Кіріспе
Американдық журналист (1950 жылы туған) – американдық журналист Эдвин Блэк (1950 жылдың 27 ақпанында туған) – американдық тарихшы және автор, сондай-ақ синдикаттық колоннашы, тергеуші журналист және «Эдвин Блэк Шоу» апталық ток-шоуының жүргізушісі. Ол адам құқықтары, Таяу Шығыста экономика мен саясаттың тарихи байланысы, мұнай саясаты, академиялық алаяқтық, корпоративтік қылмыстар мен қатыгездік, сондай-ақ нацистік Германияның қаржылық негіздері саласында маманданған.
the American journalist
Edwin Black (born February 27, 1950) is an American historian and author, as well as a syndicated columnist, investigative journalist, and weekly talk show host on The Edwin Black Show. He specializes in human rights, the historical interplay between economics and politics in the Middle East, petroleum policy, academic fraud, corporate criminality and abuse, and the financial underpinnings of Nazi Germany.
Алғашқы жылдар
Блэк – Польшадан шыққан Холокосттан аман қалғандардың ұлы. Оның анасы, Этель "Эджа" Кац, Биялысток қаласынан, 1943 жылдың тамызында Треблинка жойғын лагеріне бара жатқан вагондан қашып, 13 жасында Холокост кезінде өлімнен мүлт кеткенін айтты. Қашып шыққаннан кейін оны милиция өкілдері атып, кейіннен оған үйленген поляк еврейі құтқарған. Блэктің әкесі ұзақ сапардан кейін, оқшауланған "ату орнына" қашып, өлімнен құтылғанын, содан кейін Бетар партизаны ретінде нацистермен күрескенін айтты. Олар Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Польшаның ормандарында екі жыл жасырынып, соғыс аяқталғаннан кейін ғана пайда болды және АҚШ-қа көшіп кетті. Блэк өзінің тегі туралы былай деп жазды: "Мен Чикагода тудым, еврейлер тұратын аудандарда өстім, ал ата-анам өздерінің басынан өткендері туралы ешқашан сөйлеуге тырыспады". Осы сұхбатқа дайындалып жүргенде, Блэктің қызығушылығын Адольф Гитлер үкіметі мен нацистік режимнің алғашқы жылдарындағы неміс еврей-ционистері арасындағы қарым-қатынастардың жасырын тарихы қоздырды. Одан кейін бес жыл бойы зерттеу жұмыстарын жүргізіп, 1984 жылы өзінің алғашқы кітабы – "Келісім туралы: Үшінші рейх пен еврей Палестинасы арасындағы келісімнің қызықты тарихы" жарық көрді. 1990 жылдардың басында Блэк OS/2 Professional журналы мен OS/2 Week журналының бас редакторы болып жұмыс істеді және OS/2 пайдаланушылары мен технологиясы туралы хабарлады. Блэктің кітаптарын жазу үшін әдетте әр жобаға арнайы жиналған ерікті және кәсіби зерттеушілердің желісі пайдаланылды. 2001 жылы жарық көрген "IBM және Холокост" кітабын аяқтауға үш жыл қалғанда, Блэк 100-ден астам зерттеуші, аудармашы және көмекшілерден тұратын команда құра бастады. Олар неміс, француз және поляк тілдерінде жазылған бастапқы деректерді іздеп, талдады. Кітапты жазу үшін 50-ге жуық кітапханадан, мұрағаттан, мұражайдан және басқа да жинақтардан 20 000-нан астам құжат жиналып, талданды. 2012 жылдың күзінде актер Брэд Питтке тиесілі "План Б" өндіріс компаниясы Блэктің "IBM және Холокост" кітабын киноға бейімдеуге құқық алды. 2010 жылы түсірілген "All Good Things" фильмінің сценарийін жазуға қатысқан Маркус Хинчи сценарий жазу жұмысына тартылды. Музыкалық саундтректердің жанкүйері Блэк әр кітабының кіріспе бөлімінде "жазу процесіне түрткі болған музыкалық шабыт" берген нақты туындыларды үнемі атап өтеді. 2010 жылы "Фархуд" кітабында автор 1941 жылдың 1-2 маусымында Бағдадтағы еврейлерге қарсы жасалған қанды "Естен кеткен погромды" қайта жаңғыртты, ол "Фархуд" деп аталады, кейде оны Ирактың Кристалл түні деп те атайды. 2015 жылы Блэк жыл сайынғы Халықаралық Фархуд күнін құрды және оны Біріккен Ұлттар Ұйымында тікелей эфирде көрсетілген шарада жариялады. Бұл еске алу көптеген елдерде танылып, тойланды. 2021 жылы бұқаралық ақпарат құралдарында көптеген елде 10 000-нан астам адам шам жақты деген хабар тарады. Автор белгілі бір сөздер мен терминдерді ойлап тапты немесе танымал етті. Оларға 1973 жылғы араб мұнай эмбаргосы кезіндегі лекцияларында "мұнай саясаты"; 2001 жылы "IBM және Холокост" кітабы туралы лекцияларында "цифрлық гетто" және/немесе "алгоритм геттосы", сондай-ақ 2018 жылғы Мичиган Холокост күнін еске алу шарасында айтылған сөздері кіреді. Блэк сонымен қатар 1941 жылы Ирактағы еврейлердің қазасын еске алу үшін 1 маусымда Халықаралық Фархуд күнін ұйымдастырды, ол 2015 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымында тікелей эфирде көрсетілген шарада жарияланды. Ол сондай-ақ 2021 жылы Эдвин Блэк Шоу эфирінде Израиль мемлекетінің тәуелсіздігін жариялағаннан кейін араб елдерінен 850 000 еврейдің қуылғанын еске алу үшін 30 қарашадағы Йом Хагируш мерекесін ұйымдастырды. Ол "Википедияны сынға алған мақала жазды, "Википедия – әлемдік білімді кемсіту".
Таңдалған кітап турлары
2016 жылдың 31 мамыры мен 3 маусымы аралығында, кеңінен хабарланғандай, Блэк 100 сағаттық, төрт қалалық, үш елдік еске алу кітаптық турнесіне шықты, бұл Халықаралық Фархуд күнінің 75 жылдығын атап өту мақсатында болды. Блэк Халықаралық Фархуд күнін бір жыл бұрын таңдаған болатын. Тур 31 мамыр күні таңертең Вашингтондағы Өкілдер палатасынан басталып, сол күні кешке Нью-Йорктегі Эдмонд Дж. Сафра қауымында жалғасты. 2 маусымда ол Израиль елшілігімен бірлесіп Лондондағы Лаудердейл Роуд синагогасында кітап пен еске алу рәсімін өткізді. 3 маусымда ол Фархуд кітабы мен еске алу шаралары үшін Израильге келді, ол Израиль Кнессетіндегі рәсіммен аяқталды. 2014 жылдың қараша және желтоқсан айларында ол 45 шарадан тұратын «Адам құқықтары туралы турнеге» қатысты. Солтүстік Каролина штатында Блэк үш күн ішінде тоғыз рет сөйледі, Ирактағы езидтер, шиит мұсылмандары және христиандарды қудалауға, Америкадағы нәсілдік теңсіздікке және оның қарашадағы сайлауларға тигізген әсеріне, сондай-ақ мұнайға тәуелділіктен туындаған экологиялық теңсіздікке, адам құқықтарын жариялаудағы журналистік этикаға, Израильдегі еврейлерге қатысты жағдайға және Таяу Шығыстағы денсаулық сақтау дағдарысына қарсы айтты. 2014 жылдың ақпан және наурыз айларында Блэк «Парламенттік турнеге» шықты, онда ол төрт апта ішінде төрт парламентте болды, оның ішінде Лондондағы Төменгі палатада, Брюсселдегі Еуропалық парламентте, Иерусалимдегі Израиль Кнессетінде және Вашингтондағы АҚШ Өкілдер палатасының Сыртқы істер комитетінде сөз сөйледі.
Әдебиет
Блэктің он ғылыми-танымдық еңбегі француз, поляк, венгр, голланд, неміс, испан, жапон, португал және иврит тілдері сияқты ағылшыл тілінен басқа көптеген тілдерге аударылған. 2007: ASJA ұйымынан «Ішкі жану» кітабы үшін ғылыми-танымдық әдебиет бойынша арнайы мақтау. 2005: «Бағдадтағы банктік іскерлік» кітабы үшін Дүниежүзілік істер кеңесінің Ұлы көлдер бөлімінен Дүниежүзілік істердегі үздік кітап сыйлығы. 2003: ASJA ұйымынан «Соңғы шешімдер: IBM Польшадағы нацистік өлім машинасының автоматтандырылуына қалай көмектесті» мақаласы үшін тергеу журналистикасы саласындағы Дональд Робинсон сыйлығы. 1985: Чикаго қалалық кітапханасының достар клубының Карл Сандбург сыйлығы, 1984 жылғы ең жақсы ғылыми-танымдық кітапқа, «Ауысу туралы келісім» кітабы үшін.
Адам құқықтары
2016: "Моральдық компас" сыйлығы, Оңтүстік-Батыс Флорида Холокост мұражайы мен білім беру орталығының өмірлік жетістіктері үшін. 2011: "Моральдық қайрат сыйлығы", "Әлсіздерге қарсы күрес" үшін, Сан-Диего мемлекеттік университетінің "Моральдық қайрат бастамасы", Жан Б. Крок бейбітшілік және әділдік институты, Ғылым және технология этикасы орталығы, USC Шоа қоры Визуалды тарих және білім институты, Қарсы жамандау лигасы, Калифорния мемлекеттік университеті, Сан-Маркос өнер және лекциялары, Әлемдік әділдік институты, Дэниел Перл музыка күндері, Адамзатқа үйлесімділік, Армения студенттік құқық қауымдастығы және Томас Джефферсон құқық мектебі таратқан сыйлық. 2011: Солтүстік Каролина Орталық университетінің "Әділет үшін күрескен" сыйлығы, "Әлсіздерге қарсы күрес" үшін. 2011: "Баршаға әділдік сыйлығы", "Әлсіздерге қарсы күрес" үшін, АҚШ Конгресінің салтанатында Мүгедектердің Американдық қауымдастығымен берілді.
Мемлекеттік
2016: Мичиган штатының заң шығарушы органының, 98-ші шақырылымының, "Арнайы құрмет" марапаты, құлдықтан азаттыққа дейінгі тақырыптағы зерттеулері мен жетістіктері үшін, штаттан сайланған өкілдер Шелдон Нили, Самир Сингхм және штат сенаторы Кертис Гертель-младший қол қойып, табыс еткен.
2007: Калифорния штатының "Мақтау грамотасы", баламалы энергия саласындағы жетістіктері үшін, губернатор Арнольд Шварценеггер қол қойып, табыс еткен. 2006: Лос-Анджелес қаласының "Құрмет көрсету сыйлығы", қоғамдық қызметтегі өмірлік жетістіктері үшін, мэр Антонио Вилларайгоса қол қойып, табыс еткен. 2003: "Эдвин Блэк күні", Лас-Вегас қаласының, тергеу журналистикасындағы өмірлік жетістіктері үшін, мэр Оскар Гудман қол қойып, табыс еткен.
2007: "Commendation Award," from the State of California, for achievement in alternative energy, signed and presented by Governor Arnold Schwarzenegger. 2006: "Commendation Award," from the City of Los Angeles, for lifetime achievement in community service, signed and presented by Mayor Antonio Villaraigosa. 2003: "Edwin Black Day," from the City of Las Vegas, for lifetime achievement in investigative journalism, signed and presented by Mayor Oscar Goodman.
Ұйымдастыру
2010: "Фархуд" еңбегі үшін Хадассадан "Құрмет грамотасы". 2007: өмірлік жетістіктері үшін Америка еврей конгресінің "Адалдық сыйлығы". 2004: "Дона Грация медалі" – Халықаралық сефард прогресі қауымдастығынан "Бағдадтағы банк ісі" үшін. 1984: "Көші-қон келісімі" үшін еврей соғыс ардагерлерінің "Ерекше қызметі".
Энергия
2007: "Томас Эдисон сыйлығы" Америкалық еврей конгресінен "Ішкі жану" үшін. 2007: "Жасыл глобус" Harmony фестивалінен "Ішкі жану" үшін.
Антологияға үлестер
Гёц Алы мен Карл Хайнц Рот, Нацистердің санағы: Үшінші рейхтегі сәйкестендіру және бақылау. Кіріспе және аударма Эдвин Блэк. Қосымша аудармашы: Асенка Оксилофф. Филадельфия: Темпл университетінің баспасы, 2004. Джон Фридман (ред.), "Құпия тарихтар: Өткенге қарсы тұрған және әлемді өзгерткен жасырын шындықтар". Нью-Йорк: Пикадор кітаптары, 2005. Бөлім: IBM және Холокост. Эрик Кац (ред.), Death By Design: Science, Technology, and Engineering in Nazi Germany. Нью-Йорк: Пирсон Лонгман, 2006. Бөлім: IBM және Холокост. Алан Дершовиц (ред.), "Исраил мен үшін не?" Хобокен, Нью-Джерси: Джон Уайли және Ұлдары, 2006. "Исраил және мен" тарауы. Майкл Т. Уилсон (ред.), Демократия: Қарсы көзқарастар. Фармингтон Хиллз, Мичиган штаты: Гринхейвен Пресс/Томсон Гейл, 2006. "Демократия туралы" тарауы. Тобиас Даниэль Уаббель (ред.), Das Heilige Nichts: Gott nach dem Holocaust (Киелі ешнәрсе: Холокосттан кейінгі Құдай), Дюссельдорф, Германия: Патмос баспасы, 2007. "Американың Гитлердің Холокостына қосқан үлесі" тарауы. Артур Л. Каплан (редактор), Роберт Арп (редактор), Биоэтикадағы қазіргі пікірталастар, Уайли Блэквелл; 2013. Бөлім: Адамның генетикалық жетілдіруі – геноцидке апаратын сырғақ жол. Фернандо Де Майо (редактор), М. Д. Радж С. Шах MD (редактор), Джон Мацзео (редактор), Дэвид А. Анселл MD (редактор), Қоғамдық денсаулық сақтау теңдігі: Чикаго оқырманы, Чикаго университетінің баспасы; 2019. "Қызыл қан жасушаларындағы нәсілшілдік" тарауы. Дауыт Хат (редактор), Зәкерья Курсун (редактор), Юзиллик Сорун: Musul Vilayeti, VakıfBank Kültür Yayınları; 2020. "Мосулдың петросаяси тағдыры" тарауы.
Видео және кино деректі фильмдерге үлестері
IBM-нің рөлі және Холокост, Guerrilla News Network, 2002. Расизм: Тарих, BBC, 2007. Евгеника: ілгерілеу атынан, Grzegorz Braun TVP, 2010.