Кіріспе

Генри Уодсворт Лонгфеллоудың 1858 жылғы өлеңі. «Плимут колониясының құрылуы» – американдық ақын Генри Уодсворт Лонгфеллоудың 1858 жылы жазылған поэмасы. Ол Мэйфлауэр зыяратшылары Америкада құрған Плимут колониясының алғашқы күндерінен баяндайды.

Шолу

Майлз Стендиштің танысуы 1621 жылы қатал үнді соғысының күл тартқан аясында өріледі және Майфлауэр кемесімен келген үш жолаушы – Майлз Стендиш, Присцилла Муллинс және Джон Олден арасындағы махаббат үшбұрышына ден қояды. Лонгфеллоу осы оқиғаның шындыққа жақын болғанын айтқанмен, тарихи деректер нақты емес. Бұл поэма Лонгфеллоудың алдыңғы туындысы – "Евангелина" (1847) поэмасына әдеби қарсы салмақ ретінде жазылған. "Евангелина" 1755 жылы акадиялықтардың жер аударылуы кезінде жарына айналған әйелдің қайғылы тарихын баяндайды. "Евангелина" мен "Майлз Стендиштің танысуы" Американың отаршылдық дәуірінің ащы-тұңғыш сезімін бірге бейнелейді. Дегенмен, "Майлз Стендиштің танысуы" сюжеті эмоционалдық жағынан Лонгфеллоудың "Евангелинасының" тұрақты трагедиясынан өзгеше, әдейі түрде өзгертілген. Қажылар аурулармен де, үндістермен де қаһарлы күреске түседі, бірақ сонымен қатар ерекше махаббат үшбұрышына да ден қояды, осылайша драма мен комедияның есімдері есікті қағатын керемет қоспасын жасайды. Өзіне сенімді әйел, сүйкімді шақырушыларының дипломатиялық еместігіне наразылық білдіріп, атақты фразаны айтады: "Неге өзің үшін сөйлемейсің, Джон?". Сага күтпеген аяқталуға ие, ол Американың болашағына деген үміттерге толы.

Шығармалық тарих

Бұл оқиға шындық па, әлде қиялдағы туынды ма деген пікірлер әлі де даулы. Басты кейіпкерлер – Майлз Стендиш, Джон Алден және Присцилла Муллинс – "Мейфлауэр" кемесімен келген нақты жолаушылардың өміріне негізделген. Лонгфеллоу анасы Зилпа Уодсворт арқылы Джон Алден мен Присцилла Муллинстің ұрпағы болды және ол ауыз әдебиетін баяндап бергенін айтты. Күмәнданушылар оның әңгімесін халық ауыз әңгімесі деп санайды. Дегенмен, Лонгфеллоу поэзиялық лицензияны пайдаланып, бірнеше жылдық оқиғаларды қысқартқандығы анық. Ғалымдар паломниктер мәдениетіндегі романтикалық махаббаттың құндылығын растады және Лонгфеллоу сипаттаған үнді соғысының фактілерін құжаттады. Майлз Стендиш пен Джон Алден Плимутта бірге тұрған болуы мүмкін; Присцилла Муллинс сол уақытта жас колонияда некеге шығуға жарамды жалғыз әйел болды және ол шындығында Алденге үйленді. Екі жылдан кейін Стендиш 1623 жылы Плимут қаласында Барбара есімді әйелге үйленді. Стендиш және Алден отбасылары 1620 жылдардың соңында Плимуттан Массачусетс штатының Даксбери қаласына көшіп, жақын жерде тұрып, араласып, бірнеше буын бойы жақын қарым-қатынаста болды. 1656 жылы Стендиш қайтыс болғаннан кейін оның жесірі Барбара Джон Алденді Стендиштің мүлкін тізімдеуге тағайындады.

Жазу және жариялау тарихы

Лонгфеллоудың күнделігінде поэмаға жасалған алғашқы сілтеме 1857 жылдың 29 желтоқсанында тіркелген, онда жоба "Приссила" деп аталған. Келесі жылдың 1 наурызына қарай, ол "Майлс Стендиштің уақыттасуы" деп өзгертілді. Баллада XIX ғасырдағы Америкада кең танымал болды. Ол 1858 жылдың 16 қазанында кітап түрінде жарық көрді. Лондон қаласында бір күні ішінде 10 000 данасы сатылған деген хабар бар. Стендиш Лонгфеллоудың эпостық өлеңдерінен алты кейіпкерді бейнелейтін, Дэниел Честер Френч салған төмен рельефті мүсінде бейнеленген. Бұл мүсін Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Лонгфеллоу паркіне орнатылған, ол Лонгфеллоудың бұрынғы үйінің алдында орналасқан, қазір Ұлттық парктік қызметпен күтілетін АҚШ Ұлттық тарихи орны.

Поэтикалық метр

Майлз Стендиштің құдалануы дактильдік гексаметрмен жазылған, бұл Гомердің "Илиадасы" мен "Одиссеясы" және Вергилийдің "Энеидасы" сияқты классикалық эпикалық поэзияда қолданылатын ұйқас өлшемі. Лонгфелло өзінің "Евангелина" поэмасында да осы өлшемді пайдаланған.

Мәдени сілтемелер

Стандиш, Алден және Муллинс туралы оқиға "Чарли Браунның Алғыс айту күні" фильмінде айтылады. 1940 жылғы "Merrie Melodies" мультфильмі "Майлс Стендиштің қиындықтары" атты оқиғаның өзіндік нұсқасын көрсетеді. "Krazy Kat" эпизодының "Паломниктің регресі" бөлімінде оқиғаның комедиялық түрі бейнеленген.