Кіріспе
Молдовадағы коммунистік партиясы Коммунистік партиялар одағы – Кеңес Одағының Коммунистік партиясымен байланысты, сонымен қатар Еуропалық солшыл партиясының және Коммунистік және жұмысшылар партияларының халықаралық кездесуінің мүшесі болып табылады. Батыс әлеміндегі көптеген ұқсас солшыл және коммунистік партиялардан өзгеше, партия әлеуметтік мәселелерге консервативті тұрғыдан қарайды, бұл Ворониннің көзқарасын, елдегі күшті әлеуметтік консервативтілікті және Молдова православие шіркеуінің ықпалын көрсетеді.
Affiliated with the Union of Communist Parties – Communist Party of the Soviet Union, it is also a member of the Party of the European Left and the International Meeting of Communist and Workers' Parties. In contrast to most like minded left wing and communist parties, especially in the Western world, the party has a conservative outlook on social issues, reflecting Voronin's views, the country's strong social conservatism, and the influence of the Moldovan Orthodox Church.
Тарих
ПТРМ 1994 жылы саяси партия ретінде тіркелді. 1996 жылғы президенттік сайлау кезінде ПТРМ Халықтық патриоттық күштер фронтының құрамында болды, онда Воронин коалицияның кандидаттығын қойды және дауыстардың 10,3%-ын алып, үшінші орынға ие болды. Партия сайлаудың екінші турында Петру Лучинскині қолдады, ал Лучински жеңіске жеткеннен кейін ПТРМ-ге үкіметте екі орын берілді. Румын тарихшысы Дорин Цимпоэшу бұл партияны молдавандық бағыттағы деп сипаттады.
1998 жылғы парламент сайлауы
1998 жылғы Молдова парламент сайлауында ПЦРМ 30,1% дауыс алып, 40 мандатқа ие болды, соның нәтижесінде парламенттегі ең ірі партия атанды; сайлау шартына сәйкес, олар "социалистік қоғамды жаңартуды" мақсат еткен. Нәтижелеріне қарамастан, ПЦРМ оң және орталық бағытталған коалициялық үкімет, яғни Демократия және реформалар одағының (АДР) құрылуына байланысты оппозицияда қалды. Кейін Лючински 1999 жылдың соңында Владимир Воронинді Молдова премьер-министрі лауазымына ұсынды, бірақ Воронин парламентте жеткілікті қолдау таппағандықтан ұсыныс қабылданбады.
2001 жылғы парламент сайлауы
2001 жылғы Молдова парламент сайлауында ПЦРМ 49,9% дауыс жинап, парламенттегі 101 орынның 71-ін жеңіп алды. ПЦРМ-нің парламенттік көпшілігінің арқасында Воронин 2001 жылдың сәуір айында парламент тарапынан президент болып сайланды. Конституциялық сот президенттің саяси партияны да басқаруға құқылы екенін қабылдады, сосын Воронин партия жетекшісі болып қайта сайланды. Парламент жаңа президент сайлауға қол жеткізе алмады. Осы себепті парламент таратылып, одан кейін мерзімінен бұрын сайлау өтті. 2009 жылғы шілдедегі Молдова парламент сайлауында партия 44,7% дауыс алды. Бұл бұрынғы үкіметтік партияға 48 депутаттық мандат берді, ал 101 мүшелі палатадағы қалған 53 орын төрт оппозициялық партияға бұйырды, олар кейіннен Еуропалық интеграция альянсын (AIE) құрып, үкіметке келді. 2001 жылдан бері алғаш рет коммунистер оппозицияға кетті.
2010 жылғы парламент сайлауы
Парламент Республиканың жаңа Президентін сайлай алмаған соң, 2010 жылғы Молдова парламент сайлауы тағайындалды. Сайлауда ПЦРМ дауыстардың 39,34% -ын алып, 42 мандат жеңіп алды, осылайша Еуропалық интеграция одағына (AIE) қарсы оппозицияда қалды. 2011 жылы Игорь Додон мен Зинаида Гречани партиядан шығып, Молдова Республикасының Социалистер партиясына (ПСРМ) қосылды.
2014 жылғы парламент сайлауы
2014 жылғы Молдова парламент сайлауында ПЦРМ ауыр жеңіліске ұшырады, ол дауыстардың 17,48% ғана алып, сайлаушыларының жартысынан астамын ПСРМ-ге жоғалтып, 21 мандатқа ие болды. Сайлаудан кейін партия жаңа Габуричи кабинетіне сенім көрсетуге және қолдау беруге келісті. Алайда, 2015 жылдың маусым айында келісім орындалмады және ПЦРМ қайтадан оппозицияға өтті. 2016 жылы партия ішінде үлкен жарылыс болды, 14 депутат ПЦРМ фракциясынан шығып, Молдова үшін социал-демократиялық платформасын құрып, Филип кабинетінің көпшілігіне қосылды. 2017 жылдың 10 наурызында осы 14 депутаттың барлығы Молдованың Демократиялық партиясына (ПДМ) қосылды. Осыдан кейін партияның рейтингісі күрт төмендеді, көптеген дауыстарын ПСРМ және ПДМ-ге жоғалтты.
2019 жылғы парламент сайлауы
2019 жылғы Молдова парламент сайлауында ҚРП (ПЦРМ) дауыстардың бар болғаны 3,75% алып, құлдырап, тәуелсіз Молдова тарихында алғаш рет парламентте өкілдігін толығымен жоғалтты.
2021 жылғы парламент сайлауы
2021 жылғы Молдова парламент сайлауында ПЦРМ, коммунистер мен социалистер сайлау блогы (БЭКБ) ретінде парламентке қайта оралу мақсатында ПСРМ-мен бірігіп жұмыс істеуге шешім қабылдады. Партия аталған сайлау блогының құрамында парламенттегі 101 орынның 10-ын ұтып алып, осылайша 2019 жылдан бері жоғалтқан парламенттік өкілдігін қайта иеленді.
Идеология
2008 жылы қабылданған өз жарғысының 1-бабына сәйкес, ПКРМ – «идеялар мен дәстүрлер тұрғысынан Молдова Коммунистік партиясының заңды мұрагері және жалғасы». Марксистік-лениндік коммунистік ілімді ресми түрде жақтағанмен, оның саясаты туралы пікірталас жоқ. 2009 жылы «The Economist» оны оңшыл орталық партия деп санады, коммунистік есімді ғана. Румын саясаттанушысы Владимир Тисманяну партияның Кеңес Одағы тарағаннан бергі өзгерістерге байланысты классикалық коммунизмнен өзгеше екенін айтады, бірақ ол Молдова Коммунистік партиясының анық мұрагері, оған жат емес, кеңестік ностальгиясы бар. ПКРМ-нің соңғы үкіметтік кезеңінде ел үшін жаңа өмір сүру сапасы, экономикалық жаңғыру, еуропалық интеграция және қоғамды нығайту мақсаттары ретінде белгіленді. Партия билікте болған кезде Ресейге жақын саясат ұстанды, сонымен қатар еуропалық интеграцияға дайын екенін көрсетті. Зейнеткерлердің басым қолдауына ие болғанымен, 2009 жылдан бастап жастардан да көп дауыс жинап, популистік көзқарас қабылдады. Әлеуметтік популистік партиялардан айырмашылығы, олардың кейбіреулері әлеуметтік салада солшыл саясатты ұлтшыл оңшыл ұстанымдармен үйлестіреді, ПКРМ шамалы ғана популистік, ал негізгі идеологиясы марксизм-ленинизм және еуропалық социализм болып табылады. Партия 1940 жылдың 28 маусымын «Молдованың румын оккупациясынан Кеңес Одағы тарапынан азат етілген күні» деп есептейді. Осы себептерге байланысты баспасөздің бір бөлігі (журналист Олег Серебриан сияқты) партияны румындарға қарсы деп сипаттады.
Молдова комсомолы
Молдованың Коммунистік Жастар Одағы (Uniunea Tineretului Comunist din Moldova; Ланг ру) 1995 жылы тіркелді, қазіргі таңда 6000 мүшеден тұрады. Молдова Республикасы Әділет министрлігінің мәліметі бойынша, ол елдегі ең ірі жастар ұйымы болып табылады. УКЖО Орталық Комитетінің бірінші хатшылары: Виктор Вершин (1995-1997), Эдуард Баблюк (1997-2000), Татьяна Никоара (2000-2004), Григор Петренко (2004-2007), Инна Шупак (2007 жылдан бері).
Парламент
+ Молдова Республикасы Парламенті
Шайлау
Көшбасшы
Нәтиже
Рейтинг
Үкімет
Дауыс берушілер
%
± п.п.
Орын саны
+/–
1998
Владимир Воронин
487,002
Жаңа
Жаңа
1-орын
2001
794,808
20.06
31
1-орын
2005
716,336
4.09
15
1-орын
2009 (сәуір)
760,551
3.50
4
1-орын
2009 (шілде)
706,732
4.79
12
1-орын
2010
677,069
5.35
6
1-орын
2014
279,366
21.86
17
3-орын
2019
53,175
13.73
21
5-орын
2021
398,675 (BECS)
23.42
10
3-орын