатының төрағасы рөлі, осы рөлі үшін ол «Оскар» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актер» номинациясына ұсынылған. Ол сондай-ақ танымал актер болған Гарри Кэридің әкесі болды.

Ерте өмір

Кэри Нью-Йорктің Бронкс ауданында дүниеге келді. Ол Генри Девитт Кэридің (бір газет дереккөзінде актердің аты "Гарри Девитт Кэри II" деп берілген) белгілі заңгер және Нью-Йорк Жоғарғы сотының судьясы, сондай-ақ оның әйелі Элла Дж. (Лудлум) отбасында өсті. Ол Бронкстің Сити-Айленд аймағында бой жеткізді. Кэри – ковбой, теміржол басқарушысы, жазушы, заңгер және драматург болған. Ол Гамильтон әскери академиясын бітіріп, содан кейін Нью-Йорк университетінде заңгерлік мамандығын оқыды.

Мансап

Кэри алғаш рет 1908 жылы фильмге түскен. Ол төрт фильм түсіруге келісімшарт жасады – актерлік жұмыстың өзімен қатар, трюктерді де өзі орындады. Кэри режиссер Джон Фордтың "Тура ату" (1917) атты тұңғыш көркем фильмінде ойнады. Кэридің күшті дене бітімі мен қатаң сырт келбеті вестерн фильмдері мен табиғаттағы шытырман оқиғаларға өте сай келді. Дыбысты фильмдер пайда болған кезде Кэри өзінің қатал экрандық бейнесіне үйлесетін, сенімді әрі дауысы қатаң баритон екенін көрсетті. Ол MGM компаниясының "Трейдер Хорн" атты табиғаттағы эпикалық фильміндегі басты рөлге лайықты таңдау болды. Осы кезде Кэридің жасы елуден асқандықтан, көптеген басты рөлдерге қадірлі болмай қалды, сондықтан оған ұсынылған басты рөлдер тек төмен бюджетті вестерн фильмдері мен сериалдарда ғана болды. Біраз уақыттан соң ол жақсы есте қалатын, мықты сипаттағы актер ретінде бекінді; 1939 жылы "Мистер Смит Вашингтонға барады" фильміндегі Сенат Президенті рөлі үшін "Үздік қосалқы актер" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ие болды. Оның басқа да маңызды кейінгі рөлдерінің ішінде 1943 жылы Говард Хоукстің "Әуе күштері" фильміндегі "Мэри Энн" бомбалаушы ұшағының экипаж бастығы, майор-сержант Роберт Уайт және Хоукстің "Қызыл өзені" фильміндегі мал сатып алушы Мелвилл мырза бар. Кэри 1940 жылы Джон Гарфилдпен бірге "Жаратылыс экспресі" спектаклінде Бродвей сахнасында алғаш рет өнер көрсетті.

Жеке өмір

Кейри кем дегенде екі рет, мүмкін үшінші рет үйленді. 1910 жылғы халық санағының деректері оның Клэр Э. Кэри есімді әйелі болғандығын көрсетеді. Кейбір мәліметтерде оның Ферн Фостер атты актрисаға да үйленгені айтылады. Оның соңғы некесі 1920 жылы актриса Олив Фуллер Голденмен болған, ол "водевиль сахнасының ең көрнекті актерлерінің бірі – Джордж Фуллер Голденнің қызы" еді. Гарри мен Олив 1947 жылы Гарри қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. Олар 1000 акр жер сатып алды.

Кейрилердің Гарри Кэри кіші ұлы және Элла "Кэппи" Кэри қызы болды. Ұлы кейіннен эпизодтық рөлдерде ойнайтын актер болды, ең бастысы – вестерн фильмдеріндегі рөлдерімен танылды. Әкесі мен ұлы екеуі де (әр түрлі сахналарда болғанымен) 1948 жылғы "Қызыл өзен" фильмінде, ал анасы мен ұлы 1956 жылғы "Із кесушілер" фильмінде түскен.

Өлім

Көп жылдар бойы сигара тартқан Гарри Кэри 1947 жылы 69 жасында коронарлық тромбоз салдарынан қайтыс болды, бұл бір ай бұрын қара жесір шаққаннан күшейген болуы мүмкін деп есептеледі. Дегенмен, сенімді дереккөздер заманауи Associated Press хабарларында айтылған осы оқиғаны жоққа шығарады. Кэридің ұлы 1994 жылғы "Батырлар тобы: Джон Форд акционерлік компаниясындағы актер ретіндегі өмірім" атты естеліктерінде өкпе эмфиземасы мен қатерлі ісіктің салдарынан болғанын айтқан. Автор Скотт Эйман "Басылған аңыз: Джон Фордтың өмірі мен дәуірі" кітабында өкпе қатерлі ісігінің өлімге себеп болғанын мәлімдейді. Ол Нью-Йорк штатының Бронкс қаласындағы отбасылық мавзолейдегі Вудлон зиратына жерленді.

Құрмет көрсетулер мен құрмет көрсетулер

Кино индустриясына қосқан үлесі үшін Гарри Кэри Голливудтың Даңқ аллеясында, 1521 Вайн-стрит мекенжайында кино жұлдызына ие. Жұлдыз 1960 жылдың 8 ақпанында ашылды. 1948 жылғы Джон Фордтың «Үш куәгер» фильмінде Кэри фильмнің басында еске алынып, «батыс аспанының ертедегі жарқын жұлдызы» деп аталды. Оған құрмет ретінде Джон Уэйн «Із кесушілер» фильмінің соңғы кадрында оң жақ шынтағын сол қолымен ұстап, Кэри өзінің фильмдерінде жиі қолданған позаны қайталады. Уэйннің сөзіне сүйенсек, ол да, Кэридің жесірі Олив (фильмде бірге ойнаған) сахна аяқталғанда көздерінен жас шығарған. 1976 жылы ол Оклахома штатының Оклахома-Сити қаласындағы Ұлттық каубой және батыс мұрасы мұражайының Батыс өнерпаздарының Даңқ залына енгізілді. 1987 жылы оның есімі Калифорния штатының Санта-Кларита қаласындағы Олд-Таун Ньюхоллдағы Мейн-стриттегі Батыс жұлдыздары аллеясына жазылды. (Оның ұлы Гарри Кэри кіші де 2005 жылы құрметке ие болды.)