Кіріспе

Маунтбеттен қызғылт, сондай-ақ Плимут қызғылы деп те аталатын, сұрғылт-қызғылт түсті теңіз камуфляж түсі. Оны алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық Корольдік теңіз күштерінің Лорд Маунтбеттені қолданды. Ол Юнион Касл Линиесінің кемесінің ұқсас камуфляж түсінде көзден жоғалып кеткенін байқағаннан кейін, өз кемелеріне де осы түсті қолданды, себебі бұл түс таңертең және кешке кемелерін көруді қиындатады деп ойлады. Түс жеке баяндар бойынша сәттілікке жеткенімен, сарапшылар оны ең жақсы жағдайда бейтарап сұр түстермен тең деп бағалады, ал ең нашар жағдайда – осы түстегі кемелерді одан да көзге түсіріп қояды.

Тарих

1940 жылы лорд Маунтбеттен конвойды сүйреп келе жатқанда, топтағы бір кеме қалғандарына қарағанда әлдеқайда ертерек көзден жоғалып кеткенін байқады. Кеме, "Юнион Касл" лайнері, лаванда-қызғылт сұр түспен боялған еді. Маунтбеттен осы түстің таңертең және кешкі уақытта, кемелер үшін қауіпті мезгілдерде, жасыру ретінде тиімділігіне көз жеткізді және өз флотилиясының барлық эсминецтерін осыған ұқсас пигментпен бояды, оны орташа сұр түспен және аздаған венециялық қызылмен араластырып жасады. 1941 жылдың басына қарай, бірнеше кеме де осы жасыруды қолдана бастады, бірақ оның тиімділігін анықтау үшін ешқандай ресми сынақтар жүргізілмеді. Негізгі Маунтбеттеннің қызғылт жасыруының кейінгі жетілдірілуі – кеменің үстіңгі құрылымдары үшін сол түстің сәл ашық реңкінің қолданылуы болды. Алайда, 1942 жылдың соңына қарай, эсминецтер мен одан ірі барлық кемелер Маунтбеттеннің қызғылт түсінен бас тартты.

Кригсмарине де сол сияқты ақылшық қызғылт түсті сынап көрді. Корольдік теңіз күштерінің тұтқыннан алынған тергеу есебінде 1944 жылдың сәуірінде Англия арнасында батып кеткен S 147 Schnellboot кемесінен құтқарылған экипаж, қайықтың жалпы қызғылт түсі тиімді деп сенгендерін айтты.

Пайдалылығы

Маунтбеттен қызғылт түсін қолдау үшін айтылған анекдоттық және мүмкін апокрифтік әңгімелердің бірі – HMS Кения крейсерінің оқиғасы (сол кезде Маунтбеттен қызғылт бояуынан "Қызғылт ханым" деген лақап аты болған), ол "Аркус" операциясы барысында Норвегия жағалауындағы Вэгсёй аралындағы нысандарға қарсы жасалған коммандолық шабуылды жапқан. Немістер Кенияға жағалау артиллериясымен бірнеше минут бойы атып, бірақ жақыннан өткен оқтардан кейірімді ғана зақым келтірді. Бұл оның Маунтбеттен қызғылт түсті камуфляжының немістердің снарядтарында қолданған қызғылт маркерлі бояуымен үйлесуіне байланысты болды, бұл неміс бақылаушыларына снарядтардың жарылысын және кемені ажыратуды қиындатты. Осындай оқиғалар және кемелердің түсі көзден жоғалып кеткені туралы жеке тәжірибелер, осы түстің кеме экипаждарын ынталы қолдаушыларға айналдырды. Камуфляж сарапшылары бұл түстің Пуркинье әсері нәтижесінде кемелерді көбірек көзге түсіруі мүмкін екенін атап өтті. Сондай-ақ, бұл сарапшылар бақылаусыз араластыруға жиі шағымданатын, нәтижесінде күтілгеннен көп қызыл түсті қоспалар пайда болып, бұл апатқа әкелуі мүмкін еді, себебі тіпті аздаған қызыл түстің болуы да, сол түстің көк түсіне қарағанда көбірек назар аударуына себеп болатын. Адмиралтействоның нұсқаулығында бояудың "теңіздегі камуфляж үшін эквивалентті нейтралды сұр түстерден артық немесе кем емес" деген қорытынды жасалды; сондай-ақ, егер қызыл түстің ерекшеліктері қандай да бір әсер ететіндей болса, онда бояу көбінесе жасыруға көмектеспей, керісінше кедергі келтіреді".