Кіріспе
Америкалық жеңіл атлет (1938 жылы туған)
Ерте өмір және білім
Уильям Мервин Миллс Оңтүстік Дакота штатының Пайн Ридж қаласында дүниеге келді және Оглала Лакота халқының Пайн Ридж үнді резервациясында өсті. Оның лакота тіліндегі аты Тамахоче Техила, шамамен "өзінің елін сүйеді" немесе "жерге құрмет көрсетеді" деген мағынаны білдіреді. Ол он екі жасында ата-анасынан айырылды. Миллс Канзас штатының Лоуренс қаласындағы Хаскелл институтында (қазіргі Хаскелл үнді ұлттары университеті) оқып жүргенде жүгірумен айналыса бастады және 1956 жылы KSHSAA B классы бойынша кросс-кантриден штаттық чемпионатты жеңіп алды. Миллс жастық шағында боксшы да, жүгіруші де болған, бірақ жүгіруге толыққанды көңіл бөлгендіктен бокстан бас тартты. Ол Канзас университетіне спорттық стипендиямен қабылданды және үш мәрте NCAA All-America кросс-кантри жүгірушісі атанды. 1960 жылы ол Big Eight кросс-кантри чемпионатында жекелей бірінші орынды иеленді. Канзаста ойнаған кезде, оның жеңіл атлетика командасы 1959 және 1960 жылғы ашық ауадағы ұлттық чемпионаттарда жеңіске жетті. 1962 жылы дене шынықтыру мамандығы бойынша бітіргеннен кейін Миллс АҚШ Теңіз корпусына қадам басты. Ол 1964 жылғы Олимпиадада қатысқан кезде Теңіз корпусының резервіндегі аға лейтенант болды.
1964 жылғы Олимпиада ойындары
Миллс 1964 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына АҚШ-тың 10 000 метрге жүгіру және марафонға қатысуға іліккен. 1964 жылы 10 000 метр қашықтықтағы жарысқа фаворит ретінде әлемдік рекордты ұстаған австралиялық Рон Кларк қарастырылды. Оған қарсы күш сынасатын жүгірушілердің қатарында Кеңес Одағының қорғаудағы чемпиондарының бірі Петр Болотников және 1960 жылы 5000 метрде жеңіске жеткен Жаңа Зеландиялық Мюррей Халберг болды. Миллс бұл жарысқа аса танымал емес еді. АҚШ-тың Олимпиадалық іріктеу кезеңінде ол Герри Линдгреннен кейін екінші орынды иеленді. Оның іріктеу кезеңіндегі көрсеткіші Кларктікінен бір минутқа баяу болды. Кларк жарыстың қарқынын әр екінші айналымда жылдамдату тактикасымен анықтады. Жарыстың ортасында Кларкпен бірге төрт жүгіруші ғана – Тунис өкілі Мохаммед Гаммуди, Эфиопиядан Мамо Вольде, Жапониядан Кокичи Тсубурая және Миллс қалып қойды. Жергілікті жанкүйерлердің сүйіктісі Тсубурая бірінші болып, содан кейін Вольде жарыстан шықты. Екі айналым қалғанда Кларкпен қатар екі жүгіруші ғана – Гаммуди мен Миллс жүріп жатты. Кларк 28:15.6 уақытпен әлемдік рекордты көрсетті, ал Гаммуди мен Миллс бұрын ешқашан 29 минуттан кем уақытта жүгірген емес. Миллс пен Кларк бірге жүгіріп, Гаммуди олардан бірден артта қалды, осылайша соңғы айналымға кірді. Олар басқа жүгірушілерді оза шауып, Кларк артқы түзу бойда қоршалғандай болды. Ол Миллсті бір рет, содан кейін тағы да итеріп жіберді. Сосын Гаммуди екеуін де итеріп, соңғы бұрылыстан өтетін кезде көшбасшылыққа шықты. Кларк өзін жинап алып, Гаммудиді қуалай бастады, ал Миллс жарысқа қатысу үшін тым алыс кеткендей көрінді. Кларк Гаммудиді жеткізе алмады, бірақ Миллс 4-ші жолаққа шығып, екеуін де оза шапты. Оның 28:24.4 көрсеткіші бұрынғы көрсеткіштерінен шамамен 50 секундқа жылдам болды және бұл жарыс үшін жаңа Олимпиадалық рекордты орнатты. Бұрын ешбір американдық 10 000 метрде жеңіске жеткен емес, және 2012 жылғы Лондон Олимпиадасында күміс жүлде алған Гален Раппқа дейін ешбір американдық осы жетістікке жақындаған жоқ. Американдық теледидар көрермендері NBC сарапшысы Дик Бэнктың "Миллске қараңыз! Миллске қараңыз!" деген дауысын естіп, таң қалды, ал аздап салмақты баяндама жасаған Буд Палмер осы оқиғаны байқамағандай болды. Бэнк жарысқа драмалық шиеленіс әкелгені үшін жұмыстан босатылды. Жарыстан кейін Миллс Кларкпен сөйлесіп, фиништік түзу бойда барынша күш салып жүргені туралы сұрады, Кларк "Иә" деп жауап берді. Миллс финиш сызығына соңғы серпілісі кезінде демалысқа тырысқанын және оның Гаммуди мен Кларкты озуына көмектескенін айтты. Кларк пен Миллс 10 000 метрден кейін марафонға қатысты. Кларк 9-шы орынды, ал Миллс 14-ші орынды иеленді, ол 2:22:55.4 уақытпен Кларктен шамамен екі жарым минутқа, қола жүлдегер Тсубураядан алты жарым минутқа және жеңімпаз Абебе Бикиладан шамамен 10 минутқа қалып қойды.
Олимпиададан кейінгі кезең
Кейіннен Миллс АҚШ-тың 10 000 м (28:17.6) және үш мильдік жүгіру бойынша рекордтарын жаңартты, ал 5000 м-де 13:41.4 көрсеткішін тіркеді. 1965 жылы ол және Джерри Линдгрен екеуі де AAU Ұлттық чемпионатында 27:11.6 уақытпен алты мильдік жүгіру бойынша әлемдік рекордты бұзды, олардың нәтижесі тең болды.
Жарыстан кейінгі мансап
Миллс Юджин Кризекпен бірге америкалық үнді жастары үшін Running Strong коммерциялық емес ұйымын құрған. Running Strong ұйымының мақсаты – америкалық үнді халқының тамақ, су және баспана сияқты негізгі қажеттіліктерін қанағаттандыруға көмектесу, сонымен қатар олардың қауымдастықтарына өзін-өзі қамтамасыз етуге және өздеріне сенімді болуға көмектесу. Қазір ол ұйымның бас сөйлеушісі ретінде жұмыс істейді және елді аралап, үнді жастарын олардың армандарына жетуге шабыстайды. Миллстің қайырымдылық жұмысына ересектерге, әсіресе жастарға диабеттің алдын алу және оны басқару туралы білім беру де кіреді. Миллстің өзі 2-ші типті диабетпен ауырады және диабетпен күресіп жүрген адамдарға салауатты өмір салтын қалыптастыруға және өмір сапасын жақсартуға көмектеседі.
Мұра мен құрмет
1976 жылы Миллс АҚШ-тың ұлттық жеңіл атлетика және жарыс залына енгізілді. 1984 жылы XXIII Олимпиада ойындарының ашылу салтанатында Лос-Анджелес мемориалдық Колизейіне Олимпиада туын алып кіру құрметіне ие болған, таңдаулы американдық олимпиада чемпиондарының бірі болды. 1984 жылы ол АҚШ Олимпиадалық даңқ залына енгізілді. 2014 жылы Миллс NCAA-ның ең жоғары наградасы – Теодор Рузвельт сыйлығымен марапатталды. 2014 жылы Вирджиния штатының Сенаты Миллстің Олимпиададағы жеңісінің 50 жылдығына арналған бірлескен қаулы қабылдады. Диффамацияға қарсы лига Миллсті 2014 жылғы ADL жеккөрушілікке қарсы концерттегі құрметті тұлға ретінде таныды. 2015 жылы Президенттің дене шынықтыру, спорт және тамақтану жөніндегі кеңесі Миллске Президенттік кеңестің өмірлік жетістіктері сыйлығын табыс етті, ол жыл сайын дене шынықтыру, спорт немесе тамақтану саласын дамытуға үлкен үлес қосқан 5 адамға беріледі. Миллс 2016 жылдың 18 тамызындағы «Біреу болу» бағдарламасының «Рухани тәжірибе ретінде жүгіру» атты эпизодында көрсетілген бірнеше спортшының бірі болды. 2017 жылы оның жетістіктері Сакраменто қаласының Жұлдыздар аллеясындағы тақташаға түңгізілді. Жұлдыз Сакраменто, Калифорниядағы L көшесінің оңтүстік жағында, 18-шы және 19-шы көшелер арасында орналасқан. 2018 жылдың 26 ақпанында Лоуренс Біріккен мектеп округі 497 Оңтүстік орта мектебінің атын Билли Миллс орта мектебі деп өзгертуге дауыс берді. 2018 жылдың қазан айында Миллс Ұлттық американдықтар даңқы залының алғашқы салтанатты шарасында енгізілгендердің бірі болды.