Кіріспе

әуен Әуеннің күрделі түрі. Coloratura – жүгіріс, трель, кең секірістер немесе осыған ұқсас виртуоздық элементтер немесе мұндай музыканың бөлігі бар күрделі әуен. Операда мұндай музыка маңызды рөл атқаратын рөлдер мен осы рөлдерді орындайтын әншілер де колоратура деп аталады. Оның аспаптық баламасы – әшекейлеу. Колоратура әсіресе вокалдық музыкада, әсіресе 18-19 ғасырлардағы опералық әндерде кездеседі. Coloratura сөзі (/UK/, /kɒlərəˈtjuːrə/, /US/, /kʌlˈtuːrə, koloraˈtuːra/) итальян тілінде «бояу» дегенді білдіреді және латын тіліндегі colorare («бояу») сөзінен шыққан. Кристоф Бернхард (1628–1692) колоратураны екі түрлі жолмен анықтады: оның диапазоны жоғары және әншіге жүгіріс, стаккато және трельдерді қоса алғанда, күрделі әшекейлеу мен безендіруді оңай орындау қажет. Колоратуралық сопрано жоғары C (C6) нотасын шығара алады және A4-тен A5-ке немесе одан да жоғары диапазонға ие (төменгі сопранолардан айырмашылығы, олардың диапазоны G4–G5 немесе одан төмен). Ричард Миллер сопрано колоратурасының екі түрін (колоратура және драмалық колоратура) және меццо-сопрано колоратурасын атайды. Ол колоратуралық контральто туралы айтпаса да, контральто дауысы үшін колоратура техникасын қажет ететін нақты туындыларды атады. Әртүрлі дауыстық диапазонға арналған колоратура музыкасының мысалдары:

Моцарттың «Аллилуйя» (Exsultate, jubilate) дұрыс дайындалған контральто, меццо-сопрано немесе сопраномен орындалуы мүмкін. Бұл туынды сопрано кастрато үшін жазылған. Гендельдің «Мессия» операсынан «Әр аңғар биіктеледі» ариясы – тенор үшін колоратуралық туындының мысалы. Россини операларындағы басты рөлдерді ойнаған әр әншінің сенімді колоратура техникасы болуы керек. Моцарттың «Серальдан ұрлау» операсындағы Осмин – басты рөлдегі колоратуралық рөл. Антонио Вивальдидің «Гризельда» операсынан «Agitata da due venti» («Екі желдің қоздыруы») – колоратуралық сопрано ариясы. Россинидің «La Cenerentola» операсынан «Naqui All'Affanno Non Piu Mesta» – контральто рондосының колоратурасы.

Пайдаланылған әдебиеттер

Апел, Вилли, ред. (1969). Гарвард музыка сөздігі, екінші басылым. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің Белкнап баспасы. Миллер, Ричард (2000). Сопрано дауыстарын дамыту. Нью-Йорк: Оксфорд университетінің баспасы. Рендел, Дон Майкл, ред.; Апел, Вилли, ред. (1986). Жаңа Гарвард музыка сөздігі. Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің Белкнап баспасы. Сейди, Стэнли, ред. (1992). Нью Гроув опера сөздігі (төрт томдық). Лондон: Макмиллан.