Роберт Дассановский: Американдық ғалым, режиссер және мәдениеттанушының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Американдық ғалым, продюсер, кино және мәдениет тарихшысы (1965–2023)

Роберт фон Дассановский FRHistS, FRSA (28 қаңтар 1965 – 10 қазан 2023) – австриялық-американдық ғалым, жазушы, кино және мәдениет тарихшысы және продюсер. Ол көбінесе Роберт Дассановский деп танылатын.

Білім, мансап және басылымдар

Дассановский 1965 жылғы 28 қаңтарда Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Америка драмалық өнер академиясының студенті және UCLA (MA, PhD) бітірушісі, ол сонымен қатар неміс тілінің қонақ профессоры қызметін атқарды. Дассановский – кеңінен жарияланған ғалым, тәуелсіз кино продюсері, драматург және теледидарға материалдар жазған. Ол американдық және австриялық қос азаматтыққа ие болған. 2020 жылдың қараша айында Дассановский Колорадо университеті жүйесінде кино және австриялық зерттеулер бойынша ерекше профессор атанды. Ол неміс тілі мен бейнелеу және сахналық өнер профессоры, сондай-ақ 1993 жылдан бері Колорадо Спрингс университетіндегі кинотану факультетінің негізін қалаушы директоры болды. Ол әсіресе австриялық автор Александр Лернет Холенья, неміс кинорежиссері және фотографы Лени Рифеншталь, сондай-ақ австриялық және Орталық Еуропа киносы туралы ғылыми еңбектерімен танымал болды. Ол Вебстер университетінің Венадағы Медиа коммуникациясы кафедрасының адъюнкт-профессоры, 2017 жылдан бері Нью-Йорктегі Global Center for Advanced Studies (GCAS) ғылыми орталығының филиалының факультеті және 2019 жылдан бері Дублиндегі GCAS зерттеу институтының директорлар кеңесінің мүшесі болды. Дассановский ПЕН клубының Колорадо бөлімшесінің құрылтайшы президенті және Австриялық-Америка кино қауымдастығының (AAFA) құрылтайшы вице-президенті болды. Сонымен қатар, ол "Гейл энциклопедиясы" көпмәдени Америкасының редакторы, "Фильмдер мен кинорежиссерлердің халықаралық сөздігіне" кеңесші, "Гринвуд энциклопедиясы" әлемнің танымал мәдениеттеріне үлес қосушы және "Австриялық кино: Тарих" (2005) кітабының авторы – бұл ұлттық киноның ағылшын тіліндегі алғашқы зерттемесі. Оның басқа жарияланымдарының ішінде Оливер С. Спекпен бірлесе жарық көрген "Жаңа австриялық кино" туралы эсселер жинағы (2011), Хьюго фон Хофманстальдың "Der Schwierige" пьесасы туралы жинақтар (Iudicium 2011), Квентин Тарантиноның "Inglourious Basterds: Manipulations of Metafilm" (Continuum 2012) және "World Film Locations: Vienna" (Intellect 2012) кітаптары бар. Оның "Скрининг трансценденциясы: Австрофашизм кезеңіндегі кино және Голливуд үміті 1933–1938" атты зерттемесі 2018 жылдың мамыр айында Индиана университетінің баспасында жарық көрді. Ол АҚШ, Канада, Австрия және Польшадағы әдеби басылымдардың редакциялық және кеңесші кеңестерінде жұмыс істеді, соның ішінде Osiris, Rampike, Poetry Salzburg Review, Journal of Austrian Studies, Colloquia Germanica, Познаньдегі Адам Мицкевич университетінің Studia Germanica Posnaniensia және Австрия-Америка тарихы журналы. Ғылыми журналдарда жарияланған материалдарынан басқа, ол "Senses of Cinema", "Bright Lights Film Journal" және "The Vienna Review" журналдарына да материалдар жазды. Оның "Metropole-дан келген телеграммалар: Таңдалған өлеңдер 1980–1998" атты жинағы 2000 жылы Пушкарт сыйлығына ұсынылды. Оның "Жұмсақ бұзылыс" атты өлеңдер кітабы 2010 жылы жарық көрді (Poetry Salzburg). Грегор Тусвальднер мен Дассановскийдің (Нью-Орлеанс университеті баспасы, 2015) австриялық драматург Феликс Миттерердің нацистік қарсыластың өмірі туралы ағылшын тіліндегі аудармасы 2016 жылдың желтоқсан айында Нью-Йорктегі Австрия мәдени форумында Гай Бен Ахаронның режиссерлігімен америкалық сахналық драмалық оқудың премьерасын өткізді. Ол кітаптардағы, журналдардағы және мерзімдік басылымдардағы тоқсаннан астам мақала мен эссе жазды.

Dassanowsky was born in New York City on January 28, 1965. A student of the American Academy of Dramatic Arts and a graduate of UCLA (MA, PhD), where he also served as Visiting Professor of German, Dassanowsky was a widely published academician, independent film producer, playwright, and had written for television. He held dual American and Austrian citizenship. Dassanowsky was named CU Distinguished Professor of Film and Austrian Studies by the University of Colorado System in November 2020. He was professor of German and Visual and Performing Arts, and founding director of film studies at the University of Colorado at Colorado Springs since 1993, and became particularly known for his influential scholarly work on Austrian author Alexander Lernet Holenia, German filmmaker and photographer Leni Riefenstahl, and on Austrian and Central European film. He served as Adjunct Professor of Media Communication at Webster University Vienna and was an Affiliate Faculty of the Global Center for Advanced Studies (GCAS) New York since 2017 and member of the Board of Directors of the GCAS Research Institute Dublin since 2019. Dassanowsky was founding president of the Colorado chapter of PEN and was a founding Vice President of the Austrian American Film Association (AAFA). Additionally, he was the Contributing Editor of the Gale Encyclopedia of Multicultural America, a Contributing Advisor to the International Dictionary of Films and Filmmakers, contributor to The Greenwood Encyclopedia of World Popular Cultures, and was the author of Austrian Cinema: A History (2005), the first English language survey of this national cinema. Among his other publications is a collection of essays on New Austrian Film edited with Oliver C. Speck (2011), edited collections on Hugo von Hofmannsthal's play Der Schwierige (Iudicium 2011), Quentin Tarantino's Inglourious Basterds: Manipulations of Metafilm (Continuum 2012), and on World Film Locations: Vienna (Intellect 2012). His study, Screening Transcendence: Film Under Austrofascism and the Hollywood Hope 1933–1938, was published by Indiana University Press in May 2018. He served on several editorial and advisory boards of literary publications in the U. S., Canada, Austria and Poland, including Osiris, Rampike, Poetry Salzburg Review, Journal of Austrian Studies, Colloquia Germanica, Studia Germanica Posnaniensia of the Adam Mickiewicz University in Poznań and the Journal of Austrian American History. In addition to publications in scholarly journals he was also a contributor to Senses of Cinema, Bright Lights Film Journal and The Vienna Review. His Telegrams from the Metropole: Selected Poems 1980–1998 received a Pushcart Prize nomination in 2000. His poetry book Soft Mayhem was published in 2010 (Poetry Salzburg). The English translation of Austrian playwright Felix Mitterer's treatment of the life of Nazi resister Jägerstätter by Gregor Thuswaldner and Dassanowsky (University of New Orleans Press 2015) received its American staged dramatic reading premiere under the direction of Guy Ben Aharon at the Austrian Cultural Forum New York in December 2016. He authored over ninety articles and essays in book collections, journals, and periodicals.

Өндіруші және БАҚ-тағы көріністер

Ол австриялық-американдық киностудияның негізін қалаушы және музыкант Эльфи фон Дассановскийдің ұлы, сонымен қатар тәуелсіз продюсер және Колорадо/Венадағы Belvedere Film өндіріс компаниясының басшысы ретінде жұмыс істеді. Оның Belvedere Film жобаларына эстетикалық сарынды Феликс Пфайфле туралы деректі фильм «Феликс Австрия!» (а.к.а. Архиегерцог және Герберт Хинкель, 2013, режиссері Кристин Биби, онда ол да ойнайды), «Menschen» (2012) және «The Retreat» (2010) драмалық қысқаметражды фильмдері, «Уилсон Чанс» (2005) көркем фильмі және жүлделі «Семмельвейс» (2001) кірді. «Феликс Австрия!» 2013 жылы Hot Docs фестивалінде тұңғыш рет көрсетілді. Тәуелсіз продюсер ретінде ол Сиан Хедер режиссерлік еткен Закари Квинто ойнаған «Dog Eat Dog» (2012) комедиялық қысқаметражды фильмінің атқарушы продюсері, Эрик Робертс ойнаған Курт Ханның «Deadline» (2012) драмалық фильмінің атқарушы продюсері, Марк Девендорф пен Маурицио Черновецкийдің Шерьдан Ле Фанудың «Кармила» готикалық романы негізінде түсірілген «Styria» (а.к.а. «Қараңғылық періштелері») фильмінің (2014, Стивен Риа мен Элеонора Томлинсон ойнайды) және Пит Шуерманның «The Creep Behind the Camera» (2014) фильмінің атқарушы продюсері болды. Ол Брэд Осборн мен Эрик Вейлдің «Chariot» (2014) тәуелсіз құпия триллерінің продюсері және кино тарихындағы әйелдер туралы Элли Акердің «Reel Herstory: The Real Story of Reel Women with Jodie Foster» (2014) сұхбат деректі фильмін жасады. Ол Шелах Картер режиссерлік еткен, Осама Рави түсірген жүлделі канадалық «Before Anything You Say» (2016) фильмінің атқарушы продюсері, Томас Бернхард жазушысы туралы Матиас Грелингтің австриялық деректі фильмі «Der Bauer zu Nathal» (2018, Sunnyi Melles және Николас Офчарэк ойнайды) фильмінің продюсері, сондай-ақ австро-голливудтық актердің қызы Моника Хенрид режиссерлік еткен «Пол Хенрид: Виктор Ласзлодан тыс» тарихи-биографиялық деректі фильмінің атқарушы продюсері және тарихи кеңесшісі болды. Аталған жоба әлі де дамып жатыр. Содан кейін ол Томас Антоник режиссерлік еткен неміс-австриялық-американдық өнер иесі, ақын, кинорежиссер, суретші және Бит буынының мүшесі Рут Вайс туралы деректі фильмді бірлесіп өндірді: «One More Step West is the Sea: Ruth Weiss» (2021).

The son of Austrian American pioneering film studio founder and musician, Elfi von Dassanowsky, he was also active as an independent producer and head of the Colorado/Vienna based Belvedere Film production company. His Belvedere Film projects included the documentary on aesthete Felix Pfeifle Felix Austria! a. k. a. The Archduke and Herbert Hinkel (2013) directed by Christine Beebe (in which he also appears), the dramatic shorts Menschen (2012) and The Retreat (2010), the feature film Wilson Chance (2005), and the award winning Semmelweis (2001). Felix Austria! premiered at the 2013 Hot Docs Festival. As an independent, he served as associate producer of Dog Eat Dog (2012) a comedy short with Zachary Quinto directed by Sian Heder, of Curt Hahn's dramatic feature Deadline with Eric Roberts (2012), of Mark Devendorf and Mauricio Chernovetzky's Styria a. k. a. Angels of Darkness based on Sheridan Le Fanu's gothic novel Carmilla starring Stephen Rea and Eleanor Tomlinson (2014), and of the feature biopic The Creep Behind the Camera directed by Pete Schuermann (2014). He was a producer of Brad Osborne and Eric Vale's independent mystery thriller feature, Chariot (2014), and produced Ally Acker's interview documentary on women in cinema history, Reel Herstory: The Real Story of Reel Women with Jodie Foster (2014). He was associate producer on the award winning Canadian feature, Before Anything You Say (2016) directed by Shelagh Carter with cinematography by Ousama Rawi; producer on Matthias Greuling's Austrian documentary regarding author Thomas Bernhard, Der Bauer zu Nathal with Sunnyi Melles and Nicholas Ofczarek (2018), and associate producer and historical adviser on the biographical documentary feature, Paul Henreid: Beyond Victor Laszlo, directed by the Austro Hollywood actor's daughter, Monika Henreid. The latter project remains in progress. Following, he co produced the feature documentary on the German Austrian American performer, poet, filmmaker, artist and member of the Beat Generation, Ruth Weiss, directed by Thomas Antonic: One More Step West is the Sea: Ruth Weiss (2021).

Қатысу, марапаттар және қор жұмысы

Дассановский Менсаның (АҚШ) мүшесі болды және Киелі әскери Константинийлік Орденінің (Испания филиалы) иегері еді. 2004 жылы Карнеги қоры/CASE U.S. жүйзеге асырған «Колорадо штатының жыл үздік профессоры» атағына ие болды, ал 2005 жылы Австрия президенті оны Австрия Республикасына көрсеткен қызметтері үшін күміс орденмен марапаттады. Дассановский 2001 жылы Колорадо университетінің (Колорадо Спрингс) үздік оқытушысы, 2006 жылы канцлер сыйлығымен және 2013 жылы ғылыми зерттеулердегі үздік оқытушысы сыйлығымен марапатталды. 2007 жылы Корольдік тарихи қоғамның, ал 2010 жылы Корольдік өнер қоғамының мүшесі болып сайланды. 2001 жылдан бері Еуропа ғылымдары мен өнер академиясының мүшесі болды және 2009 жылы академияға АҚШ-тан тағайындалған үш делегаттың бірі ретінде қызмет етті. 2012 жылы Дассановский Панеуропалық қозғалыстың негізін қалаушының еңбектерін және беделін дамытуға бағытталған Coudenhove Kalergi Еуропалық қоғамының мүшесі болып тағайындалды. 2014 жылы Зальцбургтағы дін, мәдениет және өнер институсының кеңесшілер тобына, ал 2016 жылы Австриялық қарсыластарды зерттеу орталығының (DÖW) американдық достар тобына қосылды. Ол Австрия кино академиясының мүшесі және Еуропа кино академиясының дауыс беру құқығы бар мүшесі болды. Дассановский 2010 жылы Австрияны зерттеу қауымдастығының (ASA) вице-президенті болып сайланды, ол және ұйым президенті Дэвид Луфт (Орегон штаты университеті) 2010 жылы Қазіргі Австрия әдебиеті мен мәдениеті қауымдастығынан осы ұйымға өтті. 2012–2014 жылдары ASA президенті қызметін атқарды. Botstiber Institute for Austrian American Studies (BIAAS) Дассановскийге 2014–2015 жылдарға арналған зерттеу грантын берді, сондай-ақ 2015 жылдың 29 мамырында Вашингтондағы Австрия елшілігінде Аустриялық-американдық мәселелер жөніндегі жетінші жылдық Botstiber лекциясын оқыды. Ол Колорадо университетінің 2015 жылғы Томас Джефферсон сыйлығының иегері атанды және 2020–2021 жылдарға арналған Daniels Fund Ethics Initiative (DFEI) Колледж бағдарламасының этикалық мүшесі болып тағайындалды. 2008 жылдан бастап ол анасының есімімен аталған Эльфи фон Дассановский қорының директоры болып жұмыс істеді. Қор түрлі гранттармен қатар жыл сайын әйел режиссердің жұмысына арналған Elfi Dassanowsky сыйлығын (1000 евро) тағайындайды. Бұл сыйлық алғаш рет 2010 жылдың маусым айында Венадағы тәуелсіз қысқаметражды фильмдер фестивалінде норвегиялық суретші Ингер Лизе Хансеннің «Parallax» (2009) туындысына берілді. Дассановскийдің қазасы туралы Колорадо университеті 2023 жылдың 12 қазанында хабарлады, ол 58 жасында белгісіз себептерден көз жұмғаннан кейін екі күн өткен соң бұл жайт мәлім болды.

Dassanowsky was a member of Mensa (U. S. A.) and the Sacred Military Constantinian Order of Saint George (Spanish branch). He was named the Carnegie Foundation/CASE U. S. Professor of the Year for Colorado in 2004, and decorated by the Austrian president in 2005 with the Decoration of Honour in Silver for Services to the Republic of Austria. Dassanowsky received the University of Colorado, Colorado Springs Outstanding Teacher Award in 2001, the Chancellor's Award in 2006, and the Faculty Award for Excellence in Research in 2013. He was elected Fellow of the Royal Historical Society in 2007, and of the Royal Society of Arts in 2010. A member of the European Academy of Sciences and Arts since 2001, he was appointed to serve as one of the three U. S. delegates to the Academy in 2009. In 2012 Dassanowsky was appointed member of the European Society Coudenhove Kalergi, which furthers the work and image of the founder of the Paneuropean Movement and he joined the board of advisors for the Salzburg Institute of Religion, Culture and the Arts in 2014 and the Board of the American Friends of the Documentation Center of Austrian Resistance (DÖW) in 2016. He was a member of the Academy of Austrian Film and a voting member of the European Film Academy. Dassanowsky was elected vice president of the Austrian Studies Association or ASA in 2010, which he and then organization president David Luft (Oregon State University) transitioned from the Modern Austrian Literature and Culture Association in 2010 12. He served as ASA president from 2012–2014. The Botstiber Institute for Austrian American Studies (BIAAS) awarded Dassanowsky a research grant for 2014–15, and he presented the Seventh Annual Botstiber Lecture on Austrian American Affairs at the Austrian Embassy in Washington DC on May 29, 2015. He was the recipient of the University of Colorado's 2015 Thomas Jefferson Award and was named an Ethics Fellow by the Daniels Fund Ethics Initiative (DFEI) Collegiate Program for 2020 2021. From 2008, he was the director of the Elfi von Dassanowsky Foundation, established in memory of his mother. In addition to various other grants, the Foundation annually sponsors the juried Elfi Dassanowsky Prize (1,000 Euros) for a work by a female filmmaker, which was first presented to Norwegian artist Inger Lise Hansen for Parallax (2009) at the Vienna Independent Shorts Film Festival in June 2010. Dassanowsky's death was announced by the University of Colorado, Colorado Springs on October 12, 2023, two days after his death from undisclosed causes at age 58.