Кіріспе
Генри Джеймстің 1902 жылғы романы "Көгершіннің қанаты" - Генри Джеймстің 1902 жылғы романы. Ол ауыр сырқатқа шалдыққан американдық мұрагер Милли Тейлдің және оның айналасындағы адамдарға тигізетін әсері туралы әңгімелейді. Олардың кейбіреулері Миллимен адал ниетпен танысады, ал енді біреулері тек өздерінің пайдасын ойлайды.
the novel
The Wings of the Dove is a 1902 novel by Henry James. It tells the story of Milly Theale, an American heiress stricken with a serious disease, and her effect on the people around her. Some of these people befriend Milly with honourable motives, while others are more self interested.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Кейт Крой мен Мертон Деншер – үйленуге ниеттенген, бірақ ақшасы шамалы екі лондондық. Кейт отбасылық мәселелерге үнемі тап болады, қазір ол үстем әпкесі Мод Лоудермен бірге тұрады. Олардың өміріне Милли Тил кіріп келеді, ол бұрын Деншермен танысып, ғашық болған, бірақ сезімдерін ешқашан жасырып келген, өте бай американдық қыз. Оның серігі және жақын досы, миссис Стрингем, Модтың ескі танысы. Кейт пен Мод әпкесі Миллиді Лондонға қарсы алады, ал американдық мұрагер үлкен әлеуметтік сәттілікке жетеді. Кейт Миллиді әйгілі дәрігер сэр Люк Стреттке апарып, емделуге келмейтін ауруға шалдыққан деп қорқады. Дәрігер нақты жауап бермейді, бірақ Милли ең жаман нәрсені күтеді. Кейт Миллидің өлімге қарай бара жатқанын сезеді. Америкаға сапардан оралған Деншер Миллиді Лондонға келгенін біледі. Кейт Деншердің Миллиге көбірек көңіл бөлгенін қалайды, бірақ бастапқыда себебін түсінбейді. Кейт Миллиден (және басқалардан) олардың Деншермен құда болғанын жасырады. Ауыр сырқатқа ұшырау қаупімен Милли миссис Стрингеммен бірге Венецияға сапар шешуге шешім қабылдайды. Мод әпкесі, Кейт және Деншер оны ертіп келеді. Милли Венециядағы сарайында (ескі Палаццо Барбаро, романды «Палаццо Лепорелли» деп атайды) берген кеште Кейт Деншерге толық жоспарын ашады: Деншер Миллиге үйленуі керек, оның жақын арада қайтысынан кейін олар үйлену үшін ақшаны мұраға алады. Деншер бұл Кейттің идеясы екенін күдіктенді, және ол оның жоспарына келісуден бұрын олардың қарым-қатынасын аяқтауды талап етеді. Мод әпкесі мен Кейт Лондонға оралады, ал Деншер Миллимен қалады. Өкінішке орай, өліп бара жатқан Милли Кейттің бұрынғы жақынынан оның ақшасын алу жоспары туралы естіп алады. Ол Деншерден суырып алады, жағдайы нашарлайды. Деншер Лондонға кетер алдында Миллині соңғы рет көреді, ол жерде оның қайтысы туралы хабар алады. Милли оған барлық мүлкін қалдырады. Бірақ Деншер ақшаны қабылдамайды, егер Кейт мұрадан бас тартса ғана оған үйленеді. Керісінше, егер Кейт оның орнына ақшаны таңдаса, Деншер мұраны толығымен оған беруге дайын. Романның соңғы бетінде ғашықтар ажырасып, Кейт құпия сөздермен айтады: «Біз ешқашан бұрынғыдай болмаймыз!»
Шабыт
Джеймс Милли кейіпкерін туберкулезден қайтыс болған сүйікті туысы Минни Темплге (1845–1870) негіздеген. Автобиографиясында Джеймс «Көгершіннің қанаттары» романының оның қайтысын «өнердің сұлулығы мен қадір-қасиетімен» орап алуға жасаған әрекеті екенін жазды. Дегенмен, романның Нью-Йорк басылымының алғы сөзінде Джеймс Миллидің өмірінің соңғы айларын толқытуға тиіс жағдайды дайындауға мәжбүр болғанын айтқан. Ол Кейт пен Деншердің ақша тапшылығынан үйленуге мүмкіндік таппауының себебін көрсетті. Көгершін бейнесі дәстүрлі түрде махаббат пен бейбітшілікпен байланысты болғанымен, көгершіннің қанаттарына нақты сілтеме байлықты немесе ақшаны білдіруі мүмкін: «Қой қораларының арасында жатсаң да, оның қанаттары күміспен жалатылған, қауырсындары жылтыр алтынмен қапталған». (Забур 68:13)
Әдеби мәні және сын
"Көгершіннің қанаты" Джеймстің туындылары арасындағы ең беделді сын тұрғысынан бірі саналады, бірақ Джеймс өзі кейде оған толық қанағаттанбаған. Нью-Йорк басылымына жазған алғы сөзінде Джеймс романның кемшіліктеріне көп мән берді: жетілмеген құрылымы, кейіпкерлердің толыққанды ашылмауы және кітапқа жасаған бастапқы жоспарының іске аспауы. Көбінесе сыншылар бұл кемшіліктерді ұсақ-түйек немесе мүлдем болмаған деп есептейді. Олардың назары негізінен басты және қосалқы кейіпкерлерге, сондай-ақ Джеймс оларды бейнелеуде қолданған әдіс-тәсілдерге аударды. Ева Кософски Седжвиктің зерттеулеріне сүйене отырып, сыншы Рейчел Хейнс романның лесбияндық мотивтеріне тоқталды – Хейнстің айтуынша, бұл "әсерге ұшырау және ықпалдың ерекше метафоралары", олар Милли, Кейт және Сьюзан (миссис Стрингхэм) арасындағы құштарлықта бейнеленген. 1998 жылы "Modern Library" баспасы "Көгершіннің қанаты" романын 20 ғасырдың ең үздік 100 ағылшын тіліндегі романының тізімінде 26-шы орынға қойды.
Театр, теледидар және киноға бейімделулері
1952 жылы CBS телеарнасының Westinghouse Studio One бағдарламасында ұсынылған «Көгершіннің қанаттары» туындысының алғашқы телеверсиясын Франклин Дж. Шаффнер режиссерлік етті, ал Мертон Деншер рөлінде Чарлтон Хестон ойнады. 1959 жылы ол тағы да теледидарға бейімделді, Playhouse 90 бағдарламасында, демек CBS телеарнасында көрсетілді. Кейт Крой рөлін Дана Винтер сомдады. Джеймс Дональд ойнаған Мертон Деншер осы нұсқада Майлс Деншоу деп аталды. Драматург Гай Болтон 1956 жылы Бродвейде «Бақыт баласы» деген атпен романын пьесаға бейімдеді. Пьеса 1956 жылдың 13 қарашасында ашылып, үш аптадан кейін 1 желтоқсанда жабылды, барлығы 23 қойылым өтті. Сьюзан Шепард рөлінде Милдред Даннок, миссис Лоудер рөлінде Нора Ховард, Ричард Деннинг (романда Мертон Деншер) рөлінде Эдмунд Пурдом, Милли Темпл (романда Тейл) рөлінде Пиппа Скотт және Кейт Крой рөлінде Бетси фон Фурстенберг ойнады. Пьеса Рояль театрында (қазіргі Джейкобс театры) қойылды, режиссері – Джед Харрис. Композитор Дуглас Мур туындыны операға бейімдеді, ол 1961 жылдың 12 қазанында Нью-Йорк опера театрында Реджина Сарфатидің Кейт Крой рөлінде ойнауымен премьераланды. Кристофер Тейлор 1963 жылы Лондонның Вест-Эндтегі Лирик театры үшін туындыны пьесаға бейімдеді. Фрит Банбери режиссерлік еткен қойылымда Кейт Крой рөлінде Гин Андерсон, Милли Тейл рөлінде Сюзанна Йорк, Сьюзан Шепард рөлінде Венди Хиллер, Мод Лоудер рөлінде Элспет Марч және Мертон Деншер рөлінде Джеймс Дональд ойнады. 1979 жылы туынды Би-Би-Си телеарнасы Рудольф Картьенің режиссерлігімен тағы да телеспектакль ретінде бейімделді. 1979 жылы Джон Касл мен Сюзанна Бертиш қатысқан тағы бір телеверсиясы жарық көрді. «Көгершіннің қанаттары» үш рет толық метражды фильмге бейімделді: алғашқысы 1981 жылы, екіншісі 1997 жылы және соңғысы 1998 жылы. 1997 жылғы бейімдеуді Айен Софтли режиссерлік етті, Кейт Крой рөлінде Хелена Бонэм Картер, Милли Тейл рөлінде Элисон Эллиотт және Мертон Деншер рөлінде Линус Роуч ойнады. Фильм көбінесе жағымды пікірлер алды және прокатта сәтті болды. Бонэм Картер «Ең үздік әйел актер» номинациясында «Оскар» сыйлығына ие болды. 1998 жылы оқиға «Аспан астында» фильмі үшін жаңартылған нұсқаға бейімделді, онда оқиға Лондоннан Сиэтлге көшірілді.