Кіріспе
Кот-д'Ивуардағы саяси партия Республикашылдар жиналысы (; қысқартылған RDR) – Кот-д'Ивуардағы либералдық партия. Бұл партия елдің үкіметтік партиясы; партия төрағасы Алассан Уаттара қазіргі Пил Сүйегі Жағалауы президенті.
The Rally of the Republicans (; abbreviated RDR) is a liberal party in Ivory Coast (Côte d'Ivoire). The party is the country's governing party; the party's leader, Alassane Ouattara, is the current President of Ivory Coast.
Тарих
RDR, элдағы солтүстігінде көпшілік қолдауына ие, 1994 жылдың ортасында биліктегі Кот-д'Ивуар Демократиялық партиясының (PDCI) либералдық тармағы ретінде құрылды. Джени Кобина жаңа партияның Бас хатшысы болды. 1990 жылдан 1993 жылға дейін премьер-министр болған Уаттараны 1995 жылғы президенттік сайлауда кандидат ретінде көрсетуге тырысты. Алайда, сайлау кодексіне енгізілген түзетулер президенттікке үміткерлердің елде кемінде бес жыл тұруын және иворийлік ата-аналардан туғанын талап етті. Бұл шаралар Уаттараның сайлауға қатысуына кедері келтіру мақсатында жасалған деп саналды; ол шамамен бес жыл бойы Халықаралық валюта қорының басқарушы директорының орынбасары болған және оның әкесінің әулеті Буркина-Фасода тамыр тартқан. Осы себепті RDR сайлауды бойкоттады. 1995 жылдың 2-3 шілдесінде RDR өзінің бірінші кезекті съезін өткізді, онда Уаттара президенттікке кандидат ретінде ұсынылды. Кобинаның қайтысынан кейін партия 1999 жылдың қаңтарында жаңа Бас хатшыны сайлау үшін алғашқы кезектен тыс съезін өткізді. Партияның екінші кезектен тыс съезінде Уаттара 2000 жылы өтетін сайлауға қатыса алатынын мәлімдеді, өзінің және ата-анасының сайлау кодексінде талап етілгендей, Кот-д'Ивуарда туғанын растайтын құжаттарды көрсетті. Алайда, оны осы құжаттарды жасауға айыптады және тергеу басталды. 1999 жылдың қазан айында сот оның азаматтығын жоққа шығарды, ал бір айдан кейін Уаттараны тұтқындауға ордер берілді, бірақ ол сол кезде Францияда болды. RDR Уаттараның кандидатурасын қолдап, 27 қыркүйекте Абиджанда 10 мың адам қатысқан митинг өткізді. RDR жетекшілерінің бірнешесі, оның ішінде партияның Бас хатшысы Генриетт Диабат, олар ұйымдастырған наразылықтар кезінде болған зорлық-зомбылық үшін жауапты деп танылды және қазан айында тұтқындалды; қарашада олар сотталды және түрмеге кесілді. 1999 жылдың 23 желтоқсанында әскерилер бүлік көтергенде, олардың талаптарының бірі - тұтқынға алынған RDR жетекшілерін босату болды. Президент Анри Коннан Бедье талаптарды қабылдамағаннан кейін, олар 24 желтоқсанда билікті басып алып, RDR тұтқындарын дереу босатты. Уаттара 29 желтоқсанда Кот-д'Ивуарға оралды, Бедьенің құлатылуын "барлық иворийлік халық қолдаған революция" деп бағалады. Сонымен қатар, ол 2000 жылдың 10 желтоқсаны мен 2001 жылдың 14 қаңтарында өткен парламенттік сайлауды бойкоттады, бірақ 225 орынның бесеуін жеңіп алды. RDR Либералды Интернационалдың толық мүшесі, оған 2003 жылы Либералды Интернационалдың Дакардағы конгресінде қосылды. 2005 жылдың 18 мамырында, бұрынғы қарым-қатынастарына қарамастан, RDR және PDCI 2005 жылдың қазан айында жоспарланған президенттік сайлау алдында екі кіші партиямен – Кот-д'Ивуардағы демократия және бейбітшілік үшін одақ (UDPCI) және Болашақ күштерінің қозғалысы (MFA) – бірлесіп Демократия және бейбітшілік үшін Уфуэтистер жиналысы коалициясын құру туралы келісімге келді. Уаттара 2008 жылдың 1-3 ақпанында өткен екінші кезекті съезде RDR президенттікке кандидат ретінде тағайындалды және тағы бес жылға RDR президенті болып қайта сайланды. Съезде ол бұрынғы көтерілісшілерді – Кот-д'Ивуардың жаңа күштерін (Forces Nouvelles de Côte d'Ivoire) – сайлауда RDR-мен бірігуге шақырды. 2010 жылғы президенттік сайлаудың бірінші турында Уаттара қазіргі президент Лоран Гбагбодан кейін екінші орынды иеленді. Екінші турда Уаттара 54 пайыз дауыспен жеңіске жеткені жарияланды – бұл нәтиже халықаралық қауымдастықтың көп бөлігі тарапынан мойындалды. Алайда, Гбагбо орнынан түсуден бас тартты, бұл ауқымды саяси дағдарысқа әкеп соқты, ол тек 2011 жылдың 11 сәуірінде Гбагбоның тұтқындалуымен аяқталды. 2012-2016 жылдар аралығында RDR-дың Фадика Сара Сако Ұлттық Ассамблеяның вице-президенті қызметін атқарды. 2017 жылдың 9-10 қыркүйегінде өткен RDR-дың үшінші кезекті съезінде Уаттараның RDR президенті болып сайлануы күтілді, бірақ ол Генриетт Диабатен бұл лауазымға ұсынды, ол бір ауыздан мақұлданды. Кандия Камара Бас хатшы, Амаду Гон Кулибали Бірінші вице-президент болып тағайындалды. 2020 жылы Селестин Олибе Тразери Демократия және бейбітшілік үшін Уфуэтистер жиналысына RDR-ден кетті.
Ouattara said that he was eligible to stand in this election, scheduled to be held in 2000, pointing to documents which he said demonstrated that he and his parents were of Ivorian birth, as required by the electoral code. He was accused of forging these papers, however, and an investigation was begun. His nationality certificate was annulled by a court in October 1999 and an arrest warrant for Ouattara was issued a month later, although he was in France at the time. The RDR demonstrated in favor of Ouattara's candidacy; a demonstration in Abidjan reported as being 10,000 strong was held on September 27. A number of RDR leaders, including the party's Secretary General, Henriette Diabate, were arrested on October 27 on the grounds that they were responsible for violence occurring during protests they organized; in November, they were convicted and sentenced to prison. When soldiers rebelled on December 23, 1999, one of their demands was the release of the imprisoned RDR leaders; when President Henri Konan Bédié rejected the demands, they seized power on December 24 and promptly released the RDR prisoners. Ouattara returned to Ivory Coast on December 29, hailing Bédié's ouster as a "revolution supported by all the Ivorian people". It also boycotted the parliamentary election held on 10 December 2000 and 14 January 2001, but nevertheless won five out of 225 seats. The RDR is a full member of the Liberal International, which it joined at the Liberal International's Dakar Congress in 2003. On May 18, 2005, despite their history of hostility, the RDR and the PDCI signed an agreement to form a coalition, the Rally of Houphouëtists for Democracy and Peace, along with two smaller parties, the Union for Democracy and Peace in Côte d'Ivoire (UDPCI) and the Movement of the Forces of the Future (MFA), ahead of the presidential election then planned for October 2005. Ouattara was designated as the RDR's presidential candidate at its Second Ordinary Congress on February 1–3, 2008 and also re elected as President of the RDR for another five years. At the congress, he invited the former rebel Forces Nouvelles de Côte d'Ivoire (New Forces) to team up with the RDR for the election. In the first round of the 2010 presidential elections, Ouattara finished second, behind incumbent Laurent Gbagbo. In the runoff, Ouattara was announced as finishing first with 54 percent of the vote—a result recognized by virtually the entire international community. Gbagbo, however, refused to step down, touching off a major political crisis that only ended with Gbagbo's capture on 11 April 2011. Between 2012 and 2016, the RDR's Fadika Sarra Sako served as vice president of the National Assembly. At the RDR's Third Ordinary Congress on 9–10 September 2017, it was expected that Ouattara would be elected as President of the RDR, but he instead proposed Henriette Diabaté for the post, and she was duly elected by acclamation. Kandia Camara was designated as Secretary General and Amadou Gon Coulibaly as First Vice t. In 2020, Célestine Olibé Trazéré left the RDR for the Rally of Houphouëtists for Democracy and Peace.
Республикалық әйелдер конгрессі
Ая Виржини Туре 59% дауыспен Республикалық әйелдер жиналысының төрағасы болып сайланды.