Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1967–1971 ж. Югославия саяси дағдарысы
1967–1971 Yugoslavian political crisis
Хорват көктемі немесе Маспок – 1967 жылдан 1971 жылға дейін Хорватия Социалистік Республикасында, сол кезде Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының құрамында болған саяси қақтығыс. Ол кезде Югославияны құраған алты республиканың бірі ретінде Хорватияны Югославия Коммунистер лигасы (СКЖ) номиналды түрде тәуелсіз Хорватия Коммунистер лигасы (СКХ) басқарды, оның төрағасы президент Йосип Броз Тито болды. Югославиядағы 1960 жылдар елдегі экономикалық жағдайды жақсартуға бағытталған бірқатар реформалармен және республикалар басшылығының өздерінің экономикалық мүдделерін қорғауға бағытталған күшті күресімен ерекшеленді. Осыған байланысты Хорватияда саяси қақтығыс туды, себебі СКХ-дағы реформаторлар, көбінесе хорват мәдени қоғамы Матица хрватскамен байланысты болды, консерваторлармен келіспеді. 1960 жылдардың соңында Матица хрватска арқылы түрлі наразылықтар білдірілді, ал 1970 жылдардың басында Савка Дабчевич Кучар мен Мико Трипало басқаратын СКХ-ның реформашыл фракциясы оларды қабылдады. Шағымдар бастапқыда экономикалық ұлтшылдыққа қатысты болды. Реформаторлар Хорватияда орналасқан компаниялардың федералды үкіметке түсетін ауыр валюта сомасын азайтуды қалады. Кейін олар Хорватиядағы сербтердің қауіпсіздік қызметтерінде, саясатта және басқа да салалардағы нақты немесе сезілген артық өкілдігіне қарсы тұру және автономияны арттыру сияқты саяси талаптарды қосты. Әсіресе, хорват тілінің серб-хорват тілінен ерекшеленуі мәселесі дау тудырды. Хорват көктемі Хорватияның өткенінен шыққан тұлғалардың, мысалы, 19 ғасырдың хорват саясаткері және жоғары австриялық әскери шенеунігі Йосип Елачичтің және хорват шаруалар партиясының өлтірілген жетекшісі Стьепан Радичтің танымалдығын арттырды, сондай-ақ патриоттық әндердің, өнер туындыларының және хорват мәдениетінің басқа да көріністерінің көбеюіне себеп болды. Мектеп бағдарламасында Хорватияға қатысты материалдарды көбірек ұсыну, Хорватиядағы маңызды лауазымдарда сербтердің артық өкілдігін жою және республиканың хорваттардың ұлттық мемлекеті екенін атап көрсету үшін Хорватия Конституциясына өзгерістер енгізу жоспарланды. Сондай-ақ, Югославияның федералды үкіметінің есебінен құрамына кіретін республикалардың өкілеттіктерін арттыру талаптары қойылды. Бұл мәселелер хорваттар мен Хорватиядағы сербтер арасындағы, сондай-ақ СКХ-ның реформашыл және консервативті фракциялары арасындағы шиеленісті күшейтті. Басқа республикалар, СКЖ және Тито бастапқыда Хорватиядағы ішкі күреске араласпаған болса да, хорват ұлтшылдығының күшеюі Тито мен СКЖ-ны араласуға мәжбүр етті. Басқа Югославия республикаларындағы реформаторлар сияқты, СКХ басшылығы отставкаға кетуге мәжбүр болды. Дегенмен, олардың реформалары күшінде қалды және кейіннен отставкаға кеткен басшылықтың көптеген талаптары қабылданды, бұл Югославияның кейіннен ыдырауына ықпал еткен федерализмнің бір түрін құруға әкелді.
The Croatian Spring , or Maspok, was a political conflict that took place from 1967 to 1971 in the Socialist Republic of Croatia, at the time part of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia. As one of six republics comprising Yugoslavia at the time, Croatia was ruled by the League of Communists of Croatia (SKH), nominally independent from the League of Communists of Yugoslavia (SKJ), led by President Josip Broz Tito. The 1960s in Yugoslavia were marked by a series of reforms aimed at improving the economic situation in the country and increasingly politicised efforts by the leadership of the republics to protect the economic interests of their respective republics. As part of this, political conflict occurred in Croatia when reformers within the SKH, generally aligned with the Croatian cultural society Matica hrvatska, came into conflict with conservatives. In the late 1960s, a variety of grievances were aired through Matica hrvatska, which were adopted in the early 1970s by a reformist faction of the SKH led by Savka Dabčević Kučar and Miko Tripalo. The complaints initially concerned economic nationalism. The reformists wished to reduce transfers of hard currency to the federal government by companies based in Croatia. They later included political demands for increased autonomy and opposition to real or perceived overrepresentation of the Serbs of Croatia in the security services, politics, and in other fields within Croatia. A particular point of contention was the question of whether the Croatian language was distinct from Serbo Croatian. The Croatian Spring increased the popularity of figures from Croatia's past, such as the 19th century Croat politician and senior Austrian military officer, Josip Jelačić, and the assassinated leader of the Croatian Peasant Party, Stjepan Radić, as well as an increase in patriotic songs, works of art, and other expressions of Croatian culture. Plans were made for increased representation of Croatia related materials in the school curriculum, measures to address the overrepresentation of Serbs in key positions in Croatia and to amend the Constitution of Croatia to emphasise the nature of the republic as the national state of Croats. There were also demands for increased powers for the constituent republics at the expense of Yugoslavia's federal government. These issues increased tensions between Croats and the Serbs of Croatia, as well as between the reformist and conservative factions of the SKH. While other republics, the SKJ, and Tito himself were not initially involved in the internal Croatian struggle, the increasing prominence of Croatian nationalism led Tito and the SKJ to intervene. Similar to reformers in other Yugoslav republics, the SKH leadership was compelled to resign. Nevertheless, their reforms were left intact and most demands of the ousted leadership were later adopted, ushering in a form of federalism that contributed to the subsequent breakup of Yugoslavia.
Экономикалық дағдарыс
1960-шы жылдардың басында Югославия Федеративтік Халық Республикасы конституциясына сәйкес федерация болып табылды (Босния және Герцеговина, Хорватия, Македония, Черногория, Сербия және Словения халық республикаларын қамтиды), бірақ іс жүзінде орталықтандырылған мемлекет ретінде басқарылды. Югославия экономикасы төмендеуге ұшырады, бұл экономикалық реформаларды тудырды, олар асығыс түрде жүзеге асырылып, тиімсіз болып шықты. 1962 жылға қарай елдің экономикалық қиындықтары нашарлап, экономикалық жүйенің негіздері туралы пікірталас күшейді. 1962 жылдың наурыз айында президент Иосип Броз Тито Югославия Коммунистер Одағының (СКЖ) рөлін және орталық үкімет пен құрамына кіретін республикалар арасындағы қарым-қатынасты талқылау үшін елдің басқарушы партиясының кеңейтілген орталық комитетін шақырды. Отырыста сербтер мен словен мүшелері арасындағы қайшылықтар ашық байқалды, серб вице-премьері Александр Ранкович сербтерді ашық қолдады, ал словен вице-премьері Эдвард Кардельж сақтықпен қолдаған Миха Маринько және Сергей Крайгер сияқты словен мүшелеріне қарсы болды. Словениялық делегация билік пен өкілеттіктерді құрамына кіретін республикаларға беруді жақтады. Серб делегациясы орталық үкіметтің шешім қабылдау және салық түсімдерін дамымаған республикаларға бөлу монополиясын сақтап қалуға тырысты. Сербия Словения мен Хорватиядан кем дамығандықтан, мұндай келісімнен пайда көрер еді. 1963 жылы республикаларға қосымша өкілеттіктер беретін жаңа конституция қабылданды, ал келесі жылы СКЖ-ның 8-ші съезі СКЖ бөлімшелерінің өкілеттіктерін кеңейтті.
In the early 1960s, the Federal People's Republic of Yugoslavia was a federation according to its constitution (comprising the people's republics of Bosnia and Herzegovina, Croatia, Macedonia, Montenegro, Serbia, and Slovenia), but de facto operated as a centralised state. The Yugoslav economy was in recession, prompting economic reforms, which were hastily implemented and proved ineffective. By 1962, the country's economic difficulties worsened, prompting debate on the foundations of the economic system. In March 1962, President Josip Broz Tito convened the extended central committee of the country's ruling party, the League of Communists of Yugoslavia (SKJ), to discuss the role of the SKJ and the relationship between the central government and the constituent republics. The meeting exposed a clash between Serbs, openly supported by a Serb deputy prime minister Aleksandar Ranković, and Slovene members of the body, particularly Miha Marinko and Sergej Kraigher, cautiously supported by Slovene deputy prime minister Edvard Kardelj. The Slovene delegation advocated for devolving power and authority to the constituent republics. The Serb delegation sought to preserve the central government's monopoly on decision making and the distribution of tax revenue to less developed republics. As it was less developed than PR Slovenia and PR Croatia, PR Serbia would have benefited from such an arrangement. In 1963, a new constitution was adopted, granting additional powers to the republics, and the 8th Congress of the SKJ expanded the powers of the SKJ branches the following year.
Реформаларды саясаттастыру
1964 және 1965 жылдары тағы экономикалық реформалар қабылданды, федерациядан республикаларға және жеке компанияларға маңызды өкілеттіктер берілді. Реформа шараларының кейбіреулері Югославия үкіметіне қарасты банктер, сақтандыру компаниялары және сыртқы сауда ұйымдары мен құрамына кіретін республикаларға қарасты ұйымдар арасындағы қайшылықты күшейте түсті, бұл қайшылық саяси және ұлтшылдық сипатқа ие болды. Бәсекелес одақтар құрылды. Ранкович Сербиядан өзге Босния және Герцеговина мен Черногорияның қолдауын алды. Словенияны Хорватия қолдады, бұл Хорватия Коммунистер лигасының Орталық Комитетінің хатшысы (SKH) Владимир Бакаричтің децентрализация Югославиядағы басқаларға тиімді болады деген сеніміне негізделген. Бакарич Македония Коммунистер лигасының (SKM) басшысы Крсте Крвенковскийді республикалардың пайдасына федералдық билікті шектейтін маңызды заңнаманы қабылдауға қол жеткізген словен-хорват реформаторлық блогын қолдауға көндірді. Бұл қайшылық Сербияның мүдделері мен Словения және Хорватияның мүдделері арасындағы күрес ретінде қарастырылды. Хорватияда Ранковичтің Сербия Коммунистер лигасы (SKS) мен Черногория Коммунистер лигасы (SKCG) одақтастарының ұстанымдары гегемониялық деп түсіндірілді, бұл өз кезегінде хорват ұлтшылдығының ықпалын арттырды. 1960 жылдардың ортасында Загребтегі АҚШ консулы Хелен Батжер SKH мүшелерінің шамамен жартысы және Хорватия халқының 80 пайызы ұлттық көзқарастарды ұстанады деп бағалады.
Further economic reforms were adopted in 1964 and 1965, transferring considerable powers from the federation to the republics and individual companies. Some of the reform measures exacerbated conflict between the banks, insurers, and foreign trade organisations owned by the Yugoslav government versus those owned by the constituent republics, a conflict that became increasingly political and nationalist. Competing alliances were established. Ranković gained the support of Bosnia and Herzegovina and Montenegro, in addition to Serbia. Slovenia was supported by Croatia, based on the belief of Vladimir Bakarić—the Secretary of the Central Committee of the League of Communists of Croatia (SKH)—that decentralisation would benefit others in Yugoslavia. Bakarić persuaded Krste Crvenkovski, the head of the League of Communists of Macedonia (SKM), to support the Slovene–Croatian reformist bloc, which managed to enact substantial legislation curbing federal powers in favour of the republics. The conflict was framed as a contest between Serbia's interests against those of Slovenia and Croatia. In Croatia, positions adopted by Ranković's allies in the League of Communists of Serbia (SKS) and the League of Communists of Montenegro (SKCG) were interpreted as hegemonistic, which in turn increased the appeal of Croatian nationalism. By the mid 1960s, the United States consul in Zagreb, Helene Batjer, estimated that about half of SKH members and 80 percent of the population of Croatia held nationalist views.
Реформашыл күштердің шыңы
1966 жылдың басында реформалардың күтілген нәтижелер бермегені анық болды. СКЖ реформаларға қарсылық көрсетуде серб жетекшілігін кінәлады. 1966 жылдың басында Карделжи Титоны Ранковичті СКЖ Орталық Комитетінен шығарып, Югославия вице-президенті лауазымынан босатуға көндірді. Ранкович билікті басып алуға қастандық жасады, 1964 жылғы желтоқсанда өткен СКЖ-ның сегізінші съезінің қаулыларын елемеді, тікелей немесе одақтастары арқылы Мемлекеттік қауіпсіздік басқармасын теріс пайдаланды және Титоның өзі қоса СКЖ жетекшілерін заңсыз тыңдады деп айыпталды. Тито Ранковичтің орнынан алынуын үлкен децентрализацияны іске асыру мүмкіндігі ретінде қарастырды. Федерация құрамына кіретін бірліктерге билікті беру арқылы Тито республикалар арасындағы дауларда жалғыз төреші рөлін атқарды. 1967 және 1968 жылдары Югославия конституциясы тағы да өзгертілді, федералды биліктің құрамына кіретін республикалардың пайдасына одан әрі шектелді. Реформалық коалицияның ең жоғары нүктесі 1969 жылғы наурызда СКЖ-ның 9-шы съезінде болды, онда елдің барлық салаларын децентрализациялау ұсынылды. Әлемдік банк автожолдар салуға берген несие реформалық коалицияда үлкен дау тудырды. Алғаш рет бір құрамына кіретін республика (Словения) федералды үкіметтің шешіміне қарсылық білдірді, бірақ словен талаптары қабылданбады. Жағдай шиеленісіп, словен билігі бөлінуді жоспарламағанын ашық мәлімдеуге мәжбүр болды. Осы оқиғадан кейін словен билігі реформалық коалицияны қолдаудан бас тартты. СКХ және СКМ СКЖ-ны шешім қабылдауда бірауыздық принципін қабылдауға басым жасады, 1970 жылғы сәуірде СКЖ-ның республикалық бөлімшелеріне вето құқығын алды. 1968 жылғы маусымда Белградта Югославия режимінің авторитарлық ерекшеліктеріне, нарық реформаларына және олардың Югославия қоғамына тигізген әсеріне қарсы студенттік демонстрациялар өтті. Студенттер 1968 жылғы әлемдік наразылықтардан және марксистік гуманистік «Праксис» мектебінің реформаларды сынауынан шабыттанды. Олар децентрализацияға қарсы болды және «Праксис» журналы арқылы Югославиядағы ұлтшылдықты сынады. 1968 жылғы қарашада Петар Стамболич және басқа СКС жетекшілері, саяси көзқарастары коммунистік догматизм мен серб ұлтшылдығының қоспасы болған, Титоның бастамасымен қызметтен алынды. Тито Стамболичті студенттік демонстрацияларды уақтылы тоқтатуға шара қабылдамағаны үшін кінәлады. Оларды президенттік лауазымға Марко Никежич, ал СКС хатшысы лауазымына Латинка Перович тағайындалды. Никежич пен Перович нарыққа негізделген реформаларды және басқа республикалардың ішкі істеріне араласпау саясатын, егер сол республикалардың шенеуніктері Сербиядан тыс жерде серб ұлтшылдығын айыптаса, қолдады.
By early 1966, it was clear that the reforms had not produced the desired results. The SKJ blamed the Serbian leadership for resistance to the reforms. In early 1966, Kardelj persuaded Tito to remove Ranković from the SKJ Central Committee and dismiss him as vice president of Yugoslavia. Ranković was accused of plotting to seize power, disregarding the decisions of the eighth congress of the SKJ (December 1964), abuse of the State Security Administration directly or through allies, and illegally wire tapping the SKJ leadership, including Tito himself. Tito saw Ranković's removal as an opportunity to implement greater decentralisation. In devolving power to constituent units of the federation, Tito assumed the role of sole arbiter in inter republican disputes. In 1967 and 1968, the Yugoslav constitution was amended once again, further reducing federal authority in favour of the constituent republics. The peak of the reformist coalition occurred at the 9th congress of the SKJ in March 1969, during which decentralisation of all aspects of the country was proposed. A World Bank loan for the construction of motorways caused a major rift in the reformist coalition after the federal government decided to shelve plans to develop a highway section in Slovenia and build one highway section in Croatia and one in Macedonia instead. For the first time, a constituent republic (Slovenia) protested a decision of the federal government, but Slovene demands were rejected. The situation became heated, prompting the Slovene authorities to publicly state that they had no plan to secede. In the aftermath of the affair, the Slovenian authorities withdrew their support for the reformist coalition. Regardless, the SKH and the SKM pressured the SKJ to adopt the principle of unanimity in decision making, obtaining veto power for the republican branches of the SKJ in April 1970. Student demonstrations erupted in Belgrade in June 1968 against authoritarian aspects of the Yugoslav regime, market reforms, and their impact on Yugoslav society. The students were inspired by the worldwide protests of 1968, and criticism of the reforms leveled by the Marxist humanist Praxis School. They opposed decentralisation and criticised nationalism in Yugoslavia through the Praxis journal. In November 1968, Petar Stambolić and other SKS leaders whose political views were a blend of communist dogmatism and Serbian nationalism, were removed on Tito's initiative. Tito specifically blamed Stambolić for not stopping the student demonstrations in a timely fashion. The replacements were Marko Nikezić, as the president, and Latinka Perović as the secretary of the SKS, respectively. Nikezić and Perović supported market based reforms and a policy of non interference in other republics' affairs except where officials from those republics denounced Serbian nationalism outside of Serbia.
Шағымдар
1960 жылдардың соңына қарай экономикалық реформалар Хорватияда көзге көрінерлік жақсаруға әкелмеді. Белградтағы федералды банктер Югославияның несие нарығы мен сыртқы саудасында үстемдік ете берді. Хорватиядағы банктер танымал туристік аймақ – Далмациядан ығыстырылды, ал ондағы қонақүйлер Белградтағы ірі компаниялардың меншігіне біртіндеп өтті. Хорватия БАҚ серб компаниялары үшін жасалған тиімді сатып алу келісімдері саяси қысым мен парақорлықтың нәтижесі екенін, және жағдай экономикалық емес, этникалық қақтығыс ретінде ұсынылғанын хабарлады. Бұған қоса, жағдай хорват ұлтшылдарының арасында Хорватияға төнген мәдени және демографиялық қауіптер туралы түсінікпен нашарлады: мектеп оқулықтарын хорват ұлттық сезімін басу үшін пайдалану, серб диалектілерін басымдыққа қоятын серб-хорват тілін стандарттау кампаниясы, сербтердің демографиялық орын ауыстыруы және Далмациялық регионализмді қолдау. Хорватияның аумақтық тұтастығына қауіп төндіретін Далмация және Хорватияның басқа аймақтарында серб автономиялық провинцияларын құру туралы шақырулар осы алаңдаушылықты күшейтті. Хорватия халқының көп бөлігі бұл республиканы әлсіретуге бағытталған нақты қауіп деп санайтын, экономикалық құбылыстарға немесе жаңару нәтижелеріне байланысты басқа түсіндірмелерді қабылдамайтын. 1969 жылдың басында Хорватия жазушылар одағының төрағасы Петар Шегедин «Kolo» журналында (Matica hrvatska баспасынан шығатын) бірқатар шағымдарды жариялады. Шегедин мақаласында Югославия үкіметін Хорватияны мәдени тұрғысынан ассимиляциялауға тырысумен айыптады.
By the end of the 1960s, the economic reforms had not resulted in discernible improvement within Croatia. Belgrade based federal banks still dominated the Yugoslav loan market and foreign trade. Croatia based banks were pushed out from Dalmatia, a popular tourist region, and hotels there were gradually taken over by large companies based in Belgrade. Croatian media reported that favourable purchase agreements for Serbian companies were the result of political pressure and bribery, and the situation was framed as an ethnic rather than economic conflict. Furthermore, the situation was worsened by a perception among Croatian nationalists of cultural and demographic threats to Croatia from the following policies: use of school textbooks to suppress Croatian national sentiment, a campaign to standardise the Serbo Croatian language in a way favouring Serbian dialects, demographic displacement by Serbs, and encouragement of Dalmatian regionalism. Calls for the establishment of autonomous Serbian provinces in Dalmatia and elsewhere in Croatia, seen as a threat to Croatia's territorial integrity, added to these concerns. Many people in Croatia believed these to be substantive threats intended to weaken the republic, and rejected alternate explanations of them attributing the changes to economic phenomena or results of modernisation. Early in 1969, a number of grievances were listed in an article by the Croatian Writers' Association president, Petar Šegedin, in [[Kolo (magazine), a magazine published by Matica hrvatska. In the article, Šegedin accused the Yugoslav government of attempting cultural assimilation of Croatia.
Тіл мәселесі
1967 жылы 1954 жылғы Нови-Сад келісіміне негізделген «Серб-хорват әдеби және тілдік сөздігінің» алғашқы екі томы жарық көрді, бұл хорват тілінің жеке тіл екендігі туралы пікірталас тудырды. Екі томда да хорват тіліндегі кең таралған тіркестер болмады немесе олар жергілікті диалект ретінде қарастырылды, ал серб тіліндегі нұсқалар көбінесе стандарт ретінде ұсынылды. Милош Московљевић жариялаған 1966 жылғы серб-хорват сөздігі «хорват» терминін сөздіктен шығару арқылы жағдайды одан әрі шиеленістірді. 1967 жылдың 17 наурызында 130 хорват тіл білімі маманы, оның ішінде 80 коммунист, «Хорват әдеби тілінің атауы мен мәртебесі туралы» декларацияны қабылдады. Декларацияда 1967 жылғы сөздік сыналып, хорват тілін жеке тіл ретінде ресми мойындау және Хорватия үкіметінің ресми іс-қағаздарында хорват тілін қолдану талап етілді. Бұл қадам Хорватиядағы көптеген серб бюрократтарына қиындық тудырар еді. Декларацияға жауап ретінде 54 серб жазушысы «Ойлану туралы ұсыныс» жобасын жасады. Сонымен қатар, бірнеше күн ішінде СКЖ-дан Хорват әдеби тілінің атауы мен мәртебесі туралы декларацияны бірнеше рет сынау болды. Декларация Хорватияда бірауызды қолдау алмады. Сабордың вице-спикері Франжо Туджманды, Хорватия тарихы институтының директорын, және Вечеслав Хольевацты, Хорватия мұра қорының директорын, белгілі хорват ұлтшылдарына жұмысқа алғаны үшін айыптады. Декларация «Хорват көктемі» деп аталатын хорват ұлтшылдығының күшеуінің төрт жылдық кезеңінің басталуын белгіледі. «Матица хрватска» 1970 жылдың 22 қарашасында Нови-Сад келісімінен шықты, себебі «Матица сербска» хорват тілінің серб тілінің диалектісі ғана екенін мәлімдеді. «Матица хрватска» Стьепан Бабич, Божидар Финка және Милан Могуш жазған жаңа хорват сөздігі мен орфографиялық нұсқаулықты жариялады, оған Сербия наразылық білдірді. Хорват ұлтшылдары тілдік тазалықты насихаттап, хорват тарихы мен мәдениеті туралы ақпаратты арттыру үшін мектеп оқулықтарын қайта қарады. «Матица хрватска» ұлтшылдық қайта жанданудың орталығына айналды, ал оның экономикалық хатшысы Шиме Дьодан ерекше танымал болды. 1970 жылы «Матица хрватска» мүшелерінің саны шамамен 2000-нан 40 000-ға дейін өсті, бұл оның саяси ықпалын арттырды. Бұдан басқа, ол СКХ қолдауымен Югослав темір жолдарына сербтің экавия әліпбиін барлық ресми хабарламалар мен кестелерде хорваттың ижекавия әліпбиімен толықтыру қажеттігі туралы шағымдануға мүмкіндік берді. «Матица хрватсканы» бірнеше газет және журнал қолдағанмен, ұйым сонымен қатар хорват ұлтшылдығын ынтамен насихаттаған өз органы – «Хорват апталығын» (italic=y) ұсынды. Владо Готовац редакциялаған бұл басылым тез арада Хорватиядағы ең ірі газет «Весникті» қоса алғанда, барлық басқа газеттердің таралымын арттырып кетті.
In 1967, the first two volumes of the Dictionary of Serbo Croatian Literary and Vernacular Language based on the 1954 Novi Sad Agreement were published, sparking controversy about whether Croatian was a separate language. Both volumes excluded common Croatian expressions or treated them as local dialect while Serbian variants were often presented as the standard. The unrelated 1966 Serbo Croatian dictionary published by Милош Московљевић further inflamed the situation by omitting the term "Croat" from the vocabulary. The Declaration on the Name and Status of the Croatian Literary Language was issued by 130 Croatian linguists, including 80 communists, on 17 March 1967. The declaration criticised the 1967 dictionary and called for official recognition of Croatian as a separate language and for a requirement for the government of Croatia to use the Croatian language in official business. This step would have disadvantaged the many Serb bureaucrats in Croatia. The declaration drew "A Proposal for Reflection" in response, drafted by 54 Serbian writers calling for TV Belgrade to use Cyrillic script and to provide education for the Serbs of Croatia in the Serbian language. There were also several denunciations of the declaration on the Name and Status of the Croatian Literary Language from the SKJ within days. The declaration was not universally supported in Croatia. The deputy speaker of the Sabor, hr, denounced Franjo Tuđman, the head of the Hrvatski institut za povijest, and Većeslav Holjevac, the head of the Croatian Heritage Foundation, for hiring known Croatian nationalists. The declaration marked the beginning of the four year long period of increased Croatian nationalism commonly referred to as the Croatian Spring. Matica hrvatska withdrew from the Novi Sad Agreement on 22 November 1970 because Matica srpska insisted that Croatian was only a dialect of Serbian. Matica hrvatska went on to publish a new Croatian dictionary and orthography manual by Stjepan Babić, Božidar Finka, and Milan Moguš, which was condemned by Serbia. The Croatian nationalists reacted by promoting linguistic purism and by revising school textbooks to increase coverage of Croatian history and culture. Matica hrvatska became the rallying point of the nationalist revival, and its economic secretary Šime Đodan was particularly popular. In 1970, Matica hrvatska's membership grew from about 2,000 to 40,000, increasing its political influence. It also enabled complaints to Yugoslav Railways, backed by the SKH, that Serbian Ekavian spelling ought to be supplemented with Croatian Ijekavian spelling in all official notices and schedules. While multiple newspapers and magazines supported Matica hrvatska, the organisation also introduced its own organ, italic=y (Croatian Weekly), which enthusiastically promoted Croatian nationalism. Edited by Vlado Gotovac, it quickly surpassed the number of subscribers of all other newspapers including Vjesnik, the newspaper of record in Croatia.
SKH фракциялары
Бастапқыда СКХ Матика хрватсканы қолдау мәселесі бойынша ішкі дауға түсті, ал басшылығы бұл мәселеде көбінесе үнсіздік сақтады. Партияны реформашыл фракция басқарды, оған Орталық Комитет СКХ хатшысы Савка Дабчевич Кучар және Мико Трипало, Перо Пиркер, Драгутин Харамия, Иван Шибль және басқалар қолдау көрсетті. 1969 жылы Бакаричтің қолдауымен Дабчевич Кучар, Трипало және Пиркер СКХ-дағы жоғары лауазымдарға тағайындалды. Реформашылдарға консервативті немесе реформаға қарсы фракция қарсы тұрды, оның құрамында Жанко және Стипе Шувар, Душан Драгосавац, Юре Билич және т.б. болды. Қолдау іздеу үшін консервативті фракция «Праксис» мектебімен одақтасты. Ал Дабчевич Кучар және Трипало Матика хрватскаға жақын немесе байланысты СКХ қатарындағы Дьодан және Марко Веселица сияқты тұлғалардан қолдау тапты. 1969 жылдың соңында Жанко «Борба» газетінде жарияланған мақаласында СКХ басшылығын, сондай-ақ Бакаричті ұлтшылдық және социализмге қарсы көзқарастарды ұстануда айыптады. Ол сондай-ақ «Весник», Radio Television Zagreb және hr әдеби журналына, сондай-ақ журналға жазушы ретінде үлес қосқан Бруно Бушичке қарсы бірнеше мақала жазды. Жанко ұлтшылдық көзқарастарды қоздырды деп айыптаған басқа адамдар: жазушылар Шегедин, Готовац және Томислав Ладан; әдеби сыншылар Влатко Павлетич, Игорь Мандич және т.б.; «Vjesnik u srijedu» апталық журналының редакторы Крешимир Джеба және «Vjesnik» газетінің саяси колоннисі Неда Кремпотич; «Glas Koncila» апталық журналының редакторы Живко Кустич, тарихшы Трпимир Макан, өнер тарихшысы Грго Гамулин, сондай-ақ экономистер Дьодан, т.б., Марко және Владимир Веселица. 19 желтоқсанда Тито Жанконың әрекеттерін сынады. 1970 жылдың қаңтарында Дабчевич Кучар Жанконы унитаризмге және СКХ басшылығын құлатуға тырысқаны үшін айыптады. Жанко барлық саяси лауазымдарынан алынып, СКХ Матика хрватсканың ұстанымдарына жақындады. Кейбір дереккөздер, соның ішінде Перович, Жанконың қызметтен босатылуын Хорватия көктемінің басталуы деп санайды. СКХ-ның басты экономикалық талабы – Хорватияға шетелдік валютадан түскен табысының көбірек бөлігін қалдыруға рұқсат беру болды. Осы мақсатта СКХ Словения және Македониядағы әріптестерімен жақсы қарым-қатынас орнатты, сондай-ақ Косово Коммунистер лигасының қолдауын алуға тырысты. СКХ-ның экономикалық бағдарламасын қабылдамағандықтан SKS Nikezić басқа реформаларды қолдауына қарамастан СКХ тарапынан «одақтық» деп танылды. СКХ сонымен қатар полиция, қауіпсіздік күштері мен әскери, сондай-ақ Хорватиядағы және Югославияның барлық аймандарындағы саяси және экономикалық институттарда хорваттардың жеткіліксіз өкілдігіне қарсы болды. Осы лауазымдарда сербтердің басымдығы оларды хорваттармен ауыстыруға кеңінен шақырды. Федералды деңгейде сербтер Югославия халқының 39 пайызын, ал хорваттар 19 пайызын құрады. Мемлекеттік қызметте сербтер екі есе көп, ал хорваттар екі есе аз өкілдік етті, тиісінше мемлекеттік қызметшілердің 67% және 9% құрады. Сол сияқты, сербтер Югославия Халық Армиясының (ЮНА) офицерлік құрамының 60-70 пайызын құрады. Хорватияда сербтер халықтың шамамен 15 пайызын құрады, бірақ СКХ мүшелерінің төрттен бір бөлігінен және полиция күштерінің жартысынан астамын құрады.
Initially, the SKH was internally divided over support for Matica hrvatska, and its leadership remained mostly silent on the matter. The party was led by a reformist faction consisting of SKH Secretary of the Central Committee Savka Dabčević Kučar and Miko Tripalo, supported by Pero Pirker, Dragutin Haramija, Ivan Šibl, and others. Dabčević Kučar, Tripalo and Pirker assumed the top positions in the SKH in 1969 with Bakarić's support. The reformists were opposed by a conservative or anti reformist faction including Žanko and Stipe Šuvar, Dušan Dragosavac, Jure Bilić, and hr. In search of support, the conservative faction allied with the Praxis School. Dabčević Kučar and Tripalo, on the other hand, found support in SKH ranks closer to or associated with Matica hrvatska such as Đodan and Marko Veselica. In late 1969, Žanko also criticised the SKH leadership as well as Bakarić, accusing them of nationalism and anti socialist attitudes in an article for [[Borba (newspaper). He also wrote a series of articles denouncing Vjesnik, Radio Television Zagreb, and literary magazine hr and Bruno Bušić as a writer contributing to the magazine. Others accused by Žanko of stirring up nationalist views were writers Šegedin, Gotovac, and Tomislav Ladan; literary critics Vlatko Pavletić, Igor Mandić and hr; Vjesnik u srijedu weekly editor Krešimir Džeba and Vjesnik political columnist Neda Krmpotić; editor of Roman Catholic Archdiocese of Zagreb published weekly Glas Koncila Živko Kustić, historian Trpimir Macan, art historian Grgo Gamulin, as well as economists Đodan, hr, Marko and Vladimir Veselica. On 19 December, Tito criticised Žanko's actions. In January 1970, Dabčević Kučar accused Žanko of unitarism and of trying to topple the SKH leadership. Žanko was removed from all political functions and the SKH moved closer to Matica hrvatska's positions. Some sources, including Perović, mark Žanko's dismissal as the beginning of the Croatian Spring. Throughout, the SKH's central economic demand was that Croatia be permitted to retain more of its foreign currency earnings. To this end, the SKH maintained good relations with counterparts from Slovenia and Macedonia, and also attempted to secure the support of the League of Communists of Kosovo. Due to its rejection of the SKH's economic agenda, the SKS was dismissed as "unionist" by the SKH despite Nikezić's support for other reforms. The SKH also opposed the under representation of Croats in the police, security forces, and the military, as well as in political and economic institutions in Croatia as well as across Yugoslavia. The predominance of Serbs in these positions led to widespread calls for their replacement by Croats. At the federal level, Serbs represented about 39 percent of the Yugoslav population, while Croats accounted for about 19 percent. Serbs were over represented and Croats under represented in the civil service by a factor of two, accounting for 67 percent and nine percent of civil servants, respectively. Similarly, Serbs made up between 60–70 percent of the officer corps of the Yugoslav People's Army (JNA). In Croatia alone, Serbs represented about 15 percent of the population, but accounted for nearly one quarter of the SKH's members and more than one half of the police force.
SKH-ның 1971 жылдың ортасына дейінгі қатысуы
1970 жылдың желтоқсанында СХХ үміткері Загреб университетінің студенттік проректоры сайлауында тәуелсіз кандидатқа есе жіберді. 1971 жылдың сәуірінде коммунистік емес кандидаттар Загребте орналасқан қалған студенттік ұйымдардың бақылауын қолына алды. Дражен Будиша Загреб студенттер федерациясының төрағасы болып сайланды, ал Анте Параджик Хорватия студенттер федерациясының төрағасы болды. Студенттік сайлаудан кейін бірнеше күн өткен соң Тито Дабчевич Кучардан Шегедин, Марко Веселица, Будиша, Чичак және Дьоданды қамауға бұйрық беруін сұрады, бірақ ол бас тартты. Бұл шешім Дабчевич Кучарды Хорватияда өте танымал етті. 7 мамыр күні 1945 жылы Загребтің Югославия партизандарына түсуінің 26 жылдығына арналған митингте 200 000 адам қатысты. АҚШ-тан келген бақылаушылар оның сөзі 40-қа жуық рет ынталы қол соғулар мен шапалақтармен үзілгенін хабарлады, бұл шапалақтар мен қол соғулар СХХ-ға емес, оған арналған еді. Югославиядағы Ұлыбритания елшісі Дугальд Стюарттың айтуынша, Дабчевич Кучар мен Трипало қоғамдық саяси митингтерді ұйымдастыруда шебер болды және олардың сөздері футбол матчтарында ғана күтілетін көпшілікті жинады. 1971 жылдың маусымында Югославия конституциясына федералдық билікті одан әрі шектейтін түзетулер енгізілді. Федералдық үкіметтің құзырына сыртқы істер, сыртқы сауда, қорғаныс, ортақ валюта және ортақ тарифтер ғана қалды. Федералдық үкімет ратификациядан бұрын шешімдер қабылдау үшін республикааралық комитеттер құрылды. СХХ 1971 жылы банктік және сыртқы сауданы қамтитын одан әрі орталықсыздандыруды және Хорватияға шетелдік валютадан түскен табыстың көбірек бөлігін қалдыруға мүмкіндік беретін өзгерістерді қалаған. СХХ Орталық Комитетінен тыс да талаптар түсіп келіп жатты, олар Хорватия әскерін құрудан бастап толық тәуелсіздікке дейін барды. Нәтижесінде Хорватия көктеміне антицентралистер, орташа және экстремистік ұлтшылдар, усташелер, антикоммунистер, реформаторлар, демократтар және демократиялық социалистер, либералдар мен либертариандар сияқты әртүрлі топтар қатысты. SKS басшылығы СХХ-ны сынамады, керісінше, Никезич пен Перович 1971 жылы Титоға Хорватияның реформашыл басшылығын қорғады. Сербия және Хорватия газеттері өзара жаулық, ұлтшылдық және унитаризм туралы айыптаулар айтысты, бұл Титоның СКЖ бұқаралық ақпарат құралдарының бақылауын жоғалтқанын мойындауына әкелді. 1971 жылдың шілдесінде СХХ басшыларымен кездесуде Тито саяси жағдайға алаңдаушылық білдірді және Трипалоға Югославияның премьер-министрі лауазымын ұсынды, бірақ Трипало оны СХХ-дан алыстату мақсатында жасалғанын сезіп, бас тартты. Сол айдың соңында консервативті топ Джодан мен Марко Веселицаны "ұлтшыл көшбасшылар" деп танып, СХХ-дан шығаруға жеткілікті қолдау жинады. 2 тамызда СХХ іс-қимыл бағдарламасын жариялады, онда "ұлттық қозғалыс" деп аталатын ұлтшылдықты сынады және Матика хрватскамен байланысы бар белгісіз тұлғаларды СХХ мен СКЖ-ға қарсы құлақтандырды деп айыптады. СХХ басшылары іс-қимыл бағдарламасын қарашадағы келесі пленумда ресми түрде қабылдауға немесе қабылдамауға шешім қабылдайтынын мәлімдеді. СХХ 14 қыркүйекте Титомен тағы бір кездесу ұйымдастырды, ол жағдай туралы дұрыс емес ақпарат алғанын мәлімдеді. Кездесуден кейін Тито Хорватияда шовинизмнің билік еткендігі туралы әңгімелердің негізсіз екеніне сенімді екенін айтты. Ол сондай-ақ Югославияның сыртқы валюта саясатын реформалау жөніндегі СХХ ұсынысын қолдайтынын білдірді. Кездесуден кейін Трипало іс-қимыл бағдарламасы енді қарастырылмайтынын ұсынды.
In December 1970, the SKH candidate lost the election of student pro rector of the Zagreb University to an independent, hr. Non communist candidates took over the remaining student organisations headquartered in Zagreb in April 1971. Dražen Budiša was elected the head of the Zagreb Student Federation, and Ante Paradžik became the head of the Croatian Student Federation. Within days of the student body elections, Tito requested that Dabčević Kučar order the arrests of Šegedin, Marko Veselica, Budiša, Čičak and Đodan, but she declined. This decision made Dabčević Kučar very popular in Croatia. At a rally of 200,000 people to mark the 26th anniversary of the 1945 fall of Zagreb to the Yugoslav Partisans on 7 May, observers from the United States reported that her speech was interrupted about 40 times by cheering and applause directed at her rather than the SKH. According to the British ambassador to Yugoslavia Dugald Stewart, Dabčević Kučar and Tripalo were very skilled at use of public political rallies and their speeches drew crowds typically expected only at football matches. Another set of amendments to the Yugoslav constitution was adopted further restricting federal powers in June 1971. The only powers retained by the federal government were foreign affairs, foreign trade, defence, common currency, and common tariffs. Inter republic committees were set up to make decisions by the federal government before ratification. The SKH wanted further decentralisation in 1971 to include banking and foreign trade, and changes that would allow Croatia to retain more foreign currency earnings. Other demands were coming from outside the SKH Central Committee, ranging from establishing a Croatian military to complete independence. Ultimately the Croatian Spring involved a wide variety of elements including anti centralists, moderate and extreme nationalists, pro Ustaše, anti communists, reformists, democrats and democratic socialists, liberals, and libertarians. The SKS leadership did not criticise the SKH; on the contrary, Nikezić and Perović defended Croatia's reformist leadership to Tito in 1971. Serbian and Croatian newspapers traded accusations of mutual hostility, nationalism, and unitarism, leading Tito to admit that the SKJ had lost control of the media. In a meeting with the SKH leaders in July 1971, Tito expressed concern with the political situation and offered Tripalo the post of Prime Minister of Yugoslavia to move him away from the SKH, but Tripalo declined. Later that month, the conservative faction managed to gain sufficient support to expel Đodan and Marko Veselica from the SKH as "nationalist ringleaders". On 2 August, the SKH announced an Action Programme, criticising nationalism which was referred to in the programme as "national movement", and denouncing unnamed individuals associated with Matica hrvatska for conspiring against the SKH and the SKJ. The SKH leaders determined that the Action Programme would be formally adopted or rejected by its next plenary session in November. The SKH arranged another meeting with Tito on 14 September, insisting he had been misinformed about the situation. After the meeting, Tito said he was convinced that the stories about chauvinism reigning in Croatia were absurd. He also implied that he favoured the SKH's proposal to reform Yugoslavia's foreign currency policy. After the meeting, Tripalo suggested that the Action Programme would no longer be considered.
Өткеннен үлгі алушылар іздеу
Хорват көктемі хорват тарихы тұлғаларына қызығушылықты арттырды. Хорват шаруалар партиясының (ХСС) негізін қалаушы және соғыстан бұрынғы Югославиядағы хорват ісінің жақтасы Стьепан Радичтің ескерткіш тақтасы Загребте орнатылды, содан кейін Метькович қаласында оған ескерткіш орнатылды. Шибеник қаласы фашизм құрбандарына ескерткіш орнату жоспарын тоқтатты, оның орнына ортағасырлық хорват патшасы Петр Крешимир IV-нің мүсіні орнатылды. 1969 жылы Пожегада 18-ғасырдағы Тренк пандурларының есімімен аталған марш оркестрі мен тірі тарих әскері қайта құрылды. Сондай-ақ, 19 ғасырдағы Хорватияның баны Жосип Желачичтің алынып тасталған ескерткішін қалпына келтіруге жасалған сәтсіз әрекеттер болды, оны 1947 жылы СХК Загребтің орталық алаңынан алып тастаған еді. Хорватияның дәстүрлі патриоттық әндері – кейбіреулері тыйым салынған – танымалдылығын қайта арттырды. Сол кездегі осындай әндердің ең танымал және даулы орындаушысы Вице Вуков болды. Lijepa naša domovino патриоттық ән ретінде ресми түрде қолданыла бастады, өйткені Загреб соборында 17 ғасырдағы Магнаттар қастандығына қатысқан ақсүйектерді еске алу үшін тақта орнатылды. 16 ғасырдағы Сигетвар қамалын баяндайтын Никола Шубич Зрински операсы Загребтегі Хорват ұлттық театрында қойылған сайын үнемі толып таратты. Хорватия тарихынан көріністерді бейнелеген Отон Ивековичтің (1869–1939) суреттері өте танымал болды. Хорватияның тарихи шахмат тәрізді гербі жастардың күртешелеріне және береттеріне тігілді немесе автокөліктердің алдыңғы әйнектеріне жабыстырылған стикерлерге қолданылды, ол әйгілі рәмізге айналды. 1969 жылы ол "Динамо" футбол клубының эмблемасына енгізілді. Югославияның туы әлі де желбірегенімен, ол әрқашан хорват туымен бірге қолданылды. Соңғысы жеке қолданылды және Хорватиядағы жалпы қолданыста Югославия туынан он есе көп болды. СХК католик шіркеуінің хорват мәдениеті мен саяси сәйкестігіндегі маңыздылығын атап өтті. Дабчевич Кучар кейінірек бұл қадамның себебі Сербия православие шіркеуін "сербиялық шовинизмнің көзі" ретінде тепе-теңдеуге ұмтылыс болғанын айтты. Католик шіркеуі Хорват көктемінде маңызды рөл атқармаса да, Мария культін хорват ұлттық символы ретінде енгізу арқылы ұлттық сәйкестікті нығайтуға үлес қосты. Бұл үлес 1970 жылы 14 ғасырлық хорват францискан монахы және миссионері Николас Тавеличтің қанонизациясымен күшейді. СХК өзінің қазіргі саясаты партизандық мұраға негізделгенін мәлімдеді, Югославия федерациясы Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі Хорватияның ұлттық азаттық үшін мемлекеттік антифашистік кеңес (ZAVNOH) көздегендей құрылмағанын айтты; атап айтқанда, ZAVNOH-тың хорват мәселесіне берген шешімі іске асырылмады. СХК ұлттық сезімдер коммунистер қорғауы тиіс мүдделердің заңды көрінісі екенін және Югославия ұлттық егемендік республикалар қауымдастығы ретінде ұйымдастырылуы керек екенін айтты. Hrvatski tjednik басылымында Туджманның ZAVNOH-ты мадақтаған мақаласы жарияланды. Оның мұқабасында 1948 жылғы Тито-Сталин араздығынан бері СКЖ кеңес шпионы және сатқын деп санайтын Хорватия коммунистік партиясының соғыс уақытындағы хатшысы Андрия Хебрангтың суреті болды. Мақала сонымен қатар СХК ескермеген Хебрангты ажалдан кейін қалпына келтіру туралы өтінішпен бірге жарияланды. Бұл бастама коммунистікке қарсы эмигранттар, соның ішінде КПЖ-ның бұрынғы жоғары лауазымды қызметкері Анте Чилига тарапынан "адамгершілік оңалту" ретінде қолға алынды.
The Croatian Spring spurred increased interest in Croatian historical figures. A commemorative plaque to Stjepan Radić, the founder of the Croatian Peasant Party (HSS) and a champion of the Croatian cause in pre war Yugoslavia, was put up in Zagreb, followed by a monument to him in the town of Metković. The city of Šibenik cancelled a plan to erect a monument to the victims of fascism, instead erecting a statue of the medieval Croatian king Peter Krešimir IV. A marching band and a living history troop named after the 18th century Trenck's Pandurs were re established in Požega in 1969. There were also unsuccessful calls to restore a monument to the 19th century Ban of Croatia Josip Jelačić, which had been removed from Zagreb's central square by the SKH in 1947. Traditional Croatian patriotic songs—some of them banned—experienced a resurgence in popularity. The most popular and controversial singer of such songs at the time was Vice Vukov. Lijepa naša domovino returned to formal use as a patriotic song when a plaque was placed in the Zagreb Cathedral commemorating the noblemen involved in the 17th century Magnate conspiracy. The opera [[Nikola Šubić Zrinski (opera), retelling the 16th century Siege of Szigetvár, was regularly sold out whenever it played at the Croatian National Theatre in Zagreb. Paintings by Oton Iveković (1869–1939) depicting events from Croatian history became very popular. Croatia's historical chequy coat of arms became a famous symbol sewn by youths on jackets and berets or applied on stickers to car windshields. In 1969, it was incorporated into the football club crest Dinamo Zagreb. While the Yugoslav flag was still flown, it was always paired with the Croatian one. The latter was also used on its own, and in overall use in Croatia, it outnumbered the Yugoslav flag by ten to one. The SKH pointed out the significance of the Catholic Church in Croatian culture and political identity. Dabčević Kučar later said that the move was motivated by her wish to counterbalance the Serbian Orthodox Church as a "source of Serbian chauvinism". While the Catholic Church did not play an important role in the Croatian Spring, it contributed to the strengthening of national identity by introducing the Cult of Mary as a Croatian national symbol around the same time. This contribution was reinforced by the canonisation of the 14th century Croatian Franciscan friar and missionary Nicholas Tavelic in 1970. The SKH maintained that its current policy was rooted in the Partisan legacy, arguing that the Yugoslav federation was not set up as envisaged by the World War II era State Anti fascist Council for the National Liberation of Croatia (ZAVNOH); in particular, ZAVNOH's solution to the Croatian question was not implemented. The SKH said that national sentiments were a legitimate expression of interests which communists must defend and that Yugoslavia must be organised as a community of national sovereign republics. Hrvatski tjednik published an article by Tuđman praising ZAVNOH. Its cover page carried a photo of the wartime secretary of the Communist Party of Croatia, Andrija Hebrang, whom the SKJ had considered a Soviet spy and a traitor since the 1948 Tito–Stalin split. The article also coincided with a request, ignored by the SKH, to posthumously rehabilitate Hebrang. The initiative was launched as a form of "moral rehabilitation" by anti communist émigrés including former high ranking KPJ official Ante Ciliga.
Автономия мен жаңа конституцияны талап ету
Хорват көктемі кезінде Хорватиядағы хорваттар мен сербтердің арасындағы азаматтық қатынастар Бірінші дүниежүзілік соғыс және әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыс туралы әртүрлі көзқарастармен қалыптасты. Хорваттар Сербия патшалық армиясының сербтер басымдығындағы Югославия Корольдігін құрудағы рөліне және 1945 жылы нацистік әріптестерді іздеу кезіндегі Югославияның коллаборационистер мен олардың жақтастарын өлтіруіне назар бөлсе, сербтер Хорватияның Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австрия-Мажарстанның сербтерге қарсы науқанына қатысуын және әсіресе Тәуелсіз Хорватия мемлекетінде (NDH) усташтар жасаған геноцидті теріс бағалады. Tuđman, Hrvatski tjednik басылымындағы мақалаларында, СХК көпшілігінің және Matica hrvatska-ның пікірін білдірді: хорваттар партизандық күреске маңызды үлес қосты және усташтардың жасаған қылмыстарына жамаулы емес. Хорват сербтерінде хорваттардың ұлттық қайта жандануына жауап ретінде серб ұлтшылдығы күшейді. 1969 жылы Prosvjeta мәдени қоғамы хорват сербтерінің ұлтшылдық дискурсының алдыңғы қатарына шықты. СХК реформаторларының бастауыш және орта мектептердегі әдебиет пен тарих пәндерін қайта қарау жоспары, онда 75 пайыз материал хорват тақырыптарына арналуы тиіс болды, Prosvjeta-дан наразылық тудырды, олар бұл жоспар сербтердің мәдени құқықтарына қауіп төндіреді деп мәлімдеді. Prosvjeta сондай-ақ СХК-ның соғыс кезіндегі партизандық күресті Югославия шеңберінде хорват ұлтын азат ету ретінде түсіндіру әрекетіне қарсы болды. 1971 жылы Prosvjeta хорват тілі мен латын әліпбиімен қатар серб тілі мен кириллицаның Хорватияда ресми түрде қолданылуын, сондай-ақ сербтердің ұлттық теңдігіне кепілдік беретін заңнамалық шараларды талап етті. Prosvjeta Югославияда ұлтшылдыққа қажеттілік жоқ деп, ЗАВНОХ пен СХК ұсынған федеративтік модельді қабылдамады. Бұдан бөлек, Prosvjeta Matica hrvatska-ның жұмысын сынап, Хорватия сербтері республикалардың шекарасына қарамастан Сербияның көмегіне сүйене отырып ұлттық ерекшеліктерін сақтайтынын мәлімдеді. Соңында, Prosvjeta-ның Rade Bulat-ы хорват сербтері үшін автономиялық облыс құруды талап етті, сондай-ақ Далмацияға да автономия беру туралы ұсыныстар айтылды. СХК Орталық комитеті Хорватияның ешбір аймағының қандай да бір автономияға заңды талап етуге құқылы еместігін жариялады және өңірлік Далмация автономиясын талап етуді хорват ұлтына сатқындық деп бағалады. Бұл жауаптар СХК-ның ұлттық біртектілік мақсатына сәйкес келді. Осы мақсатта СХК 1971 жылғы халық санағында этникалық тегін аймақтық деп көрсету мүмкіндігін жойды. Matica hrvatska бастаған хорват және серб тілдерінің айырмашылықтарын көрсету кампаниясы хорват сербтерінің тілінде көрінді, ол басым түрде ижекавиан тілінен немесе экавиан-ижекавиан қоспасынан экавиан тіліне ауысты. Сербиялық философ Михаило Đurić Хорватия конституциясына республиканы хорваттар мен сербтердің ұлттық мемлекеті ретінде сипаттау үшін түзетулер енгізу қажет екенін айтты. Бұл мәлімдеме 1971 жылғы наурызда Югославия конституциялық реформасы аясында тағы бір қоғамдық пікірталасқа себеп болды. СКЖ Đurić-ке қарсы қылмыстық іс қозғап, оны түрмеге қамады. Matica hrvatska конституцияға түзету ұсынды, бұл Хорватияның ұлттық сипатын одан әрі нығайтты. СХК бұл ұсынысты қабылдамады және өзінің нұсқасын жасады, оны келісімге келген нұсқа деп мәлімдеді. Ақырында қабылданған СХК түзетуінде хорват сербтері нақты аталды, бірақ Хорватияны хорваттардың "ұлттық мемлекеті" ретінде анықтады, хорват сербтері үшін дәл сол тіркесті пайдаланудан аулақ болды. Осы айырмашылықтың мағынасы конституция мәтінінде түсіндірілмеді. 1971 жылдың қыркүйек айының ортасына қарай этникалық шиеленіс күшейіп, Солтүстік Далмациядағы кейбір серб және хорваттар бір-бірінен қорқып қаруға көтерілді.
At the time of the Croatian Spring, civic relations between Croats and Serbs in Croatia were increasingly framed by diverging narratives of World War I and especially World War II. While Croats focused on the role of the Royal Serbian Army in the creation of the Serb dominated Kingdom of Yugoslavia, and killings of collaborationist Ustaše troops and their sympathisers in the 1945 Yugoslav pursuit of Nazi collaborators, Serbs negatively evaluated the Croatian participation in Austria Hungary's Serbian campaign during World War I, and especially the genocide of Serbs committed by the Ustaše in the Axis puppet state known as the Independent State of Croatia (NDH). In a series of articles in Hrvatski tjednik, Tuđman expressed the view of the majority of the SKH as well as Matica hrvatska: that Croats had made a significant contribution to the Partisan struggle and were not collectively to blame for Ustaše atrocities. Among Croatian Serbs, Serbian nationalism flared in response to the Croatian national resurgence. By 1969, the cultural society Prosvjeta came to the forefront of Croatian Serb nationalist discourse. A plan put forward by SKH reformists to revise elementary and middle school literature and history curricula so 75 per cent of the coverage would be on Croatian topics drew complaints from Prosvjeta, which argued that the plan was a threat to Serb cultural rights. Prosvjeta also objected to the SKH's attempts to reinterpret the wartime Partisan struggle as a liberation of Croatian nationality within the Yugoslav framework. By 1971, Prosvjeta demanded that the Serbian language and Cyrillic script be officially used in Croatia alongside the Croatian language and Latin script, as well as legislative safeguards guaranteeing the national equality of Serbs. Prosvjeta rejected the federal model advocated by the ZAVNOH and the SKH, arguing that nationalism was no longer needed in Yugoslavia. Furthermore, Prosvjeta denounced the work of Matica hrvatska and asserted that the Serbs of Croatia would preserve their national identity by relying on Serbia's help regardless of the borders of the republics. Finally, Prosvjeta's Rade Bulat demanded the establishment of an autonomous province for the Croatian Serbs, and there were calls to grant autonomy for Dalmatia as well. The SKH Central Committee declared that no region of Croatia could make any legitimate claim to autonomy of any kind and labelled calls for regional Dalmatian autonomy as treason to the Croatian nation. Such responses aligned with the SKH's objective of national homogenisation. To that end, the SKH blocked the option of declaring one's ethnic identity as regional in the 1971 census. The campaign led by Matica hrvatska to emphasise the distinction between Croatian and Serbian was reflected in the prevailing speech of Croatian Serbs, which changed from predominantly Ijekavian, or an Ekavian Ijekavian blend, to predominantly Ekavian. The Serbian philosopher Mihailo Đurić argued that Croatia's constitution should be amended to describe the republic as the national state of Croats and Serbs. This remark sparked another series of public debates in March 1971 in the context of the constitutional reform of Yugoslavia. The SKJ responded by bringing charges against Đurić and imprisoning him. Matica hrvatska proposed an amendment to the constitution, further emphasising the national character of Croatia. The SKH dismissed the proposal and drafted its own wording, arguing it was a compromise. Ultimately passed, the SKH's amendment mentioned the Croatian Serbs specifically but defined Croatia as a "national state" of the Croats, avoiding use of the exact same phrase for the Croatian Serbs. The meaning of this difference in formulations was not explained in the text of the constitution. By mid September 1971, ethnic tensions had worsened to the point that in northern Dalmatia, some Serb and Croat villagers took up arms in fear of each other.
Хорватиядан тыс жерлерде
1971 жылдың ақпан айында Хорватиялық ұлтшыл эмигрант журналы Hrvatska država, Батыс Берлинде Бранимир Желич баспасында, Мәскеудегі тілшісіне сілтеме жасап, Варшава шартының Хорватияға тәуелсіздікке қол жеткізуге көмектесетінін, сол кездегі Финляндияның мәртебесімен тең дәреже беруге дайын екенін жариялады. Мақалада сондай-ақ SKH-ның усташе эмигранттарымен ынтымақтастықта екені айтылды. Берлиндегі Югославия әскери миссиясы оқиға туралы әскери барлау қызметіне, Хорватиядағы күдікті усташе эмигранттарының есімдерімен бірге хабарлады. Бұл хабарламаға бастапқыда сеніп, Югославия билігі Кеңес Одағының SKH мен усташе эмигранттарын қолдап, оларға көмектесіп жүрген болуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. 7 сәуірде жүргізілген федералдық тергеу оқиғаның жалған екенін анықтады, сондықтан билік бұл мәселені жасыруға шешім қабылдады. SKH дереу бұл айыптаулардың артында SKH-ның шетелдік және ішкі жаулары тұрғанын мәлімдеді. Сол күні Швециядағы Югославия елшісі Владимир Ролович усташе эмигранттары жасаған шабуылда қаза тапты, бұл жағдай шиеленісті күшейтті. Дабчевич Кучардың сөзіне сәйкес, SKH басшылығы эмигранттардың ынтасын күдікпен қабылдады, оны Югославия мемлекеттік қауіпсіздік басқармасымен байланысты деп санайтын, сондай-ақ олардың әрекеттері SKH-ның беделін әлсіретеді деп есептеді. Босния мен Герцеговина басшылығы 1970 жылғы қаңтарда SKH-ның Матика хрватсканың ұстанымдарына қарай бұрылуына сақтықпен қараса да, қарым-қатынастар нашарлап, негізінен Матика хрватска журналдары мен Босния мен Герцеговинаның «Oslobođenje» газетінде жарияланған материалдар арқылы көрінді. Босния мен Герцеговина басшылығы бастапқыда SKH мен Матика хрватсканың ұстанымдарын ажыратты, бірақ бұл айырмашылық уақыт өте келе жойылды. Қыркүйек айында Матика хрватска өз қызметін Босния мен Герцеговинаға және Сербияның Воеводина автономиялық провинциясына кеңейтті, онда Ранковичтің кезеңінде қабылданған саясаттың нәтижесінде үкіметтік мекемелерде хорваттар жеткіліксіз өкілдік еткенін мәлімдеді. 1971 жылдың қарашасына қарай хорват ұлтшылдары Босния мен Герцеговинаның бір бөлігін Хорватияға қосып, жағдайды түзетуді ұсынды. Жауап ретінде серб ұлтшылдары Босния мен Герцеговинаның басқа бөліктерін Сербияға талап етті. Босния мен Герцеговинаның шенеуніктері республикада Матика хрватска бөлімшелерін құруға тыйым салды.
In February 1971, the Croatian nationalist émigré magazine Hrvatska država, printed by Branimir Jelić in West Berlin, published a story attributed to its Moscow correspondent claiming that the Warsaw Pact would help Croatia achieve its independence, granting it a status comparable to that enjoyed by Finland at the time. The article also stated that the SKH was collaborating with Ustaše émigrés. The Yugoslav Military Mission in Berlin reported the story to the military intelligence service along with the names of alleged Ustaše émigré operatives in Croatia. The report was initially believed, leading the Yugoslav authorities to become concerned that the Soviet Union might be instigating and aiding the SKH and the Ustaše émigrés. A federal investigation concluded on 7 April that the story was false, and the authorities decided to bury the affair. Immediately, the SKH announced that foreign and domestic enemies of the SKH stood behind the allegations. The same day, Vladimir Rolović, the Yugoslav ambassador to Sweden, was mortally wounded in an unrelated attack by Ustaše émigrés, further escalating tensions. According to Dabčević Kučar, the SKH leadership treated the enthusiasm of the émigrés with suspicion, believing it to be linked with the Yugoslav State Security Administration, and also because their activity weakened the SKH's position. Even though the leadership of Bosnia and Herzegovina was cautious in its response to the SKH's January 1970 shift towards Matica hrvatska's positions, relations became much tenser, primarily reflected through texts published by Matica hrvatska journals and Oslobođenje, the newspaper of record in Bosnia and Herzegovina. The leadership of Bosnia and Herzegovina initially distinguished between the positions of the SKH and those held by Matica hrvatska, but this distinction eroded over time. In September, Matica hrvatska expanded its work to Bosnia and Herzegovina and the Serbian autonomous province of Vojvodina, claiming Croats were underrepresented in government institutions there due to policies implemented during Ranković's tenure. By November 1971, Croatian nationalists advocated annexing a part of Bosnia and Herzegovina to Croatia to rectify the situation. In response, Serbian nationalists claimed other parts of Bosnia and Herzegovina for Serbia. Officials from Bosnia and Herzegovina responded by prohibiting the establishment of Matica hrvatska branches within the republic.
Сыртқы саясат мәселелері
1971 жылы 28-30 сәуірде Бриони аралдарында СКЖ басшылығының отырысы кезінде Титоға кеңес басшысы Леонид Брежнев телефон арқылы хабарласты. Титоның сөзіне сүйенсек, Брежнев Югославиядағы саяси дағдарысты шешуге көмектесуді ұсынған, бірақ Тито одан бас тартты. СКХ және Тито бұл ұсынысты 1968 жылы Варшава шарты бойынша Чехословакияға басып кіруге дейін Брежневтің Чехословакия Коммунистік партиясының бірінші хатшысы Александр Дубчекке жасаған ұсынысына теңеді – бұл Варшава шартының басып кіру қаупінің белгісі ретінде қарастырылды. СКХ Орталық Комитетінің кейбір мүшелері Титоның өзінің беделін нығайту үшін бұл оқиғаны құрастырғанын айтты, бірақ Кеңес Одағының бірінші вице-премьері Дмитрий Полянский осы әңгіме болғанын растады. Иорданиядағы "Қара қыркүйек" дағдарысынан кейін Жерорта теңізі аймағындағы АҚШ-тың беделін арттыру мақсатында АҚШ президенті Ричард Никсон аймақтың бірнеше еліне сапар жасады. Никсонның Югославияға жасаған мемлекеттік сапары 1970 жылдың 30 қыркүйегінен 2 қазанға дейін созылды және Загребке сапарды қамтыды, онда Никсон Хорватия үкіметінің орнындағы Бански двориде жасаған тостымен дау тудырды. Оның тостысы "Хорватия гүлденсін! Югославия ұзақ өмір сүрсін!" деген сөздермен аяқталды, бұл Хорватияның тәуелсіздігіне қолдау көрсету ретінде немесе әдеттегі сыпайылықтың белгісі ретінде әртүрлі интерпретацияланды. Югославияның АҚШ-тағы елшісі бұл оқиғаны Югославияның ыдырауына бағытталған стратегиялық қадам ретінде бағалады. Брежнев 1971 жылдың 22-25 қыркүйегінде Югославияға барды, бұл 1968 жылы Чехословакияға жасалған басып кіруден кейін Югославия мен Кеңес Одағы арасындағы шиеленістің жалғасуымен байланысты болды. Брежнев достық шарты жасауды ұсынды, бірақ Тито Шығыс блогына жақындамау үшін оған қол қоюдан бас тартты. Югославияның ресми тұлғалары Мемлекеттік хатшы Уильям П. Роджерс арқылы Никсонға Брежневпен болған кездесудің жақсы өтпегенін хабарлады. Титоға АҚШ-тың Югославияға саяси, экономикалық және әскери қолдау көрсетуіне сендіру үшін Титоның АҚШ-қа ресми сапары ұйымдастырылды. Никсон мен Тито 30 қазанда Вашингтонда кездесті.
During a meeting of the SKJ leadership at the Brijuni Islands on 28–30 April 1971, Tito received a telephone call from Soviet leader Leonid Brezhnev. According to Tito, Brezhnev offered help to resolve the political crisis in Yugoslavia, and Tito declined. The offer was likened by the SKH and by Tito to Brezhnev's call to the First Secretary of the Communist Party of Czechoslovakia Alexander Dubček in 1968 ahead of the Warsaw Pact invasion of Czechoslovakia—as being a threat of imminent Warsaw Pact invasion. Some members of the SKH Central Committee suggested that Tito invented it to strengthen his position, but the First Deputy Premier of the Soviet Union Dmitry Polyansky confirmed the conversation took place. Aiming to improve the United States' position in the Mediterranean area following the Black September crisis in Jordan, the United States President Richard Nixon toured several countries in the region. Nixon's state visit to Yugoslavia lasted from 30 September until 2 October 1970 and included a trip to Zagreb, where Nixon sparked controversy in a toast at the Banski dvori, the seat of the Croatian government. His toast ended with the words "Long live Croatia! Long live Yugoslavia! ", which were interpreted variously as a show of support for the independence of Croatia, or alternatively as just a common courtesy. The Yugoslav ambassador to the United States interpreted the episode as strategic positioning for a breakup of Yugoslavia. Brezhnev visited Yugoslavia from 22 to 25 September 1971 amid continuing tension between Yugoslavia and the Soviet Union following the 1968 invasion of Czechoslovakia. Brezhnev offered a friendship agreement, but Tito declined to sign it to avoid appearing to move closer to the Eastern Bloc. Yugoslav officials notified Nixon through Secretary of State William P. Rogers that the meeting with Brezhnev did not go well. An official visit of Tito to the United States was arranged to reassure Tito of the United States' political, economic, and military support for Yugoslavia. Nixon and Tito met on 30 October in Washington, D. C.
Қарашадағы пленарлық отырыс және студенттердің наразылығы
5 қарашадағы СХК-ның толық құрылымдық отырысында Дабчевич Кучар ұлттық қозғалыстың ұлт пен СХК-ның бірлігінің куәлігі екенін айтты, және оның пікірінше, революциялық тазалыққа қол жеткізу үшін оны құрбан етуге болмайды. Ол Бакаричтің СХК саясатын өзгерту жөніндегі бірнеше ұсынысын қабылдамағаннан кейін, консервативті топ – ең белсенді Билич және Драгосавац – тамыз айындағы іс-қимыл бағдарламасын күшіне енгізуді талап етті. Мәселе пленарлық отырыста шешілмеді, бірақ отырыстан кейін Бакарич Билич пен Драгосавацты қолдауға және Титодан араласуды сұрауға шешім қабылдады. 12-15 қарашада Тито Босния және Герцеговинадағы Бугойно қаласына сапар шекті, онда республика басшылығы (Бранко Микулич, Хамдия Поздерак және Драгутин Косовац) оны күтіп алды. 13 қарашада оларға Югославия премьер-министрі Джемаль Бихедич қосылды, ол СХК-ның шетел валютасы түсімдерін бөлуді өзгерту туралы талаптарын сынады. Драгосавац 14 және 15 қарашада Титомен Хорватия көктемі мәселесін талқылау үшін кездесті. 15 қарашада Титоға ЮНА басшылары қосылып, Хорватиядағы саяси митингтердің жазбаларын қарады, онда ұлтшылдар мен СХК мүшелері сөз сөйлеген және Титоға қарсы ұрандар естілді. СХК-ның кеңейтілген Орталық комитеті 17-23 қарашада жасырын түрде отырды, бірақ екі қарама-қарсы топ келісе алмады. 22 қарашада Загреб университетінің шамамен 3000 студенті ертеңгі таңда ереуіл бастауға дауыс берді. Бастапқыда олар қатаң валюта, банк және сауда саласындағы федералдық ережелерге қарсылық білдірді. Параджик ұсынғаннан кейін, талаптарға бірқатар конституциялық түзетулер қосылды: Хорватияны хорваттардың егеменді және ұлттық мемлекеті деп белгілеу, хорват тілін мемлекеттік тіл етіп бекіту, Хорватия азаматтарының міндетті әскери қызметін Хорватияда өтеуіне кепілдік беру және Загребті Хорватияның астанасы ретінде және «Lijepa naša domovino» әнін Хорватияның гимні ретінде ресми түрде жариялау. Шерушілер Бакаричті Трипалоның валюта реформасын саботаждағаны үшін айыптады. Хорватия студенттік федерациясы ереуілді Хорватия бойынша кеңейтті. Бірнеше күн ішінде 30 000 студент Билич, Драгосавац, Балтич, Эма Деросси Бжелажак және Чедо Грбичті СХК-дан унитаристер ретінде қууды талаппен ереуілге шықты. 25 қарашада Трипало студенттермен кездесіп, оларды ереуілді тоқтатуға шақырды, ал Дабчевич Кучар төрт күннен кейін осындай ұсыныс жасады.
At the 5 November plenary session of the SKH, Dabčević Kučar said that the national movement was evidence of the unity of the nation and the SKH, which she said should not be sacrificed to achieve revolutionary purity. After she rejected several of Bakarić's proposals to modify the SKH's policies, the conservative faction—most vocally Bilić and Dragosavac—demanded the enforcement of the August Action Programme. The issue was not resolved by the plenum but, in the aftermath of the session, Bakarić decided to support Bilić and Dragosavac and to ask Tito to intervene. On 12–15 November, Tito visited Bugojno in Bosnia and Herzegovina, where he was hosted by the republic's leadership (Branko Mikulić, Hamdija Pozderac, and Dragutin Kosovac). On 13 November, they were joined by the Yugoslav prime minister, Džemal Bijedić, who criticised the SKH's demands for changing the distribution of foreign currency earnings. Dragosavac met with Tito on 14 and 15 November to discuss the Croatian Spring. On 15 November, Tito was joined by the heads of the JNA to view recordings of political rallies in Croatia where nationalists and SKH members spoke and where anti Tito shouts could be heard. The extended SKH Central Committee secretly met from 17 to 23 November, but the two opposing factions could not agree. On 22 November, about 3,000 Zagreb University students voted to begin a strike the next morning. Initially, they protested federal regulations on hard currency, banking and commerce. At Paradžik's urging, a series of proposed constitutional amendments was added to the demands: defining Croatia as a sovereign and national state of Croats, making Croatian the official language, guaranteeing that residents of Croatia would complete their compulsory military service in Croatia, and formally establishing Zagreb as Croatia's capital and Lijepa naša domovino as the anthem of Croatia. The protesters singled out Bakarić for sabotaging Tripalo's currency reform. The Croatian Student Federation expanded the strike over Croatia. Within days, 30,000 students were on strike demanding the expulsion of Bilić, Dragosavac, Baltić, Ema Derossi Bjelajac and Čedo Grbić from the SKH as unitarists. On 25 November, Tripalo met with the students, urging them to stop the strike, and Dabčević Kučar made the same request four days later.
Қаражоржеводағы кездесу және тазалаулар
Тито АҚШ-қа хабарласып, Хорватияның реформашыл жетекшілерін қызметтен алу жоспарын жеткізді, ал АҚШ қарсылық танытпады. Тито ЮНА-ны (ЖНА) енгізуді қарастырды, бірақ саяси науқанды жөн көрді. 1 желтоқсанда Тито Воеводинадағы Караджорджево аң ауру орталығында СКЖ және СКХ жетекшілерінің бірлескен отырысын шақырды. СКХ консерваторлары бірінші болып СКХ жетекшілігін сынап, ұлтшылдыққа қарсы қатаң шаралар қабылдауды талап етті. Содан кейін басқа республикалар мен облыстардан келген СКЖ президиумының мүшелері консервативті ұстанымды қолдап сөз сөйледі, ал СКХ жетекшілігіне Хорватиядағы жағдайды бақылауға міндеттелді. Тито әсіресе «Матица хрватсканы» саяси партия деп айыптап, НДХ сияқты фашистік мемлекет құруға тырысқандықтарын мәлімдеді. Келесі күні, Караджорджеводағы кездесуден кейін Титоның сөзі Югославия бойынша таратылып, қарсы революция қаупі туралы ескертті. Хабар тарағаннан кейін студенттік ереуіл тоқтатылды және СКХ жетекшілігі Титопен келісімге келгенін жариялады. 6 желтоқсанда Бакарич СКХ жетекшілігін Титоның екі күн бұрынғы сөзіне сәйкес ешқандай нақты қадам жасамағаны үшін, әсіресе «Матица хрватскаға» қарсы шаралар қабылдамағаны үшін сынады. Бакарич Трипалоны реформашыларға халықтың қолдауын асыра көрсету арқылы СКХ-ны бөлуге тырысқандықтарында айыптады. Екі күннен кейін СКЖ жетекшілігі қайта жиналып, СКХ-ның Караджорджевода қабылданған шешімдерді іске асырмай отыр деген қорытындыға келді. 11 желтоқсанда студенттік ереуілдің жетекшілері тұтқындалды, ал келесі күні Тито Дабчевич Кучар мен Пиркерді отставкаға кетуге мәжбүр етті. Осыған байланысты Трипало, Марко Копртла және Янко Бобетько да дереу отставкаға кетті. Келесі күндері үкімет басшысы Харамиджаны қоса, тағы көптеген адамдар отставкаға кетті. Милка Планинк СКХ жетекшісі болды. Бес жүз студент Загребте отставкаға қарсы наразылық акциясын өткізді, бірақ тәртіпсіздікке қарсы полиция тарапынан таратылды. Содан кейін ондаған мың адам СКХ-дан шығарылды, оның ішінде Дабчевич Кучар, Трипало және Пиркер сияқты 741 жоғары лауазымды шенеунік болды. Тағы 280 СКХ мүшесі қызметінен босатылды, ал 131-і төмендетілді. СКХ консерваторлары Туджманды басты айыпталушы етіп, ірі сот процесін өткізуді талап етті, бірақ Тито бұл ұсынысты қабылдамады. Оның орнына Туджман «демократиялық өзін-өзі басқарушы социализмді» құлатуға тырысқандығы үшін айыпталды. Барлығы 200-300 адам саяси қылмыстар жасағаны үшін сотталды, ал мыңдаған адам екі-үш айға ресми айыптаусыз қамауға алынды. «Матица хрватска» мен «Просвета» ұйымдарына тыйым салынды, оның ішінде біріншісінің он төрт басылымы тоқтатылды. 1972 жылдың соңына дейін БАҚ қызметкерлерін, жазушыларды, кинорежиссерлерді және университет қызметкерлерін тазалау жалғасты. Тазалаулар тек 1 желтоқсан 1971 жылғы Караджорджево кездесуінен кейін ғана болғанмен, оқиғаларды еске алу кезінде осы күнді Хорватия көктемінің аяқталуы деп есептейді. Билік «Moguš, Finka & Babić» орфографиялық нұсқаулығының 40 000 данасын шовинистік деп танып, тәркілеп, жойды. Ал қалған 600 данасы «тек ішкі пайдалану үшін» деп белгіленіп, алғы сөздері мен мазмұны жоқ күйінде басылды. Бұл нұсқаны 1972 және 1984 жылдары Лондон негізделген хорват эмигранттары журналы қайта басып шығарды. Кітап 1990 жылы Хорватияда қайтадан жарық көрді.
Tito contacted the United States to inform them of his plan to remove the reformist leadership of Croatia, and the United States did not object. Tito considered deploying the JNA but opted for a political campaign instead. On 1 December, Tito convened a joint meeting of the SKJ and the SKH leaders at the Karađorđevo hunting ground in Vojvodina. SKH conservatives first criticised the SKH leadership, asking for stern action against nationalism. SKJ presidium members from other republics and provinces then gave speeches supporting the conservative stance, and the SKH leadership was told to control the situation in Croatia. Tito particularly criticised Matica hrvatska, accusing it of being a political party and attempting to establish a fascist state similar to the NDH. The next day, after the Karađorđevo meeting, Tito's speech was broadcast to all of Yugoslavia, warning of the threat of counter revolution. After the broadcast, the student strike was called off and the SKH leadership announced their agreement with Tito. On 6 December, Bakarić criticised the SKH leadership for not taking any practical steps to comply with Tito's speech of two days earlier, especially for not taking action against Matica hrvatska. Bakarić accused Tripalo of attempting to split the SKH by exaggerating the popular support for the reformists. Two days later, the SKJ leadership met again and concluded that the SKH was not implementing the decisions adopted in Karađorđevo. Student strike leaders were arrested on 11 December, and Dabčević Kučar and Pirker were forced to resign by Tito the next day. At that point, Tripalo, Marko Koprtla and Janko Bobetko immediately also resigned. In the following days, more resignations were tendered, including the head of the government, Haramija. Milka Planinc became the head of the SKH. Five hundred students protested in Zagreb against the resignations and were suppressed by riot police. Subsequently, tens of thousands were expelled from the SKH, including 741 high ranking officials such as Dabčević Kučar, Tripalo, and Pirker. Another 280 SKH members were compelled to resign their posts and 131 were demoted. SKH conservatives demanded a major show trial with Tuđman as the main defendant, but Tito blocked this proposal. Instead, Tuđman was convicted of trying to overthrow the "democratic self managing socialism". Overall, 200–300 people were convicted of political crimes, but thousands more were imprisoned without formal charges for two to three months. Matica hrvatska and Prosvjeta were banned, including the former's fourteen publications. Purges targeting media professionals, writers, filmmakers, and university staff continued until late 1972. Even though the purges took place only in the period after the 1 December 1971 Karađorđevo meeting, this date is usually thought of as the end of the Croatian Spring in commemorations of the events. Authorities seized and destroyed 40,000 copies of the Moguš, Finka & Babić orthography manual as chauvinist. The remaining 600 copies were bound without any foreword or index and marked "for internal use only". This version was reprinted by London based Croatian émigré magazine italic=y (New Croatia) in 1972 and 1984. The book was published again in Croatia in 1990.
Реформаларды сақтау
SKH жаңа басшылығымен Иво Перишин 1971 жылдың желтоқсан айының соңында Харамияны атқарушы кеңестің төрағасы лауазымында алмастырды. 1972 жылдың ақпанында Хорватия Парламенті Хорватия Социалистік Республикасы Конституциясына 36 түзету енгізді, олардың бірі республиканың әнұраны ретінде «Lijepa naša domovino» әнін бекітті. Реформашыл SKH басшылығының құлағаннан кейін, антикоммунистік эмигранттар Хорватия көктемін демократияға бастау жолындағы қозғалыс ретінде сипаттап, Дабчевич Кучар мен Трипалоны «ерекше саяси қасиеттері бар» адамдар деп мақтады. Кейбір эмигранттар Югославиядағы, әсіресе хорваттар арасындағы саяси ахуалдың көтеріліске ыңғайлы екеніне сенді. Осының салдарынан, Хорватия революциялық бауырластығының террористік ұйымының он тоғыз мүшесі 1972 жылдың ортасында Югославияға қарулы шабуыл жасап, НДХ-ны қайта құруға алып келетін көтеріліс тудыруды үміттенеді. Бір ай бойы билік өкілдерімен болған қақтығыстардан кейін, шабуыл сәтсіз аяқталды. Пиркер 1972 жылдың тамызында қайтыс болды, ал оның қоштасу рәсіміне 100 000 адам жиналды. Қоштасу рәсіміне келген көпшіліктің саны Дабчевич Кучар мен Трипалоға деген қолдаудың, соңғы тазалау шараларына қарамастан, сақталғанын көрсетті. Хорват ұлтшылдарына халықтың қолдауын азайту мақсатында Тито қуылған SKH басшыларының көптеген талаптарын қабылдады. Мысалы, экспорттық компанияларға шетелдік валютадан түскен табыстың 7-12 пайызының орнына 20 пайызын қалдыруға рұқсат берілді, ал туризм компаниялары шетелдік валютадан түскен табысты 12 пайыздан 45 пайызға дейін арттырды. Югослав динарының 18,7 пайызға құнсыздануы ішкі нарықта сақталған шетелдік валюта табысының құнын арттырды. Жаңа SKH басшылығы өздерінің алдыңғылары енгізген өзгерістерді кері қайтаруға дайын болмады және осының салдарынан хорват сербтерінің қолдауын жоғалтты. Кейбір сербтер Хорватия Конституциясын хорваттар мен сербтердің ұлттық мемлекеті ретінде қайта қарастыруды және Саборда серб комитетін құруды талап етті. Бұл идеялар Хорватия Парламенті спикерінің орынбасары болған Грбичпен жеңіліске ұшырады; нәтижесінде серб ұлтшылдары Грбичті өздерінің ісіне сатқын деп айыптады. 1974 жылғы Югославия Конституциясы 1971 жылғы реформаларды дерлік толығымен сақтап қалды, құрамына кіретін республикалардың экономикалық өкілеттіктерін кеңейтті және банк, сауда және шетелдік валютаға қатысты реформалық талаптарды қанағаттандырды.
Under the new SKH leadership, Ivo Perišin replaced Haramija as the President of its Executive Council in late December 1971. In February 1972, the Croatian Parliament passed a series of 36 amendments to the Constitution of the Socialist Republic of Croatia, one of which introduced Lijepa naša domovino as the republic's anthem. After the downfall of the reformist SKH leadership, anti communist émigrés wrote about the Croatian Spring as a movement presaging democratisation and praised Dabčević Kučar and Tripalo as people of "unusual political virtues". Some émigrés believed that the political situation in Yugoslavia, especially among Croats, was conducive to an uprising. Consequently, nineteen members of the Croatian Revolutionary Brotherhood terrorist organisation launched an armed incursion into Yugoslavia in mid 1972, hoping to incite a rebellion that would lead to the re establishment of the NDH. After a month of deadly skirmishes with the authorities, the incursion ended in failure. Pirker died in August 1972, and his funeral drew 100,000 supporters. The size of the crowd attending the funeral confirmed continued broad support for Dabčević Kučar and Tripalo, irrespective of their recent purge. To reduce the popular support for the Croatian nationalists, Tito granted many of the demands of the ousted SKH leaders. For example, export companies were allowed to retain 20 per cent of foreign exchange earnings instead of 7–12 percent while tourism companies increased their retention of foreign currency earnings from 12 per cent to 45 per cent. Devaluation of the Yugoslav dinar by 18.7 per cent, increased the value of the retained foreign currency income on the domestic market. The new SKH leadership was unwilling to undo the changes implemented by their predecessors and subsequently lost support from the Croatian Serbs. Some Serbs called for the constitution of Croatia to be amended to redefine Croatia as a national state of both Croats and Serbs and create a Serb committee in the Sabor. Those ideas were defeated by Grbić, who held the position of deputy speaker of the Croatian Parliament; as a result, Serbian nationalists denounced Grbić as a traitor to their cause. The 1974 Yugoslav Constitution preserved the 1971 reforms almost entirely, expanded the economic powers of the constituent republics, and granted reformist demands related to banking, commerce, and foreign currency.
Югославияның соңғы онжылдықтарындағы мұра
1971 жылғы тазалаудан кейін билік оқиғаларды "массовый қозғалыс" деген масовни покрет сөзінің біріккен түрі "маспок" деп атап, СКХ-тан тыс тұлғалардың Хорватия саясатына араласуын қамтамасыз ету үшін бұқараларды саясаттастыруға сілтеме жасай бастады. "Хорват көктемі" термині 1971 жылғы тазалаудан кейін оқиғаларға оң көзқараспен қарағандармен ретроспективті түрде қолданылды. Бұл термин Югославияда 1989 жылға дейін ресми түрде қолданылмады. "Хорват көктемінің" аяқталуы "Хорват үнсіздігі" (Hrvatska šutnja) деп аталатын кезеңді бастады, ол 1980 жылдардың соңына дейін жалғасты, осы кезеңде халық беделсіз, таңылған биліктен алшақтап жүрді. Жаңа хорват басшылығы хорват сербтерінің мәселесін талқылаудан жалтарды, ал Грбич және басқалар бұл мәселені Сербия православие шіркеуі мен серб ұлтшылдарына қарсы пікір келтірмей шешуге қалдырады деп алаңдады. "Хорват көктемі" бүкіл Югославия үшін маңызды оқиға болды. 1972 жылдың соңына қарай СКС, СКМ және Словения Коммунистер лигасының реформаторлық фракциялары да басылды, олардың орнына ешқандай ерекшеліктері жоқ, мойынсұнғыш саясаткерлер келді. Осы кезеңде Югославияның толық ыдырауына күшті қысым жасалды, діни лидерлердің ықпалы артты, ал мемлекеттің заңдылығын қамтамасыз еткен партизандық мұрасы әлсіреді. 1970 жылдардағы Хорватиядағы және Югославияның басқа жерлердегі тазалаулар көптеген реформатор коммунистерді және әлеуметтік демократияның жақтастарын елдің соңғы онжылдықтарында саясаттан шеттетуге әкелді. 1989 жылдан бастап "Хорват көктемі" кезінде СКХ немесе "Матица хрватска" ұйымдарымен байланысы бар бірнеше адам Хорватия саясатына оралды. Будиша мен Готовац 1990 жылғы хорват парламенттік сайлауларына дейін құрылған Хорват әлеуметтік-либералдық партиясының (HSLS) жетекшілері болды. Чичак HSS партиясында белгілі болды. 1989 жылдың қаңтарында Марко мен Владимир Веселица, Туджман, Шошич және Ладан Хорват демократиялық одағын (HDZ) құруға бастама көтерді. Туджманның HDZ-ға төраға болып сайлануына наразы болған Веселица бауырлары қараша айында Хорват демократиялық партиясын (HDS) құрды. HDZ "Хорват көктемінен" кейін қызметтен алынған СКХ өкілі Стьепан Мессичті қабылдады. Дабчевич Кучар, Трипало және Харамия HSLS және HDS сияқты бірнеше партиялардың қолдауымен тәуелсіз кандидаттар ретінде "Халықтық келісім" коалициясын құрды. Сайлауда HDZ жеңіске жетті, Туджман Президенттік төрағасы (кейін Президент) болды, ал Мессич Атқару кеңесінің төрағасы (кейін Премьер-министр) болды.
In the aftermath of the 1971 purge, the authorities began to pejoratively refer to the events that had transpired as the Maspok, a portmanteau of masovni pokret meaning "mass movement", as a reference to the politicisation of the masses to ensure the involvement of actors beyond the SKH in Croatia's politics. The term Croatian Spring was coined retroactively, after the 1971 purges, by those holding a more favourable view of the events. The latter term was not permitted to be publicly used in Yugoslavia until 1989. The end of the Croatian Spring ushered in a period known as the Croatian Silence (Hrvatska šutnja), which lasted until the late 1980s, during which the public kept its distance from the unpopular imposed authorities. Discussion about the position of the Croatian Serbs was avoided by the new Croatian leadership, and Grbić and others became concerned that the question would be left to the Serbian Orthodox Church and nationalists from Serbia to pose solutions without any counterargument. The Croatian Spring was a significant event for all of Yugoslavia. Reformist factions in the SKS, SKM and the League of Communists of Slovenia were also suppressed by the end of 1972, replaced by mediocre and obedient politicians. During this period, pressure for the complete breakup of Yugoslavia intensified, religious leaders gained influence, and the Partisan legacy that legitimised the state was weakened. The purges of the 1970s in Croatia and elsewhere in Yugoslavia drove many reformist communists and supporters of social democracy away from politics in the country's final decades. From 1989, several people previously involved with the SKH or Matica hrvatska during the Croatian Spring returned to Croatian politics. Budiša and Gotovac had leading roles in the Croatian Social Liberal Party (HSLS), which was formed before the 1990 Croatian parliamentary election. Čičak was prominent in the HSS. In January 1989, Marko and Vladimir Veselica, Tuđman, Šošić, and Ladan launched an initiative to found the Croatian Democratic Union (HDZ). Dissatisfied with Tuđman's election to lead the HDZ, the Veselica brothers left, and formed the Croatian Democratic Party (HDS) in November. The HDZ gained Stjepan Mesić, another SKH official ousted after the Croatian Spring. Dabčević Kučar, Tripalo, and Haramija formed the Coalition of People's Accord coalition as independents, supported by several parties, including the HSLS and HDS. The HDZ won the elections, Tuđman became the President of the Presidency (later President) and Mesić became the President of the Executive Council (later referred to as Prime Minister).