Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Наполеон Бонапарт әлемдік мәдениетте
Napoleon Bonaparte in world culture
Француз императоры Наполеон I тактикалық шеберлік, амбиция және саяси билікпен байланысты әлемдік мәдени нысанға айналды. Оның ерекше белгілері мен киім-кешегі оны халық мәдениетінде кең танылатын тұлға етті. Ол көптеген көркем туындыларда бейнеленген, оның бейнесі автордың тарихи тұлғаны қабылдауына қарай өзгереді. Бір жағынан, Наполеон әскери гений және саяси биліктің символы болған әлемдік мәдени иконаға айналды. Мысалы, 1927 жылғы «Наполеон» фильмінде жас генерал Бонапарт батыр және болашақты көре білетін адам ретінде көрсетілген. Екінші жағынан, ол көбінесе стереотиптік кейіпкерге тоғысып, жиі бойшақ және "кішкентай тиран" ретінде бейнеленеді, кейде оның бейнесі күлкілі болады.
Napoleon I, Emperor of the French, has become a worldwide cultural icon generally associated with tactical brilliance, ambition, and political power. His distinctive features and costume have made him a very recognisable figure in popular culture. He has been portrayed in many works of fiction, his depiction varying greatly with the author's perception of the historical character. On the one hand, Napoleon has become a worldwide cultural icon who symbolises military genius and political power. For example, in the 1927 film Napoléon, young general Bonaparte is portrayed as a heroic visionary. On the other hand, he has often been reduced to a stock character and has frequently been depicted as a short and "petty tyrant", sometimes comically so.
Компьютерлік және бейнеойындар
Наполеонның жорықтары «Толық соғыс» сериясының алтыншы бөлімінде, «Наполеон: Толық соғыс» ойынында бейнеленген. Ойыншылар Наполеонның итальяндық, египеттік немесе орыс жорықтарын бастан кешіре алады. Наполеон «Assassin's Creed Unity» ойынында көмекші кейіпкер ретінде пайда болады. Сондай-ақ, ол жүктеліп алынатын контенттегі «Dead Kings» миссиясында басты қарсылас ретінде де кездеседі. Наполеон «Civilization» сериясындағы француз өркениетін ұсынып тұратын жиі қолданылатын көшбасшы. «Scribblenauts» және оның жалғауларында Наполеонды ойыншы шақырып алуға болады. «Europa Universalis III» ойынының бірінші кеңейтуі «Наполеонның амбициясы» деп аталып, оның билігінің барлық кезеңін қамтиды. «Mount & Blade: Warband» ойынында «Наполеон соғыстары» деп аталатын кеңейту пакеті бар, онда ойыншы Наполеон соғысына қатысқан көптеген елдердің бірінің әскері ретінде онлайн өте алады. Наполеон «Fate/Grand Order» мобильдік ойынында Арчер класындағы қызметкер ретінде көрінеді. «Наполеон» – 2001 жылы «Game Boy Advance» үшін шығарылған стратегиялық ойын. Бұл Жапониядағы консольдің алғашқы ойындарының бірі болды және Францияда «L'Aigle de Guerre» деген атпен халықаралық тұсаукесер өткізді. Наполеон «Cybird» компаниясының «Ikemen Vampire» мобильдік визуальды романында кездесуге болатын кейіпкерлердің бірі. Наполеон «Psychonauts» ойынында да бар. Ойын ішінде ол өзінің ұрпағы Фредтің қиялынан туған кейіпкер ретінде бейнеленген. Фредтің Бонапарттың ұрпағы болғанына қанағаттанбай, қарапайым соғыс ойынында жеңіске жете алмайтынына ренжіп, Фредті Рез көмектескенше ойнауға мәжбүр етеді. Наполеон 2018 жылғы «The Council» ролдік ойынында көмекші кейіпкер ретінде пайда болады. Наполеон 2012 жылғы «3DS» ойыны «Rhythm Thief & the Emperor's Treasure» оқиғасының басты қарсыласы болып табылады. 2006 жылы «Nintendo DS» ойыны «Pokémon Diamond and Pearl»-де ұсынылған «Empoleon» покемоны бірнеше тілде Наполеонның есімімен аталады.
The campaigns of Napoleon have been depicted in the sixth installment of the Total War series, Napoleon: Total War. Players have a chance to follow Napoleon's Italian, Egyptian, or Russian campaigns. Napoleon is featured in Assassin's Creed Unity as a supporting character. He also appears as the main antagonist in its downloadable content mission, Dead Kings. Napoleon is a frequently used leader representing the French civilisation in the Civilization series. Napoleon appears in Scribblenauts and its sequels as someone the player can summon. The first expansion pack to Europa Universalis III, Napoleon's Ambition, bears his name and expands the game to cover his whole reign. The game Mount & Blade: Warband features an expansion pack called Napoleonic Wars where the player can compete online as a soldier from one of many countries involved in the Napoleonic Wars. Napoleon appears in the mobile game Fate/Grand Order as an Archer class servant. Napoleon is a real time strategy game that was released in 2001 for the Game Boy Advance. It was one of the console's launch titles in Japan and only saw international release in France under the title L'Aigle de Guerre. Napoleon appears in the mobile visual novel game Ikemen Vampire by Cybird as one of the dateable characters. Napoleon appears in Psychonauts. In the game, he is portrayed as a figment of his descendant Fred's mind. He manifests within Fred's mind annoyed that Fred is a Bonaparte yet can't win a simple war game, and forces Fred to play until Raz helps him win. Napoleon is featured in the 2018 role playing game The Council as a supporting character. Napoleon appears in the 2012 3DS game Rhythm Thief & the Emperor's Treasure as the overarching antagonist of the story. Empoleon, a Pokémon introduced in the 2006 Nintendo DS game Pokémon Diamond and Pearl, is named after Napoleon in multiple languages.
Музыка
Наполеон соғыстары кезінде балаларға арналған өлеңдерде Наполеонның жаман мінезді адамдарды ашкөздікпен жейтіні туралы ескертілді. Наполеонның өлімінен кейін ол көптеген теңізшілер әндерінің тақырыбы болды, ең белгілісі – «Бони – жауынгер» әні. Людвиг ван Бетховен бастапқыда үшінші симфониясын консул Наполеон Бонапартқа арнауды жоспарлаған. Бетховен француз революциясының идеалдарына және Наполеонға, олардың бейнесі ретінде, құрметпен қарады. Бетховеннің шәкірті Ф.Рис айтуынша, 1804 жылдың мамырында Наполеон өзін император деп жариялағанда Бетховен ашуланып, аяқталған ноталар жазылған үстелге барды. Ол аталым парағын алып, ашумен жыртып тастады. Ани ДиФранконың «Наполеон» әні үздіксіз «жаулау» құштарлығын сатиралайды, атап айтқанда, ірі лейблдармен келісімшартқа отыратын музыканттарды, осылайша «өмір сүру» үшін «әскерлер тобын» пайдаланып, жай ғана «өмір сүру» үшін емес, «көп пайда табуға» тырысады. Боб Диланның 1965 жылғы «Bringing It All Back Home» альбомынан шыққан «On the Road Again» әнінде Наполеон туралы айтылады: «Анаң мұздатқышта жасырынып отыр/Әкең Наполеон Бонапарттың маскасын киіп кірді». Боб Диланның «Highway 61 Revisited» альбомынан шыққан «Like a Rolling Stone» әнінде де Наполеонға сілтеме бар: «Сен бұрын Наполеонның жыртық киімдері мен оның тіліне қатты күлдің». The Kinks тобының 1970 жылғы «Lola Versus Powerman and the Moneygoround, Part One» альбомынан шыққан «Powerman» әнінде Наполеон туралы айтылады: «Адамдар әлемді жаулауға тырысты; Наполеон мен Шыңғыс хан, Гитлер де, Муссолини де». Bee Gees тобының 1971 жылғы «Trafalgar» альбомынан шыққан «Walking Back to Waterloo» әнінде Наполеонға сілтеме бар: «Егер тағы бір жыл, басқа уақыт болғанда/Адамдар ән айтып, өлеңдер рифмаланғанда/Менің атым Наполеон болуы мүмкін». Швециялық поп-тобы ABBA 1974 жылғы «Евровидение» ән байқауында «Waterloo» әнімен жеңіске жетті, бұл ән шайқасты махаббатқа берілу метафорасы ретінде қолданады, дәл Наполеон Ватерлоода «жеңілгендей». Ал Стюарттың 1978 жылғы «Time Passages» альбомынан шыққан «The Palace of Versailles» әні француз революциясына қатысты көптеген сілтемелермен толы. Бір шумақ Наполеонға тікелей сілтеме жасайды: «Бонапарт келеді/Оңтүстіктен әскерімен». Чарли Секстонның «Impressed» әнінде Наполеон мен Жозефина туралы айтылады (Pictures for Pleasure альбомынан). Марк Кнопфлердің 1996 жылғы «Golden Heart» альбомынан шыққан «Done with Bonaparte» әні Наполеонның әскеріндегі сарбаздың көзқарасынан айтылады. Ән Наполеонның Ұлы Армиясында қызмет еткен сарбаздың көптеген шайқастарын еске түсіреді. Тори Амостың 1999 жылғы «To Venus and Back» альбомынан шыққан «Josephine» әні Ресейге сәтсіз шабуыл жасаған Наполеонның көзқарасынан айтылады. Iced Earth тобы «Waterloo» әнін «The Glorious Burden» альбомында шығарды, онда Наполеонның Ватерлоо шайқасындағы жеңілісі туралы толыққанды айтылады. Bright Eyes тобы Saddle Creek Records компаниясының Қызыл Крестке Катрина даулынан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін қаражат жинау мақсатымен шығарған «Lagniappe» альбомы үшін «Napoleon's Hat» әнін жазды. Coldplay тобының «Viva la Vida» әні Наполеонның билігіне негізделген. Epic Rap Battles of History эпизодында Наполеон Бонапарт пен Наполеон Динамит арасындағы рэп шайқасы көрсетілген. Бонапарт – неміс-швейцариялық әнші және продюсер Тобиас Юндттің сахналық аты.
During the Napoleonic Wars, a nursery rhyme warned children that Napoleon ravenously ate naughty people. Napoleon was the topic of many sea shanties following his death, most notably the song "Boney was a Warrior." Ludwig van Beethoven had originally conceived of dedicating his Third Symphony to Consul Napoleon Bonaparte. Beethoven admired the ideals of the French Revolution, and Napoleon as their embodiment. According to Beethoven's pupil, F. Ries, when Napoleon proclaimed himself Emperor in May 1804, Beethoven became disgusted and went to the table where the completed score lay. He took hold of the title page and tore it up in rage. The Ani DiFranco song "Napoleon" satirises the desire to continuously "conquer"; more specifically musicians who sign with big labels, thus employing "an army of suits" in order to "make a killing" rather than just "make a living". The Bob Dylan song "On the Road Again" from his 1965 album Bringing It All Back Home references Napoleon: "Your mama she's hidin' inside the icebox/Your daddy walks in wearin' a Napoleon Bonaparte mask". Another Bob Dylan song, "Like a Rolling Stone", from his seminal album Highway 61 Revisited references Napoleon: "You used to be so amused/At Napoleon in rags and the language that he used". The Kinks song "Powerman" from their 1970 album Lola Versus Powerman and the Moneygoround, Part One references Napoleon: "People tried to conquer the world; Napoleon and Genghis Khan, Hitler tried and Mussolini too". The Bee Gees song "Walking Back to Waterloo" from their 1971 album Trafalgar references Napoleon: "I wish there was another year, another time/When people sang and poems rhymed/My name could be Napoleon". Swedish Pop group ABBA won the Eurovision Song Contest 1974 with the song "Waterloo", which uses the battle as a metaphor for a person surrendering to love similar to how Napoleon "surrendered" [sic] at Waterloo. The Al Stewart song "The Palace of Versailles", from his 1978 album Time Passages, is filled with references and allusions to the French Revolution. One line specifically references Napoleon: "Bonaparte is coming/With his army from the south". The Charlie Sexton song "Impressed" references Napoleon and Joséphine (from Pictures for Pleasure). The Mark Knopfler song "Done with Bonaparte" from his 1996 album Golden Heart is sung from the viewpoint of a soldier in Napoleon's army. The song recalls the soldier's many battles serving in Napoleon's Grande Armée. The Tori Amos song "Josephine" from her 1999 album To Venus and Back is sung from the viewpoint of Napoleon during his unsuccessful invasion of Russia. Iced Earth released the song "Waterloo" on their album The Glorious Burden, which details Napoleon's defeat at the Battle Of Waterloo. Bright Eyes recorded a song called "Napoleon's Hat" for Lagniappe, an album released by Saddle Creek Records to raise funds for the Red Cross' Hurricane Katrina relief efforts. The song "Viva la Vida" by Coldplay is loosely based on Napoleon's reign. An episode of Epic Rap Battles of History is a rap battle between Napoleon Bonaparte and Napoleon Dynamite. Bonaparte is the stage name of German Swiss singer/producer Tobias Jundt.
Наполеонның биіктігі
Сол кездегі британдық пропаганда Наполеонды орташа бойдан кіші етіп көрсетті және оның кішкентай адам ретіндегі бейнесі қазіргі Британияда сақталған. Шатасудың себебі сол кездегі француз дюймінің (пус) (2,7 см) және императорлық дюймнің (2,54 см) әртүрлі өлшемдері болды. Ол сол кездегі орташа француз еркегінің бойындай, яғни шамамен 168 см болған, ал кейбір деректерде 170 см дейін жетеді, бұл сол кезең үшін орташа көрсеткіштен жоғары. 1815 жылы Наполеонмен жиырма үш күн бойы күнделікті байланыста болған Корольдік теңіз флотының контр-адмиралы Фредерик Льюис Мэтленд өзінің естеліктерінде оның шамамен 168 см болғанын айтады. Кейбір тарихшылар оның өлшемі туралы қателік ескі француз өлшем бірлігін пайдаланудан туындады деп санайды.
British propaganda of the time depicted Napoleon as of smaller than average height and the image of him as a small man persists in modern Britain. Confusion has sometimes arisen because of different values for the French inch (pouce) of the time (2.7 cm) and for the Imperial inch (2.54 cm). ; he has been cited as being from , which made him the height of the average French male at that time, and up to tall, which is above average for the period. Royal Navy Rear Admiral Frederick Lewis Maitland, who had daily contact with Napoleon on his ship for twenty three days in 1815, states in his memoirs that he was about Some historians believe that the reason for the mistake about his size at death came from use of an obsolete French yardstick.