Кіріспе

Қытай жекпе-жегі
жекпе-жегі

五祖拳 Бес ата-бабаның жекпе-жегі (Pinyin:wǔzǔquánMinnan:ngó chó kûn)

Бес ата-бабаның жекпе-жегі (Wuzuquan немесе Ngo cho Kun) – бес стильдің қағидалары мен техникаларынан тұратын Оңтүстік Қытай жекпе-жегі:

Бодхидхарманың тыныс алу әдістері мен темір денесі (達尊拳)
Луоханның дене күйі мен динамикалық қуаты (羅漢拳)
Император Тайдзудың дәлдігі мен тиімді қозғалысы (太祖拳)
Фуцзянь ақ тұтқысының қол техникалары және толықтыратын жұмсақтығы мен қатаңдығы (白鶴拳)
Маймылдың ептілігі мен аяқ жұмысы (猴拳)

Осы бес стиль және олардың ерекше техникалары Бес ата-баба жүйесін құру кезінде біріктірілді. Оларды алтыншы ықпал – Хюань Ну, сондай-ақ Хян Лоо (玄女拳) және "Жасыл көйлектегі әйел" деп те аталатын, дененің белгілі бір нүктелеріне соққы беру арқылы өлімге жеткізетін Dim Mak техникасын енгізген.

Тарих

У-зу-куанның түпкі тұжырымы Оңтүстік Тай-зудың ертедегі жауынгерлік өнерімен айналысушылардың Бес Пайғамбарды (У-зу 五祖) құрметтеу дәстүрінен бастау алады, бұл шамамен 1600 жылдарға дейін соқталады. Бес Пайғамбар – (1) Тай-зу 太祖, Қытай императорлары үшін, (2) Гуань Инь 觀音, таоизм мен буддизмде құрметтелген мейірімділік иесі, (3) Ло Хань 羅漢, жерді қорғайтын өлмейтін жауынгерлер, кейіннен Шаолин монахтары қабылдап, Қытай императорларына империяның ауылдық аймақтарын қарақшылар, қаңтарлар және жатжерттеушілерден қорғауда көмектескен, (4) Да Мо 達尊, Буддизмді Қытайға әкелген тұлға және (5) Сюань Нү 玄女, өмірлік күш пен қуаттың құдайы, кейіннен дәрі-дәрмек және акупунктура ғылымын дамытқан әйел монахпен байланыстырылған. Басқаша айтқанда, Бес Пайғамбар тұжырымы – Қытайдың дәстүрлі діни практикалары: таоизм, буддизм, конфуциандық, императорға табыну және ата-бабаларға табыну. Бұл дәстүрді «Тянь Ди Хуэй» 天地會 (Көк және Жер қоғамы) деп аталатын құпия қоғамдар кеңінен қолданды. 1644 жылы Мин әулеті құлағаннан кейін Тай-зу Куан, әсіресе Фуцзянь провинциясында, басты жауынгерлік өнер жүйесіне айналды. Тай-зу Куан – сол кездегі барлық белгілі жауынгерлік өнер жүйелерінің бірігуі, династияның жауынгерлік күші мен даңқының көрінісі. 1800 жылдары Тай-зу шеберлері У-зу терминін У-зу Куан деп қайта анықтады. У-зудан У-зу Куанға айналдырған екі ең белгілі Тай-зу шебері: (1) Ли Цзинь Жэнь 李俊仁, оның У-зу Куаны «Ёнчунь У-зу Куаны» 永春五祖拳 деп белгілі болды, және (2) Чуа Гёк Бэн 蔡玉明, оның У-зу Куаны «У-зу Куан Хо Ян Пай» 五祖拳何阳派 деп аталды. Екі негізін қалаушы да өздерінің У-зу нұсқасын жасап, оны жауынгерлік өнерге айналдырды. Көптеген Тай-зу жауынгерлері «Ёнчунь» немесе «Хо Ян Пай» У-зу Куанына қосылса, ал кейбіреулері Тай-зу У-зудың бастапқы тұжырымын сақтап қалды. Ортақ тамырлары, тарихы, дәстүрлері (мысалы, жасыл арстан), жауынгерлік өнер жүйелері, көптеген формалары, Сам Циннің тұжырымы мен қағидалары болғандықтан, Тай Чо У-зу және У-зу Куан біртұтас және ажырамас болып табылады. Кейін, 1950 жылдардың соңында Малайзиялық ұлы шебер Чэ Ким Тонгтың арқасында У-зу Куан тарихының тағы бір нұсқасы ашылды, ол өнердің негізін 1300 жылға дейін соқпады және оны 13 ғасырдың белгілі монахы Бай Юфэнге [1] жатқызды, ол Солтүстік Қытайдағы Хэнань Шаолин ғибадатханасынан шыққан, сонымен қатар Бес Жануар стилі мен Хун Куан (洪拳) өнеріне де авторлық құқығы бар деп есептеледі. Мин әулеті құлаған кезде Бай Юфэннің көптеген шәкірттері Фуцзянь провинциясына қашып, Фуцзянь жауынгерлік өнер жүйелерімен, мысалы, Ёнчунь Ақ Құспен біріккеніне сендіреді. Осылайша, У-зу Куан тарихының төрт нұсқасы бар: Тай-зу У-зу Куан 太祖五祖拳, ертедегі Тай-зу жауынгерлері Бес Пайғамбарды құрметтеген; Ёнчунь У-зу Куан 永春五祖拳, Ли Цзинь Жэнь 李俊仁нің 1800 жылдардың соңында Фуцзянь провинциясының Ёнчуньінде құрған өнері; Хо Ян Пай У-зу Куан 鹤阳派五祖拳, Чуа Гёк Бэннің 1800 жылдардың соңында құрған өнері; Бай Юфэн У-зу Куан 白玉峰五祖拳, Фуцзянь Қытайына көшіп келген және Фуцзянь Тай-зу жүйесімен біріккен солтүстік жүйесі. Кейбір жаттығушылар бес Пайғамбар өнерін жетілдіруге бағытталған, ағынмен қозғалыстар мен қарапайымдылыққа баса назар аударатын Сюань Нү (玄女拳) жүйесінің алтыншы ықпалын да мойындайды. [2]

Басқару

Вузукванның ең жоғарғы халықаралық ұйымы – 1989 жылы құрылған Халықаралық Оңтүстік Шаолин Вузукван Федерациясы 国际南少林五祖拳联谊总会. Федерацияның алғашқы президенттері: доктор Ло Кинг Хуи, доктор Чи Ким Тонг, Ұлы шебер Жоу Кун Мин, Ұлы шебер Яп Чинг Хай, Ұлы шебер Хан Цзинь Юань, Ұлы шебер Джон Грэм. Федерацияның он екінші президенті – Австралиядан Джеймс Чи, ол 2011 жылдың қараша айында АҚШ-тан Джон Грэмнан қызметті қабылдады. 2013-2016 жылдар аралығындағы Федерацияның қазіргі президенті – Филиппиннің Ұлы шебері Генри Ло 盧思明. Федерация жыл сайын Қытайдың Фуцзянь провинциясындағы Кванчжоу қаласында өнерді сақтау, дамыту және біріктіру мәселелері бойынша жиналады.

Степендік жүйе

2010 жылы Қытайдың Куанчжоу қаласында өткен Халықаралық Шаолин Вузукуан федерациясының конференциясында Вузукуанмен айналысатын тәлімгерлер үшін халықаралық деңгейде мойындалған рейтинг жүйесі құрылды. Ең жоғары дәрежелер үшін он деңгейлі (дуан) жүйе келісілді, ол каратэ (дан) және таэквондода қолданылатын ұқсас жүйелерді шағылыстырады. 10-шы дуан ең жоғары дәреже ретінде танылса, 1-ші дуан ең төменгі дәреже болып саналады. Дегенмен, барлық заңды мектептер одаққа белсенді түрде қатыспайды. 10-шы дуанға ие болған Вузукуанның құрметті тәлімгерлерінің алғашқы тобы ресми түрде мойындалды, олардың арасында тірі және қайтыс болған шеберлер бар. Бұл шеберлер Вузукуанды насихаттауға қосқан үлесі үшін дуанға ие болды. Осы 10-шы дуан иегерлері: Чхэ Ким Тонг (Малайзия), Яп Чин Хай (Малайзия), Ким Хан (Ұлыбритания), Джеймс Чхэ (Австралия), Лу Цинь Хуэй (Филиппин), Хсу Най Цзин (Сингапур), Чэнь Хун (Филиппин), Су Цай Фу (Кванчжоу), Цзи Юань Ли (Филиппин), Шан Фа (Тайвань), Хуан Цин Цзян (Кванчжоу), Лу Си Мин (Филиппин), Гон Дун Гэн (Гонконг). АҚШ-тың Джон Грэм 2011 жылы Халықаралық Шаолин Вузукуан федерациясының конференциясында 10-шы дуан дәрежесімен марапатталды.