Кіріспе

Молдова мемлекетінің басшысы

Молдова Республикасының Президенті (Președintele Republicii Moldova) – Молдова мемлекетінің басшысы. Қазіргі президент – Майя Санду, ол 2020 жылдың 24 желтоқсанында қызметке кірісті.

Міндеттері мен функциялары

Молдовада президенттік лауазым көбінесе рәсімдік сипатта болады, ал ресми саяси биліктің басым бөлігі парламент пен премьер-министрге тиесілі. Дегенмен, президент Молдованы халықаралық аренада өкілдік ететіндіктен, елдің басқа мемлекеттермен қарым-қатынасына әсер ете алады. Сонымен қатар, президент жоғары беделін пайдаланып, қоғамдық пікірталасқа бастама көтеріп, қатысу арқылы мемлекеттік саясатқа ықпал ету мүмкіндігіне ие. Президенттік әкімшілік деп аталатын ұйымдық органдардың жиынтығы, мүшелері президент тағайындайтын, үкімет пен президенттік арасында байланыс жасаушы орган болып табылады. Әкімшіліктің құрамындағы Жоғарғы қауіпсіздік кеңесі президентке сыртқы саясат мәселелері бойынша кеңес береді.

Сайлау

Президент екі турлы тікелей сайлау арқылы сайланады, егер бірінші турда ешбір кандидат көпшілік дауысқа ие болмаса, ең көп дауыс жинаған екі кандидат арасында екінші тур өтеді. Бұл жүйе 1994 жылы Молдова Конституциясы қабылданғанда енгізілді. 2000 жылы Конституцияға түзетулер енгізіліп, сайлау процесі Молдова Парламенті арқылы тікелей емес сайлауға өзгертілді, онда 61 дауысқа қолдау қажет болды. 2016 жылдың 4 наурызында Конституциялық сот бұл түзетуді конституцияға қайшы деп шешті, нәтижесінде Молдова президентті халықтың тікелей дауысы арқылы сайлауға қайта оралды. Президенттік мерзім төрт жылды құрайды; президенттер екі мерзімнен аспауы тиіс. 2000 жылғы түзетулерге дейін президенттік мерзім бес жылға созылған. Конституцияның 78-бабына сәйкес, кандидаттар Молдова азаматы болуы керек, олардың сайлау құқығы болуы керек, 40 жастан асып, кемінде 10 жыл Молдовада тұрған немесе тұрақты түрде өмір сүрген және мемлекеттік тілді білуі тиіс.

Конституциялық жағдай

Молдова Конституциясының 77-бабына сәйкес (1994), Молдова Президенті мемлекет басшысы болып табылады, мемлекеттің өкілі ретінде әрекет етеді және ұлттық егемендік, тәуелсіздік және ұлттың бірлігі мен аумақтық тұтастығының кепілі болып табылады.

Стандартты

Президенттік стандарт (Stindardul Preşedintelui) – қызғылт түсті фондағы Молдованың елтаңбасынан және республиканың ұлттық түстеріндегі 1/9 бөлігінен құралған шаршылардан тұратын шекарадан тұрады. Президент стандартының ережелері Ұлттық геральдикалық комиссияның пікірімен Президенттің жарлығымен бекітіледі. Президент стандартының түпнұсқасы президентке инаугурация кезінде табыс етіледі және оның кабинетінде сақталады. Стандарттың дубликаттары мен көшірмелері Президент сарайында немесе президенттік резиденцияларда олардың аумағында болған кезде қойылған болады.

Топ және музыка

Президенттіктің ресми маршы – Marș de Întîmpinare «La Mulți ani» (Баяу марш «Көп жылдар»), ол ерекше жағдайларда президенттің келуі кезінде қолданылады, АҚШ Президентіне арналған «Hail to the Chief» маршына ұқсас. Молдова Республикасының Президенттік оркестрі – Молдова Республикасының Қарулы Күштерінің бас әскери оркестрі және мемлекеттік функциялардың барлығында президентке тікелей қызмет етеді. Оркестр мемлекеттік сапармен келген шетелдік лауазымды тұлғаларды қарсы алу салтанатында, әскери парадтарда және елшілерді аккредиттеу кезінде өнер көрсетеді.

Молдова Коммунистік партиясының бірінші хатшылары

Жоқ. ПортретАты-жөніҚызмет мерзімі1Пётр Бородин2 тамыз 194011 ақпан 19422Никита Салогор13 ақпан 19425 қаңтар 19463Николай Коваль5 қаңтар 194626 шілде 19504Леонид Брежнев26 шілде 195025 қазан 19525Дмитрий Гладкий25 қазан 19528 ақпан 19546Зиновье Сердюк8 ақпан 195429 мамыр 19617Иван Бодиул29 мамыр 196122 желтоқсан 19808Семион Гросу22 желтоқсан 198016 желтоқсан 19899Петру Лучински16 қараша 19895 ақпан 199110Григор Еремей5 ақпан 199123 тамыз 1991

Тұрғылықты жері

Президент сарайы Кишиневтің Буйуканы ауданында орналасқан. Ол 1984-1987 жылдар аралығында А. Зальцман және В. Иаворски архитекторларының жобасы бойынша салынған. Бұл ерекше ғимарат бастапқыда Молдавия КСР Жоғарғы Кеңесінің мәжіліс өткізілетін орны болған.