Кіріспе

Колорадо және Нью-Мексикодағы тау тізбегі, АҚШ. Сангре-де-Кристо тау тізбегі.

Сангре-де-Кристо таулары (испан тілінде "Христос қаны") – Роки тауларының ең оңтүстік тармағы. Олар АҚШ-тың Колорадо штатының оңтүстігінде және Нью-Мексико штатының солтүстігінде орналасқан. Таулар Колорадоның оңтүстік-орталық бөлігіндегі Понча жотасынан басталып, оңтүстік-шығысқа және оңтүстікке қарай созылады, Нью-Мексико штатының Санта-Фе қаласының оңтүстік-шығысындағы Глориетта жотасында аяқталады. Таулардың Колорадо бөлігінде он төрт мың футтан биік шыңдар, ал Нью-Мексикода он үш мың футтан асатын бірнеше шыңдар бар. Таулардың атына күн шығысы мен бату кезінде, сондай-ақ альпенглоу құбылысы кезінде, әсіресе таулар қармен жабылғанда байқалатын қызғылт реңктердің қатысы болуы мүмкін. Атының нақты шығу тегі белгісіз болғамен, ол 19 ғасырдың басынан бері қолданылып келеді. Осыған дейін "La Sierra Nevada", "La Sierra Madre", "La Sierra" және "The Snowies" (ағылшын тілінде сөйлейтіндер қолданған) атаулары қолданылған. Аңыз бойынша, "сангре де Кристо" – американдықтар өлтірген дін қызметкерінің соңғы сөздері болған.

Жерді басқару және демалыс қызметі туралы жалпы түсінік

Таулардың көп бөлігі әртүрлі ұлттық ормандардың құрамында: Колорадодағы Рио-Гранде және Сан-Исабель, ал Нью-Мексикодағы Карсон және Санта-Фе. Бұл жалпыға қолжетімді аумақтар АҚШ Орман шаруашылығы қызметімен басқарылады және аң аулау, кемпинг, жаяу серуендеу, тау велосипедімен жүру, қаппен саяхаттау, альпинизм, сырғанау және тау шаңғысы спортына кеңінен танымал. Таулар екі ірі қорық аймағын қамтиды: Колорадодағы Сангре-де-Кристо қорығы және Нью-Мексикодағы Пекос қорығы, сондай-ақ Латир Пик қорығы сияқты кішірек қорық аймақтары да бар. Ұлы құмды төбелер ұлттық паркі мен қорығы Колорадодағы таулардың оңтүстік-батыс жағында орналасқан және оны Ұлттық парктер қызметі басқарады.

Қосалқы топтар

Сангре-де-Кристо таулары әртүрлі кіші тау жүйелеріне бөлінеді, олар осы жерде солтүстіктен оңтүстікке қарай сипатталған. "Сангре-де-Кристо жотасы" және "Сангре-де-Кристо таулары" терминдерін қолдануда дәйексіздік бар, олар ең солтүстік кіші тау жүйесін, ең оңтүстік кіші тау жүйесін немесе тауларды тұтастай білдіруі мүмкін.

Сангре-де-Кристо жотасы

Сангре-де-Кристо жотасы, Сангре-де-Кристо тауларының ең ірі және ең солтүстікке орналасқан тармағы, Рио-Гранде жарылысының шығыс жағымен тікелей созылып, Понча өтегісінен оңтүстік-шығысқа қарай 75 мильге (120 км) дейін, оңтүстік-орталық Колорадо арқылы Ла Вета өтегісіне жетеді, Вальсенбургтен шамамен 20 миль (32 км) батысқа қарай. Олар батыстағы Сан-Луис аңғары мен шығыстағы Арканзас өзенінің су алабын бөліп тұратын биік қыратты құрайды.

Қалқаншалар

Крестон шыңдары – Колорадо штатының Крестон қаласының үстіндегі Сангре-де-Кристо тауларындағы 14000 футтан (4267 метрден) биік төрт шыңның тобы.

Испания шыңдары

Spanish Peaks – Колорадо штатының оңтүстік-батысындағы Хюрфано округінде орналасқан екі тау: Батыс Испания шыңы (4153,20 м) және Шығыс Испания шыңы (3919,73 м). Испан шыңдары 1976 жылы ұлттық табиғи ескерткіш ретінде белгіленді, олар магмалық интрузиялардың ең танымал мысалдарының бірі болып табылады. Бұл тауларды солтүстікке қарай Колорадо-Спрингс қаласынан, оңтүстікке қарай Нью-Мексико штатының Ратон қаласынан және шығысқа қарай Ла-Хунта қаласынан көруге болады.

Кулебра жотасы

Кулебра жотасы дерлік солтүстікке және оңтүстікке қарай созылады, оның солтүстік шегі Колорадодағы Ла Вета асуында, ал оңтүстік шегі Нью-Мексикодағы Биг Костилла шыңының оңтүстігіндегі Костилла сағасында орналасқан. Оның ең биік нүктесі – 4281,53 метр биіктіктегі Кулебра шыңы. Бұл Колорадодағы жеке меншікте орналасқан және кіру үшін ақы төленетін жалғыз он төрт мыңдық шың. Кулебраға шығуды қалаған альпинистер ақы төлеуі керек (қазіргі таңда әр адамға 150 АҚШ доллары), сондай-ақ жыл сайынғы альпинистер саны шектеулі. Бұл АҚШ Роки тауларындағы ең оңтүстік он төрт мыңдық шың болып табылады. Басты қырының шығысында екі ірі Испан шыңы (Батыс: 4153,20 метр, Шығыс: 3919,73 метр) орналасқан. Бұл шыңдар 19 ғасырда Санта-Фе жолының таулық бөлігімен саяхаттайтын саяхатшылар үшін маңызды бағдаршарлар болды. Кулебраның батыс беткейі мен Сан-Луис аңғары 1840 жылдарға дейін тарихы бар Сангре-де-Кристо жер грантының құрамына кіреді, бірақ ол әлі де грант ішіндегі жер иелігінің үлгісіне әсер етеді. Сан-Луис аңғары құрғақ аймақ. Колорадо штатындағы Сан-Луис қаласында жылдық жауын-шашын мөлшері тек 0,8 метрді құрайды. Кулебра сайымен өтетін айналасындағы аудан бай ауыл шаруашылығы тарихына ие және 1860 жылдардан бері испан қоныс жайлаушыларының және ағылшын фермерлерінің ұрпақтары арасында жер даулары орын алып келеді.

Тау таулары

Таос таулары тау жотасының батыс бөлігін солтүстіктегі Костилла сағасынан оңтүстіктегі Трес Ритосқа дейін жабатын кеңістікте орналасқан. Олардың ішінде Нью-Мексико штатындағы ең биік нүкте – Уилер шыңы, оның биіктігі 4011 метр (13161 фут). Уилер шыңының жабайы табиғатында орналасқан. Басқа да ең танымал шыңдарға Пуэбло шыңы (3751 метр) және Латир шыңы (3873 метр) жатады. Пуэбло шыңы Таос Пуэблодан биіктеп көрінеді. Уильямс көлі Уилер шыңының төменгі жағында, Уилер шыңының жабайы табиғатында орналасқан. Таос шаңғы курорты Уилер шыңының батыс жағында жатыр. Таос тауларының орталық бөлігінің көп бөлігі Таос Пуэбло жеріне тиесілі. Таос қаласынан қарағанда, олар жергілікті тұрғындар арасында "Таос тауы" деп аталады. Таос тауларының оңтүстік бөлігі, Пало Флехадо асуы мен Трес Ритос (АҚШ 64 тас жолы және NM 518 тас жолы) аралығында орналасқан, солтүстік бөлігімен салыстырғанда төменірек және көрінісі аз. Оның ең биік нүктесі – Серро Виста, биіктігі 3639 метр (11939 фут). Фернандо таулары – бұл АҚШ 64 тас жолының оңтүстігінде орналасқан шағын тау тізбегі.

Симарон жотасы

Симарон таулары Таос тауларының шығысында Морено аңғарынан соң жатыр. Ол салыстырмалы түрде төменгі тау жотасы, ең биік нүктесі Балди тауы – 3792,02 метр. Фильмонт скаут ранчосы Симарон тауларының шығыс беткейінде орналасқан.

Ринкон таулары

Бұл Сангре-де-Кристос тауларының қалған бөліктерімен салыстырғанда әлдеқайда төменгі, шағын тау тізбегі; ол Таос тауларының ең оңтүстік бөлігінің шығысында жатыр.