Кампилобактер бактериясы: түрі, қасиеттері және аурулары
Campylobacter
Кампилобактер бактериясы: ішек ауруларын қоздырғыш, қисайған пішінді, грам-теріс бактерия. Шикі тағамда көп кездеседі. Жұғу жолдары мен алдын алу туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грам-теріс бактериялар туысы
Genus of gram negative bacteria
Кампилобактер – адамдарда диарея ауруын қоздыратын бактериялардың бір түрі. Оның атауы "қисық бактерия" дегенді білдіреді, себебі бұл микроорганизм әдетте үтір немесе "S" пішінде болады. Ғылыми жіктелу бойынша, ол қозғалмалы грам-теріс бактериялар туысы. Бұл микроорганизм табиғатта және үй жануарларында кең таралған. Ол көбінесе өсімдік және жануар текті шикі тағамдарда кездеседі. Кейбір тағамдарда, мысалы шикі құс етінде, оның саны өте көп болуы мүмкін. Бактерияның кейбір түрлері қоздыратын ауру кампилобактериоз деп аталады. Адамдарда ауру тудыруға кем дегенде он екі түрі қатысты, олардың ішінде C. jejuni (80–90%) және C. coli (5–10%) ең көп кездеседі. Еуропада бактериялық гастроэнтериттің басты себебі осы, жыл сайын 246 000-нан астам жағдай расталады. C. jejuni инфекциясы иммундық жүйесі әлсіреген адамдарда бактериемияны тудыруы мүмкін, ал C. lari балаларда қайталанатын диареяның себебі болып табылады. C. fetus ірі қара мен қойларда спонтанды түсіктерге себепші болады және адамдарда оппортунистік патоген болып табылады.
Campylobacter is a type of bacteria that can cause a diarrheal disease in people. Its name means "curved bacteria", as the germ typically appears in a comma or "s" shape. According to its scientific classification, it is a genus of gram negative bacteria that is motile. The germ is common in nature and in domestic animals. It is frequently found in raw food of vegetable and animal origin. Its numbers can be very high in some foods, like raw poultry. The disease that some of the species of the bacteria can cause is called campylobacteriosis. At least a dozen species of Campylobacter have been implicated in human disease, with C. jejuni (80–90%) and C. coli (5–10%) being the most common. It is the number one cause of bacterial gastroenteritis in Europe, with over 246,000 cases confirmed annually. C. jejuni infection can also cause bacteremia in immunocompromised people, while C. lari is a known cause of recurrent diarrhea in children. C. fetus can cause spontaneous abortions in cattle and sheep, and is an opportunistic pathogen in humans.
Морфологиясы мен фенотипі
Кампилобактер spp. әдетте қисық немесе үтір тәрізді таяқшалар түрінде көрінеді және бірполярлы немесе екіполярлы жұтындар арқылы қозғала алады. Атмосфералық оттегіге ұшырағанда, C. jejuni кокк пішініне өзгере алады. Кампилобактердің көптеген түрлері окистаза және каталаза сынақтарында оң нәтиже береді және нитратты тотықтыра алады. Квинолонға төзімді Кампилобактер штамдарының саны артып келеді. Бұл, жануар шаруашылығында квинолон антибиотиктерін тым көп пайдаланудың салдары болуы мүмкін деп саналады. Келесі жылдары, ғасыр соңына дейін, "холераға ұқсас" және "дизентериялық" аурулардың жағдайларын сипаттайтын бірнеше жарияланымдар пайда болды, онда мұндай "спириллалардың" кездесуі айтылды. Бұл микроорганизмдер негізінен ішекте немесе диареялық үлгілердегі шырышпен байланысты табылды. 1913 жылы сэр Джон МакФадьен және Стокман абортталған қойлардың ұрықтық тіндерінде Вибриоға ұқсас бактерияларды сипаттады. Бірнеше жыл бойы Кампилобактерлер "Вибриоға ұқсас организмдер" деп атала берді, 1963 жылға дейін Себальд пен Верон олардың пішініне және микроаэрофильді өсу қажеттілігіне негізделген, сондай-ақ Вибрио түрлерімен маңызды биологиялық айырмашылықтарды көрсеткеннен кейін "Кампилобактер" деген атау берді. Бұл геномдық зерттеулер Кампилобактерге тән молекулалық маркерлерді анықтады. Кампилобактер spp. геномдары басқа асқазан-ішек патогендеріне қарағанда шамалы, олардың мөлшері 1,60-ден 1,90 Мб/с аралығында. Сонымен қатар, Кампилобактер түрлерінің шамамен үштен бірінде бір VI типті секреция жүйесі (T6SS) кластері болжалды, олар үш ерекше ұйымға топтасып, бес vgrG генін қамтиды.
Campylobacter spp. generally appear as curved or comma shaped rods, and are able to move via unipolar or bipolar flagella. When exposed to atmospheric oxygen, C. jejuni is able to change into a coccus form. Most species of Campylobacter are positive by the oxidase test and catalase test and are able to reduce nitrate. The number of known quinolone resistant Campylobacter strains is growing. It is suggested that this is caused by the overuse of quinolone antibiotics in animal agriculture. In the following years until the end of the century, a number of publications appeared, describing the occurrence of such "spirilla" in cases of "cholera like" and "dysenteric" disease. These organisms were mainly found in the colon or associated with mucus in diarrhoeal stool specimens. Vibrio like bacteria were also described by Sir John McFadyean and Stockman in 1913 in fetal tissues of aborted sheep. For several years Campylobacters were continuously referred to as ‘‘Vibrio like organisms’’, until 1963 when Sebald and Veron gave the name "Campylobacter" to the genus based on their shape and microaerophilic growth requirement and after showing significant biological differences with Vibrio species. These genome studies have identified molecular markers specific to members of Campylobacter. Campylobacter ssp. genomes are rather small compared to those of other gastrointestinal pathogens, with sizes ranging between 1.60 and 1.90 Mbp. A single Type VI secretion system (T6SS) cluster was also predicted in approximately one third of Campylobacter species, grouping into three distinct organisations and harbouring up to five vgrG genes.
Кампилобактерге тән бактериофагтар
Кампилобактерге тән бактериофагтар – бұл аталған организмнің табиғи вирустық жолдастары. C. coli және C. fetus (бұрын Vibrio coli және V. fetus) деп белгілі түрлерге арналған бактериофагтар алғаш рет 1960 жылдары сиыр мен шошқалардан бөліп алынған, ал кампилобактер бактериофаг терапиясы бактериялардың антибиотиктерге қарсы тұру дәуіріндегі үздіксіз зерттеу саласы болып табылады.
Campylobacter specific bacteriophages are natural viral predators of the organism. Bacteriophages specific to the species now known as C. coli and C. fetus (previously Vibrio coli and V. fetus), were first isolated from cattle and pigs during the 1960s, and Campylobacter bacteriophage therapy is an ongoing area of research in the age of bacterial antibiotic resistance.
Патогенез
Кампилобактерия асқазан-ішек инфекциясын, кампилобактериозды тудыруы мүмкін. Инкубациялық кезең инфекция жұққаннан кейін 24–72 сағатты құрайды. Бұл қабынулы, кейде қанды диарея немесе дизентерия синдромымен сипатталады, көбінесе құрсақ ауруы, қызба және ауырсынумен бірге жүреді. Жұғудың ең көп таралған жолдары – фекальды-оралдық, ластанған тамақ немесе суды ішу, сондай-ақ шикі етті жеу. Кампилобактериозға себеп болатын тағамдарға шикі немесе жетік пісірілмеген құс еті, шикі сүт өнімдері және ластанған жеміс-көкөністер жатады. Сондай-ақ, тромбоцитопениялық пурпурамен байланысы бар, бірақ оны нақты растайтын деректер жоқ. Кампилобактер инфекциясы Гийен-Барре синдромының ең жиі кездесетін себебі болып табылады. Ішек перфорациясы – илеалдық инфекцияның сирек кездесетін асқынуы. Кампилобактер пародонтитпен де байланысты.
Campylobacter can cause a gastrointestinal infection, campylobacteriosis. The incubation period is 24–72 hours after infection. This is characterized by an inflammatory, sometimes bloody diarrhea or dysentery syndrome, mostly including cramps, fever, and pain. The most common routes of transmission are fecal oral, ingestion of contaminated food or water, and the eating of raw meat. Foods implicated in campylobacteriosis include raw or under cooked poultry, raw dairy products, and contaminated produce. and thrombotic thrombocytopenic purpura, though no unequivocal case reports exist. Campylobacter infection is the most common trigger of Guillain–Barré syndrome. Gastrointestinal perforation is a rare complication of ileal infection. Campylobacter has also been associated with periodontitis.
Мал шаруашылығында
Көбінесе малдан Кампилобактерді анықтау зертханада нәжіс үлгісін өсіру арқылы жасалады. Нәтижелерге 48-72 сағат уақыт кетеді.
Usually, detection of Campylobacter in livestock is done by laboratory culturing a faecal sample. Results take about 48–72 hours.
Ет ішінде
Әдетте, еттегі Campylobacter анықтау гомогенді үлгіні зертханада өсіру арқылы жасалады. Нәтижелерге 48–72 сағат уақыт кетеді. Кампилобактериоз диагнозы нәжіс үлгісін тексеру арқылы қойылады. Жоғары тәуекел жағдайларында стандартты емдеу – азитромицин, макролидті антибиотик, әсіресе балалардағы Campylobacter инфекциясы үшін, бірақ кейде ересектерде асқазан-ішек Campylobacter инфекциясын емдеу үшін хинолондар, тетрациклин және басқа макролидтер сияқты басқа антибиотиктер де қолданылады. Жүйелік инфекция болған жағдайда ампициллин, амоксициллин/клавуланат қышқылы немесе аминогликозидтер сияқты басқа бактерицидтік антибиотиктер қолданылады. Кейбір жағдайларда, резистенттілікке байланысты, ципрофлоксацин немесе левофлоксацин сияқты фторхинолон антибиотиктері тиімсіз болуы мүмкін. Антибиотиктерге қоса, сусызданған науқастарға ауруханада тамырға сұйықтық салу қажет болуы мүмкін.
Usually, detection of Campylobacter in meat is done by laboratory culturing a homogenised sample. Results takes about 48–72 hours. Diagnosis of campylobacteriosis is made by testing a fecal specimen. Standard treatment in high risk cases is azithromycin, a macrolide antibiotic, especially for Campylobacter infections in children, although other antibiotics, such as quinolones, tetracycline and other macrolides are sometimes used to treat gastrointestinal Campylobacter infections in adults. In case of systemic infection, other bactericidal antibiotics are used, such as ampicillin, amoxicillin/clavulanic acid, or aminoglycosides. Fluoroquinolone antibiotics, such as ciprofloxacin or levofloxacin, may no longer be effective in some cases, due to resistance. In addition to antibiotics, dehydrated patients may require intravenous fluid treatment in a hospital.
Канада
FoodNet Canada компаниясы таңбаланған тауық етінің кеуде бөлігіндегі үлгілердің шамамен жартысында Кампилобактер бактериясы табылғанын, оның ең көп таралған патоген екенін хабарлады. Сонымен қатар, Кампилобактер және Салмонелла Канадада асқазан-ішек ауруларының ең көп кездесетін себептері болып табылады.
FoodNet Canada has reported that Campylobacter was the most common pathogen found on packaged chicken breast, with nearly half of all samples testing positive. Additionally, Campylobacter and Salmonella were the most common causes of gastrointestinal illness in Canada.
Италия
Италияда Кампилобактер инфекциясының жылдық көрсеткіші 5000-нан астам оқшауланған штаммдарды қамтитын ұлттық зерттеу нәтижелеріне сүйенсек, салыстырмалы түрде тұрақты болып көрінеді. Зерттеу көрсеткендей, ең көп кездесетін Кампилобактер түрі – C. jejuni, ол оқшауланған штаммдардың 83,7% құрайды, одан кейін C. coli (13,5%) және C. fetus (0,6%) келеді. Науқастардың орташа жасы 34,61 жас, ал жағдайлардың 57,1% еркектерге тиесілі. Амбулаториялық науқастар жағдайлардың көп бөлігін құрайды, жалпы санының 54% осы санатқа жатады. Кампилобактер инфекциясы көбінесе нәжістен (97,3%) оқшауланады, ал қаннан оқшауланған жағдайлар аз (2,7%). Айта кетейік, C. fetus негізінен қаннан оқшауланады, бұл жағдайлардың 88,2% құрайды. Антибиотиктерге қарсы тұру деңгейіне қатысты зерттеу ципрофлоксацин мен тетрациклинге қарсы тұрудың жоғары екенін көрсетті, тиісінше 75,5% және 54,8% құрайды. Ал макролидтерге (эритромицин, кларитромицин және азитромицин) қарсы тұру төмен, 2% бен 4,8% арасында. Сонымен қатар, C. jejuni және C. coli штаммдарының шамамен 50% екі немесе одан көп антибиотикке төзімділік танытады. Уақыт өте келе ципрофлоксацин мен тетрациклинге қарсы тұрудың айтарлықтай төмендегені байқалды, ал макролидтерге қарсы тұру тұрақты деңгейде қалды.
In Italy, the annual prevalence of Campylobacter infections appears to be relatively stable based on findings from a national survey conducted on more than 5000 isolates. The survey revealed that the most common species of Campylobacter were C. jejuni, accounting for 83.7% of isolates, followed by C. coli (13.5%) and C. fetus (0.6%). The mean age of affected patients was 34.61 years, with males constituting 57.1% of cases. Outpatients represented the majority of cases, comprising 54% of the total. Campylobacter infections were predominantly isolated from feces, accounting for 97.3% of cases, while a smaller proportion (2.7%) was isolated from blood. Notably, C. fetus was primarily isolated from blood samples, constituting 88.2% of cases. Regarding antibiotic resistance patterns, the survey found that resistance to ciprofloxacin and tetracyclines was relatively high, with rates of 75.5% and 54.8%, respectively. In contrast, resistance to macrolides, including erythromycin, clarithromycin, and azithromycin, was lower, with rates ranging from 2% to 4.8%. Additionally, approximately 50% of C. jejuni and C. coli isolates exhibited resistance to two or more antibiotics. There was a significant decrease in resistance to ciprofloxacin and tetracyclines over time, while resistance to macrolides remained stable.
Жаңа Зеландия
2016 жылдың тамызында 13 мың тұрғыны бар Солтүстік Хавелок қаласының 8 мыңнан астам тұрғыны су көзінде Campylobacter бактериясы болуына байланысты асқазан ауруына шалдықты.
In August 2016, an estimated 8,000+ residents of Havelock North, a town with around 13,000 residents, had gastric illness after the water supply was thought to be contaminated by Campylobacter.
Норвегия
2019 жылдың маусым айында Аской муниципалитетінің шамамен 2000 тұрғыны сумен жабдықтауда C. jejuni бактериясының болуынан ауырып қалды. Бұл індет салдарынан екі адам қайтыс болды, және бұл Норвегиядағы ең ірі Кампилобактер індетіне айналды. Ластанудың күдікті көзі – су жинау алабына сіңіп кірген жылқының нәжісі деп саналды. Індеттің себебі деп есептелетін C. jejuni судан оқшауланған штаммы адамнан оқшауланған штаммдармен салыстырылып зерттелді, нәтижесінде in vitro, транскриптомдық және геномдық зерттеулерде ең жоғары патогендік қабілеті анықталды. Бұл штаммның неліктен індетке себеп болғанын түсіндіруге мүмкіндік береді.
In June 2019, an estimated 2,000 residents of Askøy municipality got sick due to the presence of C. jejuni in the water supply. Two deaths were connected to the outbreak, and it was the largest outbreak of Campylobacter in Norway. The suspected source of the contamination was thought to be horse faeces, which leaked into a drinking water pool. A C. jejuni water isolate thought to be the cause of the outbreak was examined with human isolates, and showed the highest pathogenic potential in vitro, transcriptomic and genomic investigations. This could suggest why the isolate was able to cause an outbreak.
Швеция
2016 жылдың тамызынан 2017 жылдың маусымына дейінгі кезеңде Швецияда C. jejuni бактериясының кең таралуы тіркелді. Бұл осы күнге дейін хабарланған ең ірі жағдай. Осы мерзімде күтілгеннен 5000-ға жуық қосымша жағдайлар тіркелді. Жұққан жағдайлардың себебі бір өндірушіден келген ластанған тауық еті болды. Кампилобактердің өсуі мен деңгейінің жоғарылауына нашар орнатылған жуу станциясы себеп болды, онда тасымалдау қораптарын жуу үшін лас су қолданылды.
During the period of August 2016 to June 2017 there was a large outbreak of C. jejuni in Sweden. It was the largest outbreak that has been reported so far. 5000 more cases than would be expected during this period were reported to the authorities. The source of the outbreak was contaminated chicken meat that came from the same producer. The reason for the increased incidence and elevated levels of Campylobacter was reported to be an improperly installed washing plant, where dirty water was accidentally used to wash transport cages.
Ұлыбритания
2013 жылдың қаңтар айында Ұлыбританияның Тамақ стандарттары агенттігі (FSA) Ұлыбритания дүкендерінен сатып алынған шикі тауықтың үштен екісінің Кампилобактер бактериясымен зарарланғанын ескертті, бұл бактерия жылына шамамен жарты миллион адамға әсер етеді және олардың шамамен 100-інің өліміне себеп болады. 2014 жылдың маусым айында FSA шикі тауықты жууға қарсы науқан бастады, себебі тауықты жуу кезінде микробтар шашырап, таза беттерге тарауы мүмкін. 2015 жылдың мамыр айында FSA 2014 жылдың ақпанынан 2015 жылдың ақпанына дейін алынған жаңа тауықтардың сынамаларының жиынтық нәтижелерін жариялады, нәтижелерге сәйкес, тексерілген тауықтардың 73%-ында Кампилобактер анықталды.
In January 2013, the UK's Food Standards Agency (FSA) warned that two thirds of all raw chicken bought from UK shops was contaminated with Campylobacter, affecting an estimated half a million people annually and killing about 100 of them. In June 2014, the FSA started a campaign against washing raw chicken, as washing can spread germs onto clean surfaces by splashing. In May 2015, cumulative results for samples taken from fresh chickens between February 2014 and February 2015 were published by the FSA and showed 73% of chickens tested positive for the presence of Campylobacter.
Америка Құрама Штаттары
2012 жылы АҚШ-та кампилобактер инфекциясы 2006-2008 жылдардағы деңгеймен салыстырғанда 14%-ға артты. Бұл 2000 жылдан бергі тіркелген ең жоғары инфекция саны. USDA-ның 2014 жылғы шілде-қыркүйек айларына арналған ет және құс еттерін сальмонелла және кампилобактерге тексеру жөніндегі соңғы тоқсандық есебі, ұнтақталған тауық етінде Кампилобактер spp. таралуының төмен екенін көрсетті, бірақ механикалық түрде бөлінген тауық етінде (құрамы 20%) таралу деңгейі жоғары болды (бұл ет тек қосымша өңдеу үшін сатылады).
Campylobacter infections increased 14% in the United States in 2012 compared to the rate from 2006 to 2008. This represents the highest reported number of infections since calendar year 2000. The last USDA quarterly progress report on Salmonella and Campylobacter testing of meat and poultry, for July–September 2014, showed a low prevalence of Campylobacter spp. in ground chicken meat, but a larger prevalence (20%) in mechanically separated chicken meat (which is sold only for further processing).