Кіріспе

Анте Трумбич (17 мамыр 1864 – 17 қараша 1938) – 20 ғасырдың басындағы югослав және хорват саяхатшысы, заңгер және саясаткер.

Өмірбаян

Трумбич Австрияның Далмация корольдік аймағындағы Сплит қаласында дүниеге келді және Загреб, Вена және Грацта құқық тағылымдады (1890 жылы докторлық диссертациясын қорғады). Ол заңгер болып жұмыс істеді, содан кейін 1905 жылдан бастап Сплит қаласының мэрі болды. Трумбич Австрия-Мажарстанның славян провинцияларындағы орташа реформаларды қолдады. Бұл Далмацияның Хорватия-Славониямен бірігуін қамтиды, осы мәселе бойынша Riječka rezolucija-ны дайындауға Трумбич көмектескен еді. Сараево қаласында Франц Фердинандтың қазасы мен Сербияға Австрия-Мажарстанның басып кіруінен кейін Трумбич Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Югославияның көрнекті ұлтшыл көшбасшысы болды және Достастарды тәуелсіз Югославия құруды қолдауға шақырып, Югославия комитетіне жетекшілік етті. Трумбич Сербияның премьер-министрі Никола Пашичпен келіссөздер жүргізіп, Сербия Корольдігінің Югославия мемлекетін құруды қолдауын қамтамасыз етті, бұл 1917 жылғы 20 шілдеде Корфу декларациясында жарияланды, онда сербтердің, хорваттардың және словендердің біріккен мемлекетін құру ұсынылды, оған Сербияның Карагеоргиевичтер үйі басшылық ететін еді. Трумбич уақыт өте келе сербтердің басымдығын көрген Югославия үкіметіне көңілі тоймады. 1932 жылдың қараша айында Трумбич серб гегемониясына қарсы тұру үшін шаруалар мен демократтар коалициясы ұсынған талаптар жиынтығы – Загреб ұстанымдарын өңдеді. 1933 жылдың сәуір айында Хорватия шаруалар партиясының төрағасы Владко Мачек тұтқындалғаннан кейін Трумбич пен Иосип Предавек партияның міндетін атқарушы басшылары болды. 14 шілдеде Предавек қаза болғаннан кейін Трумбич Мачек болмағанда партияның де-факто басшысы болды. Генри Поццидің сөзіне сүйенсек, Трумбич кейіннен Австрия-Мажарстанның ыдырауына өкінді, өйткені ол құруға көмектескен Оңтүстік славян мемлекеті жоспарлаған реформаларын іске асыра алмады.