Кіріспе

Құс түрлері

Қалың мүңкілікті ұзыншұңқыр, сондай-ақ Маккоунның ұзыншұңқыры (Rhynchophanes mccownii) – Calcariidae тұқымдасына жататын, жерде тамақтанатын шағын құс. Бұл тұқымдасқа басқа ұзыншұңқырлар мен қарлы кескіштер де кіреді. Ол Солтүстік Америкада кездеседі және Rhynchophanes туысының жалғыз түрі болып табылады.

Таксономия

Қалың мүңкіді ұзыншұңқыр 1851 жылы американдық әуесқой орнитолог Джордж Ньюболд Лоуренс "rufous winged lark bunting" деген ағылшынша атаумен сипаттады. Ол оны Плектофан тұқымдасына қосты және Плектофан маккоуни деген екі атауын берді. 1858 жылы Спенсер Бэйрд оны мүңкідінің мөлшері мен қысқа шұңқырына байланысты Rhynchophanes тұқымдасына көшірді, бірақ қаштанақты мойынды ұзыншұңқырмен будандасқан нұсқасы табылғаннан кейін Calcarius тұқымдасына ауыстырылды. 2003 жылғы генетикалық зерттеуде ол қар құрттарына, басқа ұзыншұңқырларға қарағанда жақын екені анықталды. Америка орнитологиялық қоғамы енді "McCown's longspur" атауын қолданбайды, оның орнына Rhynchophanes тұқымдас атауының сөзбе-сөз аудармасы – "қалың мүңкіді ұзыншұңқыр" деп өзгертілді. Атаудың өзгеруі Клементс пен Халықаралық орнитологиялық конгресс таксономияларының соңғы жаңартуларынан кейін жарияланды, соңғысы әлі де "Маккоунның ұзыншұңқыры" атауын қолданады. Халықаралық орнитологиялық конгресс те атауды өзгертіп алды. "Маккоун" атауы 1851 жылы түрдің алғаш рет ғылыми сипатталуына себеп болған үлгіні жинаған американдық армия офицері капитан Джон П. Маккоунға сілтеме жасайды. Бұл 2018 жылдан бастап Конфедерация ескерткіштерін алып тастаумен салыстырылып, дау тудырды. Джордж Флойдтың наразылықтары мен "Қара құс апталығы" (өзі Орталық парктегі құс бақылау оқиғасына жауап ретінде) өткеннен кейін атауды өзгертуге қысым күшті болды.

Сипаттама

Қалың тұмсықты ұзынқұйрық шамамен ұзын, қанаттарының ені және салмағы шамамен 2 метр. Оның үлкен конус тәрізді тұмсығы, жолақты арқасы, қызыл қоңыр иығы және қара ұшы бар ақ құйрығы болады. Көбелек шағындағы еркегінің тамағы мен төсі ақ, беті мен мойны сұр, басы қара болады. Көбелек шағындағы аналықтары көбінесе сұр түсті, тұмсығы ақшыл, ортаңғы қауырсындары мен иық қауырсындары қызыл қоңыр реңді. Көбелек шағынан кейін еркектер аналықтарына ұқсас, бірақ басы жолақты емес, дақты, ал ортаңғы қауырсындары мен иық қауырсындары көбірек каштаң түсті. Жас құстар жаздың соңында қысқа уақытқа көрінеді және біркелкі құмды түсті, жолақты жоғарғы кеудесі мен ақ іштері болады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Қалың тұмсықты ұзын шұбарлар солтүстік-батыс Ұлы жазық штаттарында және оңтүстік Прайри провинцияларында көбейеді. Олар жартылай шөлді қысқа шөптік далалардың сирек өсімдік жамылғысы бар жерін ұнатады, онда көп жылдық қысқа шөптер мен кактустар кездеседі. Қалың тұмсықты ұзын шұбарлардың көбейетін ареалы күрт қысқарды; тарихи түрде ол Оклахома штатына дейін оңтүстікке, ал Миннесота мен Манитобаға дейін шығысқа қарай созылған. Олардың көбеймейтін ареалы Оклахома штатының оңтүстігінен Техас пен Солтүстік Мексикаға дейін жетеді. Бұл жерде олар сирек өсімдіктермен жабылған ашық жерлерді – қысқа шөптік дала, жыртылған егістіктер, мал жайылымдары және құрғаған көлдерді ұнатады.

Мінез-құлық

Еркек құс ерекше дыңғырлаған әуен шығарады, көбінесе ұшып бара жатқанда. Оның дауыс шығарулары құрғақ сыбдырды қамтиды. Ұялары жердегі шағын ойысқа салынды, және жұмыртқаларын шамамен 12 күн бойы күтеді. Екі ата-ана да жас қозыларды тамақтандырады, ал олар ұядан шамамен 10 күннен кейін, жақсырақ ұшуға үйрене алмай тұрып, ұшып кетеді. Көбейту маусымынан тыс уақытта, қалың мүңкілді ұзын шұбарлар үйірмен жүреді, кейде Лапландия ұзын шұбарлары және мүйізді шұбарлар сияқты басқа түрлермен бірге. Олардың тағамы тұқымдар мен жәндіктерден тұрады.

Қорғау

Бұл құстардың саны және қоныстану ареалы 1900 жылдардың басынан бері төмендеді, бұл олардың мекендеу орындарының жоғалуынан туындаған болуы мүмкін.