Игорь Смирнов – первый президент непризнанной Приднестровской Молдавской Республики (1991–2011). Биография, происхождение и политическая карьера политика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трансднестрдің бірінші президенті
First President of Transnistria
Игорь Николаевич Смирнов (И́горь Никола́евич Смирно́в; 23 қазан 1941 жылы туған) – Ресейде туған трансднестрлік саясаткер, халықаралық деңгейде мойындалмаған Приднестровье Молдова Республикасының тұңғыш президенті (1991–2011).
Igor Nikolaevich Smirnov (И́горь Никола́евич Смирно́в; born 23 October 1941) is a Russian born Transnistrian politician who served as the first president (1991–2011) of the internationally unrecognized Pridnestrovian Moldovan Republic.
Балалық шақ
Игорь Смирнов Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресей КСР-інің Петропавловск-Камчатский қаласында дүниеге келді. Ол Кеңес Коммунистік партиясы аппаратында қызметкер болған Николай Степанович Смирнов пен журналист және газет редакторы Зинаида Григорьевна Смирнованың ұлы еді. Партия Николай Степановичті маңызды лауазымдарға тағайындағанда, отбасы Петропавлдан Украина КСР-іне көшіп барды, онда Қызыл Армия жақында нацистік Германия әскерін ығыстырып шығарған болатын. Смирновтар бастапқыда Николай Степановичтің жетістіктерінен үлес алды – ол Кеңес Украинасындағы Хола Пристань аудандық комитетінің бірінші хатшысы болып тағайындалды. 1952 жылдың жазында Николай Степанович жемқорлық үшін тұтқындалды. Ол Совет еңбек лагерінде он бес жылға сотталып, одан кейін бес жыл ішкі жерлерге жер аударылды. «Халық жауының» отбасы ретінде Зинаида Григорьевна мен оның үш ұлы Владимир, Олег және Игорь үшін өмір қиын болды. 1953 жылы Иосиф Сталиннің қайтысынан кейін Николай Степанович көптеген советтік тұтқындармен бірге босатылды. Смирновтар отбасы Орал тауларының маңындағы орталық Ресейде қайта бірікті, онда Николай Степанович бастауыш мектеп директоры болды, ал Зинаида Григорьевна жергілікті комсомол газетінің редакторы болып жұмыс істеді.
Igor Smirnov was born in Petropavlovsk Kamchatsky, Russian SFSR, Soviet Union during World War II. He was the son of Nikolai Stepanovich Smirnov, a worker within the Soviet Communist Party apparatus and Zinaida Grigor'evna Smirnova, a journalist and newspaper editor. As the Party promoted Nikolai Stepanovich to ever more important positions, the family moved from Petropavlosk to the Ukrainian SSR, where the Red Army had recently expelled the Nazi German military. The Smirnovs initially benefited from Nikolai Stepanovich's successes—he reached the position of First Secretary of the Hola Prystan Raion committee in Soviet Ukraine. In the summer of 1952, Nikolai Stepanovich was arrested for corruption. He was sentenced to fifteen years in the Soviet forced labor camps with a following period of five years' internal exile. As the family of an enemy of the people, life was difficult for Zinaida Grigor'evna and her three sons, Vladimir, Oleg, and Igor. In the wake of Joseph Stalin's death in 1953, Nikolai Stepanovich was released together with many Soviet inmates. The Smirnov family was reunited in central Russia near the Ural Mountains, where Nikolai Stepanovich directed a primary school and Zinaida Grigor'evna worked as the editor of a local Komsomol newspaper.
Кәсіби өмір
1959 жылы Игорь Смирнов он сегіз жасында Златоуст металлургия зауытында жұмыс істей бастады. Бірақ көп ұзамай ол Украинаға оралып, Херсон облысындағы Нова Каховка қаласында жаңа гидроэлектр стансасының құрылысына қатысты. Смирнов кеңес өміріне зор ынта көрсетті, жұмыстан кейін кешкі және демалыс күндері білімін жетілдіріп, түрлі спорттық және мәдени шараларға қатысты. 1960 жылдардың басында ол Жанетта Николаевна Лотник есімді жас инженермен танысып, үйленді және 1963 жылдан 1966 жылға дейін Кеңес Армиясында екінші лейтенант болып қызмет етті. 1963 жылы Смирнов Кеңес Одағы Коммунистік партиясына мүше болды және әскери қызметтен қайтқаннан кейін комсомол ұйымдастырушысы (комсорг) болып жұмыс істеді. Әскериден оралған соң Смирнов 1960 жылдардың басында бастаған сыртқы оқу курстарын жалғастырып, 1974 жылы Запорожье машина жасау институтын бітірді. Осы арада ол жұмысшы болып бастап, "Нова Каховка" машина жасау зауытының бір цехының директорының орынбасарына дейін көтерілді. Жоғары білімімен Смирнов тағы да жоғарылауға мүмкіндік алды. Тезірек ол цех директоры, содан кейін зауыттың бас инженерінің орынбасары және жаңа технологиялар жөніндегі инженер, соңында директордың орынбасары болды. 1987 жылы бұрынғы директор зейнетке шыққанда, Смирнов директор болып тағайындалмаса да, оған жақын орналасқан Молдованың Тирасполь қаласындағы "Электромаш" электроника концернінің директоры лауазымы берілді. Бұл Смирновтың Тирасполь қалалық кеңесінің төрағасы ретінде қалалық басқаруды басқарғанға дейін екі жылдан астам уақыт бұрын болды, ал ол Приднестровье Молдова Советтік Социалистік Республикасындағы ең жоғары лауазымды атқарғанға үш жылдан кем уақыт қалғанда орын алды.
In 1959, Igor Smirnov began work at the Zlatoust Metallurgical Factory at the age of eighteen. Soon, however, he moved back to Ukraine to work on the construction of a new hydroelectric power station in the town of Nova Kakhovka in the Kherson Oblast. Smirnov displayed a great enthusiasm for Soviet life, pursuing higher education in the evenings and weekends after work and participating in a number of athletic and cultural activities. He met and married a young engineer named Zhannetta Nikolaevna Lotnik in the early 1960s and served in the Soviet Army from 1963 to 1966 as a Second Lieutenant. In 1963, Smirnov joined the Communist Party of the Soviet Union and served as a Komsomol organizer (komsorg) after returning to civilian life. Once back from the military, Smirnov also continued the correspondence courses he had begun in the early 1960s, receiving a degree from the Zaporizhzhia Machine Building Institute in 1974. Meanwhile, he worked his way up from the shop floor to be an assistant director of one of the shops of the Nova Kakhovka Machine Building Factory. With his college diploma, Smirnov continued to be promoted. He soon became the shop director, then assistant to the factory's chief industrial upgrades and new technologies engineer and finally an assistant director. While he was not made director in 1987 when that position's erstwhile occupant retired, he was given the directorship of the "Elektromash" Electronics Concern in the nearby Moldovan city of Tiraspol. This was just over two years before Smirnov led the city's municipal government as the chairman of the Tiraspol city soviet and just under three before he held the most powerful position in the embryonic, and unrecognized, Pridnestrovian Moldovan Soviet Socialist Republic.
Шабуыл науқаны
Коммунистік мемлекеттер 1980 жылдардың соңында құла бастаған кезде, Кеңес Одағының кейбір аймақтарындағы адамдар жеке ұлттық ерекшеліктері үшін егемендік талап ете бастады. Молдавия КСР азаматтары молдаван тілін республиканың ресми тілі ретінде енгізудің мәнін талқылағанда – бастапқыда орыс тілі екінші ресми тіл ретінде, кейіннен одан бас тартылғанда – республика Молдавияны ұлттандыру мәселесі бойынша екіге бөлінді. Бір тарап Молдованың Мәскеу Кремлінен тәуелсіз болуы және мүмкін болса Румыниямен одақтасуы керек деп ойлады, онда дерлік бірдей тіл қолданылады. Екінші тарап Молдованың жоғары ұлттық КСРО құрамында, мүмкін посткоммунистік, бірақ біртұтас ел ретінде қалуы керек деп сенді. Смирнов және оның көптеген әріптестері тіл заңдарының мүмкіндігіне бастапқыда күдікпен қарады, олар мұны "олардың елі" – Кеңес Одағының есебінен республиканы "ұлтандыруға" бағытталған алғашқы қадам деп санады. Алайда, 1989 жылдың тамызында молдаван тілінің жалғыз ресми тіл болады деген ақпарат тараған кезде, Смирнов және Тираспольдегі басқа да өнеркәсіп қызметкерлері Біріккен еңбек ұжымдық кеңесін (OSTK – Объединенный Совет трудовых коллективов) құрып, дереу ереуіл жариялады, нәтижесінде КСРО-ның ірі өнеркәсіптік қызметінің көп бөлігі (Транснистрия аймағында шоғырланған) тоқтатылды.
As communist states began to collapse at the end of the 1980s, people in some areas of the Soviet Union began to demand sovereignty for separate national identities. As the citizens of the Moldavian SSR debated the merits of introducing Moldovan as the official language of the republic—at first with Russian as a second official language and later without—the republic was divided over the issue of nationalizing Moldova. One side believed that Moldova should be independent from the Moscow Kremlin and turned into a nation state, possibly in a union with Romania where a virtually identical language is spoken. The other believed that Moldova should remain a part of the supranationalist USSR, possibly in a post communist, but still united country. Smirnov and many of his colleagues were suspicious of the possibility of language laws from the beginning, they suspected this to be the first step towards "nationalization" of the republic at the expense of "their country", the Soviet Union. However, in August 1989, when it was leaked that Moldovan would be made the only official language, Smirnov and other industrial workers in Tiraspol banded together to create the United Work Collective Council (OSTK – Объединенный Совет трудовых коллективов) and called an immediate strike that eventually led to the shutdown of most major industrial activity (concentrated in the Transnistrian region) throughout the SSR.
Саясатта
1989 жылдың 16 тамызынан 22 қыркүйегіне дейінгі наразылық акциялары Чишиневте көп әсер етпегендіктен, OSTK өзінің тактикасын қайта қарады. Смирнов және басқалар алдағы Молдова сайлауын өзгерістерді әртүрлі жолмен жүзеге асыру мүмкіндігі ретінде қарастырды. Смирнов 1990 жылдың ақпан айындағы сайлауда екі мандатты жеңіп алды: Тирасполь қалалық кеңесінің (қалалық басқару) 32-ші сайлау округінен және 1990 жылғы Молдова парламенті сайлауында МССР Жоғарғы Кеңесінің (республикалық басқару) 125-ші сайлау округінен. Қалалық кеңеске енген соң, Смирнов осы органның төрағасы лауазымына кандидат болды. Коммунистік партияның билігінің қаншалықты әлсірегенін көрсететін таңғажайып оқиға ретінде, Смирнов өзінің қарсыласы, қалалық партия комитетінің бірінші хатшысы Леонид Цурканды 2:1 есебімен жеңді. Осы сәттен бастап Тирасполь OSTK бақылауында болды. Игорь Смирновтың Молдова Жоғарғы Кеңесіндегі ісі осылай тегіс болмады. OSTK кандидаттары, көбінесе елдің шығыс шетіндегі Приднестровьеден келгендер, органның жалпы құрамының шамамен 15 пайызын құрады. 1990 жылдың мамыр айында осы Приднестровьелік Жоғарғы Кеңес депутаттары тәуелсіздік жақтастарынан шабуылға ұшырап, соққыға жығылды және дереу шығысқа, өз үйлеріне қайтып кетті. Кишиневтегі жағдайға әсер ете алмаған депутаттар өздерінің Совет Республикасын құруға кірісті, бұл республика Совет Одағының құрамында қалатын және Молдованың қалған бөлігімен бірге бөлінбейтін еді. Көптеген молдавандықтар осы егемендікке жасалған тиімсіз әрекетке ашуланып, Совет орталық үкіметі сепаратистерді жағдайды нашарлатып, Молдавияны тәуелсіздікке қарай итермелегені үшін ашық айыптады.
When the strike campaign, from 16 August to 22 September 1989, failed to produce much of an effect in Chişinău, the OSTK re examined its tactics. Smirnov and others saw the upcoming Moldovan elections as an opportunity to effect change through different means. Smirnov won two seats in the elections of February 1990, the 32nd district seat for the city soviet (municipal government) of Tiraspol and the 125th district seat for the Supreme Soviet of MSSR (republican government) in the 1990 Moldovan parliamentary election. Once in the city soviet, Smirnov ran for chairmanship of that body. In a dramatic demonstration of how much the Communist Party's power had waned, Smirnov beat his challenger, the First Secretary of the city's Party Committee, Leonid Tsurkan, by a 2 to 1 margin. From this time forward, Tiraspol was an OSTK controlled city. Things did not go quite as smoothly for Igor Smirnov in the Moldovan Supreme Soviet. The OSTK candidates, mostly from Transnistria in the country's eastern periphery, were a small fraction of the body's overall membership—approximately 15 percent. In May 1990, these Transnistrian Supreme Soviet deputies were attacked and beaten by pro independence protesters and quickly left the body for their homes in the East. Unable to affect the course of events in Chişinău, these deputies acted to establish their own Soviet republic, a republic that would remain a part of the Soviet Union and not secede with the rest of the Moldova. Many Moldovans reacted with outrage at this infringement of their sovereignty and the Soviet central government publicly rebuked the separatists for making the situation worse and pushing Moldova further toward independence.
Тәуелсіздік жариялау
Игорь Смирнов 1990 жылдың жазы мен күзінде Молдова КСР-нен тәуелсіздік алуға ұмтылған Транснистриялық саясаткерлер мен белсенділердің арасында ОСТК-ның аймақтық деңгейдегі жетекшісі ретінде көзге түсті. 1990 жылғы маусымда Транснистрия депутаттарының бірінші аймақтық съезі Транснистрия экономикалық аймағын құрғанда, Смирнов егемендікке қадам басқанда серпіліс беруге міндеттелген үйлестіру кеңесінің төрағасы болып сайланды. 2 қыркүйекте өткен екінші съезде Приднестровск Молдавия Советтік Социалистік Республикасы (ПМСР) жарияланды, ал депутаттар оны ПМСР-нің Уақытша Жоғарғы Кеңесінің төрағасы етіп сайлады. 1991 жылы Смирнов Киевте Молдова Ішкі істер министрлігінің арнайы күштері жүргізген құпия операция кезінде тұтқындалды, оған «Молдова Республикасының аумақтық тұтастығын қасақана бұзу» айыбы тағылды және Кишиневке жеткізілді. Бірақ, Ресей тарапынан жасалған қысым нәтижесінде ол көп ұзамай босатылды. ПМСР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы, содан кейін Приднестровск Молдавия Республикасының (ПМР) президенті болған Смирнов мемлекеттің танылуын қамтамасыз етуге күш салды. Бұл оңайға бермейтін мақсат болғанымен, Смирнов жергілікті Қызыл Армия бөлімшесінің қолдауын алуға қол жеткізді. 1991 жылдың соңы мен 1992 жылға қарай қақтығыс күшейгенде, Қызыл Армия офицерлері мен сарбаздары, олардың көпшілігі Транснистриядан шыққан, ПМР сепаратистеріне моральдық қолдау, қару-жарақ және оқ-дәрі берді. Көп ұзамай Қызыл Армияның бірқатар сарбаздары ПМР армиясына қосылды. 1991 жылғы желтоқсан айында Смирнов ПМСР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы лауазымына тағайындалған Григорий Маракуцаны және ПМСР президенті сайлауында басты қарсыласын жеңіп шықты. Ол дауыс берушілердің 64% қолдауын алды.
Igor Smirnov emerged as a leader of the OSTK on a regional level as Transnistrian politicians and activists worked towards sovereignty from the Moldovan SSR in the summer and autumn of 1990. When the First All region Congress of Transnistrian Deputies created a self contained Transnistrian economic zone in June 1990, Smirnov was elected chair of a coordinating council charged with carrying momentum forward to sovereignty. A second congress held on September 2 proclaimed the creation of the Pridnestrovian Moldavian Soviet Socialist Republic (PMSSR) and deputies elected him to chair the Provisional Supreme Soviet of the PMSSR. In 1991, Smirnov was arrested in a secret operation by special forces of the Moldovan Ministry of Internal Affairs in Kyiv, accused of "the intentional territorial dismemberment of the Republic of Moldova" and brought to Chișinău. He was released shortly thereafter after reported pressure from Russia. In his new role as chairman of the PMSSR Supreme Soviet, and later, president of the Pridnestrovian Moldovan Republic (PMR), Smirnov worked to gain recognition for the state. While this was never a likely outcome, Smirnov was successful at securing the cooperation of a locally stationed Red Army unit; as the conflict grew increasingly violent at the end of 1991 and into 1992, Red Army leaders and enlisted men, often themselves from Transnistria, gave moral support, weapons and ammunition to PMR separatists. Eventually a number of Red Army soldiers joined the PMR Army. In December 1991 Smirnov beat Grigorii Marakutsa, his successor as chairman of the PMSSR Supreme Soviet and another challenger in an election for president of the Pridnestrovian Moldovan Soviet Socialist Republic. He won with 64% of the vote.
Смирнов соғыстан кейін
1991 жылдан кейін Игорь Смирнов тағы үш сайлауда жеңіске жетті. 1996 жылғы 23 желтоқсанда ол Владимир Малаховтың 20% дауысына қарсы 72% дауыс алды, ал 2001 жылғы 9 желтоқсанда Том Зеновичтің 6,7% дауысына қарсы 81,9% дауыс алды және Александр Радченконың 4,6% дауысына қарсы. 2006 жылғы 10 желтоқсанда Смирнов 82,4% дауыспен үшінші рет сайланды. Оның қарсыласы, Коммунистік партия өкілі Надежда Бондаренко 8,1% дауыс жинады. Оппозициялық «Новая газета» газетінің иесі және редакторы Андрей Сафонов 3,9%, ал «Жаңару» партиясының депутаты Петр Томайлы тәуелсіз кандидат ретінде 2,1% дауыс алды. 1,6% дауыс берушілер «ешқайсысына да» дауыс берді, ал 1,9% бюллетеньдер бос немесе жарамсыз деп танылды. Сайлауға қатысу 66,1% құрады. Халықаралық қауымдастық бұл сайлаудың ешқайсысын мойындамады, ол Трансднестр билігінің заңдылығын мойындамайды және Молдова шекараларындағы өздік басқару аумағы үшін демократиялық сайлау өткізуге шақырды. Ол 2006 жылғы 17 қыркүйекте референдум ұйымдастырды, онда Трансднестр халқы Трансднестрдің Молдоваға қайта біріктірілуі керек пе (бұл қабылданбады) немесе тәуелсіздігін сақтап, болашақта Ресейге қосылуы керек пе (бұл мақұлданды) деген сұрақтарға жауап берді. Смирнов өкімшілігі кезінде Трансднестрдің Ресейге қосылу мүмкіндігі туралы жиі айтты. 2011 жылғы желтоқсандағы сайлауда Игорь Смирнов 24,82% дауыспен үшінші орынға түсті. Ол Жоғарғы Кеңестің төрағасы Анатолий Каминскийден және осы органның бұрынғы төрағасы Евгений Шевчуктан қалып қойды. Сайлау кезінде Ресейдің басқарушы партиясы «Біріккен Ресей» лидерлері Смирновқа сенімсіздік білдіріп, Анатолий Каминскийтің сайлауалды науқанын қолдады. Смирнов Приднестровск Молдова Республикасы егемен мемлекет ретінде халықаралық мойындау алғаннан кейін саясаттан кететінін мәлімдеді және бұл мақсатты өмірінің жұмысы деп атады. Оның соңғы вице-президенті Александр Иванович Королев болды.
Igor Smirnov won three further elections after 1991. On 23 December 1996, he took 72% of the vote against 20% for Vladimir Malakhov and on December 9, 2001, he took 81.9% of the vote against 6.7% for Tom Zenovich and 4.6% for Alexander Radchenko. On December 10, 2006, Smirnov was re elected for a third time with 82.4% of the vote. His Communist Party opponent, Nadezhda Bondarenko got only 8.1% of the vote. Andrey Safonov, owner and editor of the Opposition newspaper Novaia gazeta got 3.9% and Renewal Party MP Peter Tomaily, standing as an independent candidate, got 2.1%. 1.6% voted for "none of the above" and 1.9% of the ballot papers were blank or spoiled. Turnout was 66.1%. None of these elections were recognized by the international community, which does not recognize the legality of the Transnistrian authorities and called for democratic elections for a self governing territory within the boundaries of Moldova. He organized a referendum on 17 September 2006 where the Transnistrian population was asked whether Transnistria should be reintegrated into Moldova (which was rejected) or remain independent and join Russia in the future (which was approved). Smirnov did more references to a possible accession of Transnistria into Russia during his rule. In the December 2011 elections, Igor Smirnov came in third with 24.82% of the vote. He trailed the chairman of the Supreme Soviet, Anatolii Kaminskii, and the former chairman of that body, Evgenii Shevchuk. In the election, leaders of United Russia, the ruling political party of Russia, voiced a lack of confidence in Smirnov and supported the campaign of Anatolii Kaminskii. Smirnov has announced that he will retire from politics when the Pridnestrovian Moldovan Republic obtains international recognition as a sovereign state and has called this goal his life's work. His last vice president was Aleksandr Ivanovich Korolyov.