Кіріспе

Сергей Шамба () – Абхазияның көрнекті саяси қайраткері. Қазіргі уақытта Абхазия Халық Ассамблеясының депутаты және «Біріккен Абхазия» партиясының төрағасы. Ол 2010 жылдың 13 ақпанынан 2011 жылдың 27 қыркүйегіне дейін президент Сергей Багапш басшылығымен Абхазияның премьер-министрі қызметін атқарды. 1997-2010 жылдар аралығында Багапш және оның ішінде Владислав Ардзинба басшылығымен Сыртқы істер министрі болды, тек 2004 жылы жарты жылдық үзіліс болды. Шамба 2004 және 2011 жылдары президенттік сайлауға екі рет қатысып, сәтті болмады. Ол Абхазия мен Грузия арасындағы диалогты ынталандырушы болды.

Ерте өмір және мансап

Сергей Шамба 1951 жылы 15 наурызда Гудаудада дүниеге келген. Сыртқы істер министрі қызметін атқарган кезінде Абхазияның Грузиядан бөлінуін халықаралық ақпарат құралдарында қорғау жиі Шамбаның үлесіне тиді. Ол Абхазияның тәуелсіздігін ынталы түрде қолдады және Грузиямен қайта бірігуге жасалған кез келген әрекетке батыл түрде қарсылық көрсетті. Шамба Грузиямен БҰҰ демеушілігімен өткен келіссөздерге бірнеше абхаз делегацияларын жетектесе де, Абхазия әлі де халықаралық мойындылыққа ие бола алмады. Сыртқы істер министрі ретінде Шамба көптеген үкіметтік емес ұйымдардың басшыларымен кездесті, соның ішінде Халықаралық Қызыл Жартыай ұйымының президенті Жан Мишель Корботпен де кездесті. Ол Сухумидегі бірнеше қайта құру жобаларына USAID-тің көмегін алуға қол жеткізді. 1998 жылы Шамба Ереван археология институтында докторлық диссертациясын қорғады. 2001 жылдың 9 шілдесінде Шамбаға Төтенше және Өкілетті Елші дипломатиялық шені берілді. Социал-демократиялық партия сайлаушыларды жаңа сайлауды бойкоттауға шақырды, ал Шамба осы сайлауға қатыспады.

Сыртқы істер министрі (екінші рет) және премьер-министр

2004 жылдың 15 желтоқсанында Ардзинба Шамбаны Игорь Ахбаның орнына қайтадан Сыртқы істер министрі етіп тағайындады. Багапш пен Хажимба арасындағы билікті бөлісу келісімі бойынша, жаңа Сыртқы істер министрін тағайындау құқығы соңғысына берілген еді. Багапш ұзақ уақыт Нателла Акабаны тағайындауды қалағанымен, Хажимба Сергей Шамбаны сақтап қалды. Шамба үкіметке қосылса да, социал-демократиялық партия оппозицияда қалды. 2009 жылдың 20 мамырында Социал-демократиялық партия баспасөз мәслихатында үкіметтің сыртқы саясатын қатысты сынға алған көптеген оппозициялық партиялардың бірі болды. Шамба екі күннен кейін бұл сынды "бір жақты" деп жоққа шығарды. Кейбіреулер оны қайтадан үміткер деп есептегенімен, Шамба 2009 жылғы желтоқсанда өткен президенттік сайлауға қатыспады. Сайлау қорытындысы бойынша Сергей Багапш екінші мерзімге сайланды, ал 2010 жылдың 13 ақпанында Шамба вице-президент болған Александр Анквабтың орнын басып, премьер-министр болып тағайындалды. 26 ақпанда Шамбаның орнын оның орынбасары Максим Гвинья иеленді.

2011 жылғы тамыздағы президенттік сайлау және белсенді саясаттан кету

Келесі президенттік сайлау бастапқыда 2014 жылы өткізу жоспарланған еді, алайда Абхазия Конституциясы 2011 жылғы 29 мамырда биліктегі президент Сергей Багапштың күтпеген қайтысынан кейін үш ай ішінде сайлау өткізуді талап етті. Сайлауға үш кандидат қатысты: Шамба, қазіреттегі вице-президент және міндетін атқарушы президент Александр Анкваб және оппозиция жетекшісі Рауль Хажимба. Шамбаның вице-президенттікке үміткері – Жастар істері және спорт жөніндегі мемлекеттік комитеттің төрағасының орынбасары Шамил Адзинба. Бұл екеуі 8 шілдеде бастамашыл топ тарапынан ұсынылып, 16 шілдеде тіркеуге өтініш берді. Барлық президенттік кандидаттар 2011 жылғы 20 шілдеде абхаз тілінен емтихан тапсырып, 25 шілдеде Орталық сайлау комиссиясымен ресми тіркелді және 26 шілдеде куәліктерін алды. Шамба мен Адзинба 21 шілдеде Экономикалық даму партиясынан, 28 шілдеде Жастар ұйымдары қауымдастығының 10 (12 мүшеден) және 9 тамызда Коммунистік партиядан саяси қолдау алды. Сайлау науқанын Беслан Ешба басқарды. Сайлауда Александр Анкваб жеңіске жетті. Шамба 21,02% дауыспен екінші орынды иеленді, бұл көрсеткіш Хажимбадан аздап жоғары болды. Сайлаудан кейін Шамба белсенді саясаттан шеттеді. Байқаушылар Шамбаның келесі сайлау кезінде президенттік лауазымға толу үшін заңмен белгіленген ең жоғары жас шегінен асып кететінін атап өтті. Шамбаның өзі Абхазияның тұрақты дамудың жаңа кезеңіне енгенін және биліктің қақтығыссыз түрде ауысуы мүмкін екенін үміттене отырып, жас саясаткерлерге мүмкіндік беруді қалағанын мәлімдеді.

Парламент мүшесі (екінші рет) және "Бірлік Абхазия" партиясының төрағасы

Шамба 2014 жылғы мамыр айында президент Анквабтың биліктен алынуына әкелген наразылықтардың жетекшілерінің бірі болды. Рауль Хажимба президент болып сайланғаннан кейін, ол 21 желтоқсанда №24 сайлау округінде өткен қосымша сайлауға қатысты, бұл Хажимба Адгур Харазияны Сухуми қаласының әкімі етіп тағайындағаннан кейін қажет болды. 3 қарашада Шамбаның бастамашыл топ ұсынған кандидатурасы тіркелді. Шамба бірінші турда жеңіске жете алмады, бірақ 28 желтоқсанда Тенгиз Агрбаны екінші турда жеңді. 2015 жылдың 5 қыркүйегінде Шамба Халық жиналысының тағы алты депутатымен бірге құрған фракцияның басшысы болды. 2016 жылдың 27 қаңтарында Даур Тарба 2015 жылдың 1 қазанында лауазымынан кеткеннен кейін, Шамба Біріккен Абхазияның VI съезінде төраға болып сайланды.