Әріптер дизайны және түрлер отбасысы

Кіріспе

Біртекті дизайн ерекшеліктерін бөлісетін таңбалар жиынтығы.

Шрифт (немесе шрифттер тобы) – баспа немесе электрондық дисплейде қолданылатын әріптердің, сандардың және басқа да символдардың дизайны. Көптеген шрифттерде өлшем (мысалы, 24 пункт), қалыңдық (мысалы, жіңішке, жуан), еңіс (мысалы, курсив), ен (мысалы, жиынтық) және т.б. сияқты өзгерістер болады. Шрифт дизайнының әрбір осы өзгерісі – қаріп. Мыңдаған түрлі шрифттер бар, және жаңалары үнемі жасалып жатыр. Шрифттерді жобалау өнері мен шеберлігі – типтік дизайн деп аталады. Шрифттерді жобалаушылар – тип дизайнерлері деп аталады және көбінесе шрифт құю фабрикаларында жұмыс істейді. Компьютерлік жинақтауда тип дизайнерлерін кейде "шрифт дамытушылар" немесе "шрифт дизайнерлері" деп те атайды (типграф – беттік макетті жобалау үшін шрифттерді қолданатын адам). Әр шрифт – жеке әріпті, санды, тыныш белгіні немесе басқа да символды көрсететін глифтер жиынтығы. Бір глиф әр түрлі жазу жүйелеріндегі таңбалар үшін қолданылуы мүмкін, мысалы, латын әліпбисіндегі үлкен А әрпі кириллицадағы үлкен А әрпімен және грек әліпбисіндегі үлкен альфа (Α) әрпімен бірдей болып көрінеді. Картография, астрология немесе математика сияқты арнайы қолданулар үшін жасалған шрифттер де бар.

Терминология

Кәсіби типографияда қаріп термині сөз қаріпімен (алғашқыда британдық ағылшын тілінде "fount" деп, ал қазір "font" деп айтылады) бір-бірімен алмастырылмайды, себебі қаріп термині тарихи тұрғыдан берілген әліпби және оған қатысты таңбалардың бір белгілі мөлшердегі жиынтығы ретінде анықталған. Мысалы, 8 пункттік Caslon Italic бір сөз қаріпі, ал 10 пункттік Caslon Italic басқаша. Тарихи тұрғыдан алғанда, сөз қаріпі типтік құюдан әрбір таңбаның бірнеше данасымен бірге "түрлердің" жиынтығы ретінде келген. Ғасырлар бойы қаріп дизайндарының көбеюімен және баспагерлердің қажеттіліктерінің кеңеюімен бірге, нақты салмақта (қара немесе ақ) және стильдік нұсқаларда (көбінесе тік немесе римдік, италикадан өзгеше, сондай-ақ жиынтықталған) сөз қаріптері қаріптер отбасыларын құрады, олар жүздеген стильдерді қамтитын өте ұқсас қаріптер дизайндарының жиынтығы болып табылады. Қаріптер отбасы – бұл әдетте салмағы, бағыты, ені және т.б. жағынан ғана өзгешеленетін, бірақ дизайны бойынша емес, бір-бірімен байланысты сөз қаріптерінің тобы. Мысалы, Times – қаріптер отбасы, ал Times Roman, Times Italic және Times Bold – Times отбасын құрайтын жеке сөз қаріптері. Қаріптер отбасы әдетте бірнеше сөз қаріптерін қамтиды, бірақ кейбіреулері, мысалы, Helvetica, ондаған сөз қаріптерінен тұруы мүмкін. Үстелдік басылымдардағы еркін терминологияда бұл айырмашылықтар көбінесе жоғалады және "сөз қаріпі" термині оның ішіндегі нақты бір сөз қаріпіне емес, бүкіл қаріпке қолданылады. Сөз қаріпі мен қаріптің аражігін қарастырудың тағы бір жолы – сөз қаріпі белгілі бір көріністегі таңбалар жиынтығын пайдалануға мүмкіндік беретін құрал (мысалы, бағдарламалық қамтамасыз ету), ал қаріп – осындай таңбалардың нақты дизайны. Сондықтан, Times сияқты нақты қаріп, осы немесе басқа жеткізуші жасаған компьютерлік сөз қаріптері файлдары, металл типтері жиынтығы және т.б. сияқты әртүрлі сөз қаріптерімен көрсетілуі мүмкін. Металл типтері дәуірінде сөз қаріпі белгілі бір пунктінің мөлшерін білдірді, бірақ цифрлық масштабталатын контурлы сөз қаріптерімен бұл айырмашылық енді қолданылмайды, өйткені бір сөз қаріпі кез келген мөлшерге дейін масштабталуы мүмкін. Бірдей жалпы стильдегі ені мен салмағының кең ауқымын қамтитын алғашқы "кеңейтілген" қаріптер отбасылары 1900 жылдардың басында пайда болды, олар ATF-тің Cheltenham (1902–1913) қаріпімен басталды, алғашқы дизайны Бертрам Гровенор Гудхью жасады, ал көптеген қосымша дизайндарын Моррис Фуллер Бентон жасады. Кейінгі мысалдарға Futura, Lucida, ITC Officina жатады. Кейбіреулері, мысалы, Linotype Syntax, Linotype Univers, қайта жаңғыру нәтижесінде суперотбасыға айналды, ал басқалары бір-бірінің орнына үйлесімді стильдегі, мысалы, Compatil, Generis, жасалған. Сөз қаріптерінің суперотбасы құюшылар маңызды құрылымдық айырмашылықтары бар, бірақ кейбір дизайндық байланысы бар, бірдей жалпы отбасылық атаумен сөз қаріптерін қоса бастаған кезде пайда бола бастады. Бірінші суперотбасы Моррис Фуллер Бентонның 1910 жылы ATF үшін жасаған Clearface Gothic қаріпі болды, ол қазіргі (серифті) Clearface қаріпінің серігі болды. Суперотбасы белгісіне дизайн емес, таза маркетингтік деп саналатын нәрсе үшін бірдей отбасылық атау берілген мүлдем әртүрлі дизайн кірмейді: Caslon Antique, Futura Black және Futura Display Caslon және Futura отбасыларына сәйкесінше құрылымдық жағынан байланысты емес және типографтар оларды атауларына қарамастан, әдетте сол отбасылардың бөлігі деп есептемейді. Негізгі қаріпке сәйкес келетін қосымша немесе толықтырушы глифтер ғасырлар бойы қолданылып келеді. Кейбір форматтарда олар жеке сөз қаріптері ретінде сатылады. 1990 жылдардың басында Adobe Systems типтік тобы арнайы сөз қаріптері жиынтығын ұсынды, онда кішігірім әріптер, ескі стильдегі сандар және қосымша жоғары әріптер, бөлшектер және лигатуралар сияқты қосымша глифтердің стандартталған жиынтығы болды. Қосымша сөз қаріптері сондай-ақ сол отбасыдағы тұрақты сөз қаріптерін толықтыратын суаштар, дингбаттар және баламалы таңбалар жиынтығы сияқты баламалы әріптерді қамтиды. Алайда, OpenType сияқты сөз қаріптері форматтарының енгізілуімен, бұл қосымша глифтер негізгі сөз қаріптеріне біріктірілді, баламалы глифтерге қол жеткізу үшін арнайы бағдарламалық қамтамасыз ету мүмкіндіктеріне сүйенді. Apple және Microsoft операциялық жүйелері платформаға байланысты сөз қаріптерінде әртүрлі таңбалар жиынтығын қолдайтындықтан, кейбір құюшылар сарапшы сөз қаріптерін басқаша қолданды. Бұл сөз қаріптер Macintosh немесе Windows компьютерлерінде жоқ таңбаларды, мысалы, бөлшектер, лигатуралар немесе кейбір акцентті глифтерді қамтиды. Мақсат – пайдаланушының операциялық жүйесіне қарамастан, клиентке барлық таңбалар жиынтығын жеткізу.

In professional typography, the term typeface is not interchangeable with the word font (originally "fount" in British English, and pronounced "font"), because the term font has historically been defined as a given alphabet and its associated characters in a single size. For example, 8 point Caslon Italic was one font, and 10 point Caslon Italic was another. Historically, a font came from a type foundry as a set of "sorts", with number of copies of each character included. As the range of typeface designs increased and requirements of publishers broadened over the centuries, fonts of specific weight (blackness or lightness) and stylistic variants (most commonly regular or roman as distinct to italic, as well as condensed) have led to font families, collections of closely related typeface designs that can include hundreds of styles. A font family is typically a group of related fonts which vary only in weight, orientation, width, etc., but not design. For example, Times is a font family, whereas Times Roman, Times Italic and Times Bold are individual fonts making up the Times family. Font families typically include several fonts, though some, such as Helvetica, may consist of dozens of fonts. In the loose terminology of desktop publishing, these distinctions are often lost and the term "font" used for an entire typeface rather than any one specific font within it. Another way to look at the distinction between font and typeface is that a font is the vessel (e. g. the software) that allows you to use a set of characters with a given appearance, whereas a typeface is the actual design of such characters. Therefore, a given typeface, such as Times, may be rendered by different fonts, such as computer font files created by this or that vendor, a set of metal type characters etc. In the metal type era, a font also meant a specific point size, but with digital scalable outline fonts this distinction is no longer valid, as a single font may be scaled to any size. The first "extended" font families, which included a wide range of widths and weights in the same general style emerged in the early 1900s, starting with ATF's Cheltenham (1902–1913), with an initial design by Bertram Grosvenor Goodhue, and many additional faces designed by Morris Fuller Benton. Later examples include Futura, Lucida, ITC Officina. Some became superfamilies as a result of revival, such as Linotype Syntax, Linotype Univers; while others have alternate styling designed as compatible replacements of each other, such as Compatil, Generis. Font superfamilies began to emerge when foundries began to include typefaces with significant structural differences, but some design relationship, under the same general family name. Arguably the first superfamily was created when Morris Fuller Benton created Clearface Gothic for ATF in 1910, a sans serif companion to the existing (serifed) Clearface. The superfamily label does not include quite different designs given the same family name for what would seem to be purely marketing, rather than design, considerations: Caslon Antique, Futura Black and Futura Display are structurally unrelated to the Caslon and Futura families, respectively, and are generally not considered part of those families by typographers, despite their names. Additional or supplemental glyphs intended to match a main typeface have been in use for centuries. In some formats they have been marketed as separate fonts. In the early 1990s, the Adobe Systems type group introduced the idea of expert set fonts, which had a standardized set of additional glyphs, including small caps, old style figures, and additional superior letters, fractions and ligatures not found in the main fonts for the typeface. Supplemental fonts have also included alternate letters such as swashes, dingbats, and alternate character sets, complementing the regular fonts under the same family. However, with introduction of font formats such as OpenType, those supplemental glyphs were merged into the main fonts, relying on specific software capabilities to access the alternate glyphs. Since Apple's and Microsoft's operating systems supported different character sets in the platform related fonts, some foundries used expert fonts in a different way. These fonts included the characters which were missing on either Macintosh or Windows computers, e. g. fractions, ligatures or some accented glyphs. The goal was to deliver the whole character set to the customer regardless of which operating system was used.

Өлшемін анықтау

Қаріптер мен шрифтердің мөлшері дәстүрлі түрде нүктелермен өлшенеді; нүкте әртүрлі уақытта әртүрлі анықталған, бірақ қазіргі кезде ең көп қолданылатыны – 1/72 дюймдік полиграфиялық нүктесі. Типографиялық өлшемдерде (нүктелер, кюс) көрсетілгенде, em квадраттың биіктігі – көрінбейтін қорап, ол әдетте ең жоғары өрнек пен ең төменгі түсу арасындағы қашықтықтан сәл үлкен болады – көрсетілген мөлшерге сәйкес масштабталады. Мысалы, Helvetica шрифтін 12 нүктеге орнату кезінде, Helvetica шрифтінде анықталған em квадрат 12 нүктеге дейін масштабталады. Дегенмен, 12 нүктелік Helvetica шрифтінің ешбір элементі міндетті түрде 12 нүктені өлшеуі керек емес. Көбінесе типографиялық емес бірліктерде (фут, дюйм, метр) өлшенгенде, әріптердің үстіңгі бөлігінің биіктігі, яғни бас әріптердің биіктігі анықталады. Шрифттің мөлшері миллиметрлермен (мм) және кюс (миллиметрдің төрттен бірі, жапон тілінде кю) және дюймдермен де өлшенеді.

Тарих

Тип құю шеберханалары 1450 жылдардан бастап қазіргі уақытқа дейін қорғасын қорытпаларынан қаріптер құйды, бірақ 19 ғасырда, әсіресе АҚШ-та, ағаш тип деп аталатын ірі қаріптерді жасау үшін ағаш материал ретінде қолданылды. 1890 жылдары типтік жинауды механикаландыру, қажетті өлшем мен ұзындықтағы әріптер қатарын тікелей құюға мүмкіндік берді. Бұл үздіксіз құю деп аталды және 1970 жылдарға дейін пайдалы әрі кең таралған болып келді. Осы типтегі алғашқы машина – Оттмар Мергенталердің ойлап тапқан Линотип машинасы еді. 1950-1990 жылдар арасындағы қысқа мерзімдік кезеңде фототиптеу деп аталатын фотографиялық технология пайдаланылды, онда жеке глифтердің кішкентай, жоғары ажыратымдылықтағы кескіндері пленка жолағында (негатив түрінде, әріптердің қара түсті фонда ашық бөліктері ретінде) қолданылды. Пленка артындағы жоғары қарқынды жарық көзі, әр глифтің кескінін оптикалық жүйе арқылы проекциялап, қажетті әріпті белгілі бір өлшемде және орналасуда жарыққа сезімтал фототиптеу қағазына бағыттады. Бұл фотографиялық типтеу процесі оптикалық масштабтауға мүмкіндік берді, бұл дизайнерлерге бір қаріптен бірнеше өлшемді жасауға мүмкіндік берді, бірақ қолданылған көбейту жүйесіндегі физикалық шектеулер әр түрлі өлшемдерде дизайнды өзгертуді қажет етті; мысалы, басып шығару кезінде кездесетін сияның таралуын қамтамасыз ету үшін сия тұзақтары мен тікенектер. Пленкадағы қаріптерді пайдаланатын қолмен басқарылатын фотокомпозициялық жүйелер, әріптер арасындағы кернді қолмен жинаудың физикалық қиындығынсыз жақсартты және 1960-1970 жылдары қаріп дизайны индустриясын дамытты. 1970 жылдардың ортасына қарай барлық негізгі қаріп технологиялары мен қаріптері қолданыста болды: әріптік баспа; үздіксіз құю машиналары; фототиптеу машиналары; компьютермен басқарылатын фототиптеуіштер; және ең алғашқы цифрлық типтеуіштер – қарапайым процессорлары және ЭЛТ (CRT) дисплейлері бар үлкен машиналар. 1980 жылдардың ортасынан бастап цифрлық типография дамыған сайын, пайдаланушылар көбінесе американдық правописаниемен жазылған «font» сөзін қабылдады, ол бірнеше кең таралған форматтардың бірінде масштабталатын контурлық әріп формаларын (цифрлік қаріп) қамтитын компьютерлік файлды білдіреді. Кейбір қаріптер, мысалы, Verdana, негізінен компьютер экранында қолдану үшін жасалған.

Type foundries have cast fonts in lead alloys from the 1450s until the present, although wood served as the material for some large fonts called wood type during the 19th century, particularly in the United States. In the 1890s, the mechanization of typesetting allowed automated casting of fonts on the fly as lines of type in the size and length needed. This was known as continuous casting, and remained profitable and widespread until its demise in the 1970s. The first machine of this type was the Linotype machine, invented by Ottmar Mergenthaler. During a brief transitional period (c. 1950s–1990s), photographic technology, known as phototypesetting, utilized tiny high resolution images of individual glyphs on a film strip (in the form of a film negative, with the letters as clear areas on an opaque black background). A high intensity light source behind the film strip projected the image of each glyph through an optical system, which focused the desired letter onto the light sensitive phototypesetting paper at a specific size and position. This photographic typesetting process permitted optical scaling, allowing designers to produce multiple sizes from a single font, although physical constraints on the reproduction system used still required design changes at different sizes; for example, ink traps and spikes to allow for spread of ink encountered in the printing stage. Manually operated photocomposition systems using fonts on filmstrips allowed fine kerning between letters without the physical effort of manual typesetting, and spawned an enlarged type design industry in the 1960s and 1970s. By the mid 1970s, all of the major typeface technologies and all their fonts were in use: letterpress; continuous casting machines; phototypositors; computer controlled phototypesetters; and the earliest digital typesetters – bulky machines with primitive processors and CRT outputs. From the mid 1980s, as digital typography has grown, users have almost universally adopted the American spelling font, which has come to primarily refer to a computer file containing scalable outline letterforms (digital font), in one of several common formats. Some typefaces, such as Verdana, are designed primarily for use on computer screens.

Цифрлық түрі

Цифрлық шрифт 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында басым форматқа айналды. Цифрлық шрифттер әрбір әріптің бейнесін растрлық шрифте біт карта ретінде немесе контурлық шрифте сызықтар мен қисықтардың математикалық сипаттамасы арқылы сақтайды, бұл векторлық шрифт деп те аталады. Растрлық шрифттер цифрлық шрифттердің бастапқы кезеңдерінде көбірек қолданылды және қазіргі күні сирек қолданылады. Бұл растрлық шрифттерді алғаш Casady & Greene, Inc. жасаған және олар Fluent Fonts деп белгілі болған. Fluent Fonts жүктемелі PostScript шрифттерінің пайда болуымен көнеріп қалды, ал бұл жаңа шрифттер Fluent Laser Fonts (FLF) деп аталды. Контурлық шрифт қолданылғанда, растрлеу процедурасы (қосымша бағдарламалық құралда, операциялық жүйеде немесе принтерде) әріптің контурларын шығарады, векторлық нұсқауларды түсіндіріп, қай пиксельдердің қара, қайсының ақ болуын анықтайды. Растрлеу лазерлік принтерлерде және жоғары деңгейдегі баспа жүйелерінде қолданылатын жоғары ажыратымдылықта (resolution) оңай жүзеге асырылады. Компьютер экраны үшін, әрбір жеке пиксель оқылғыш және оқылмайтын әріптер арасындағы айырмашылықты білдіре алатындықтан, кейбір цифрлық шрифттер кішкентай өлшемдерде оқылғыш растрлік бейнелерді жасау үшін меңзеу (hinting) алгоритмдерін пайдаланады. Цифрлық шрифттер құрамында жинау үшін қолданылатын өлшемдерді көрсететін деректер де болуы мүмкін, соның ішінде кернинг жұптары, әріптерге белгілер қосу үшін компоненттерді жасау деректері, араб типографиясы үшін глифтерді алмастыру ережелері және жазу беттерін байланыстыру және " сияқты қарапайым лигатуралар. Көбінесе қолданылатын шрифт форматтарына TrueType, OpenType және PostScript Type 1 жатады, ал Metafont әлі де TeX және оның нұсқаларында қолданылады. Осы шрифт форматтарын қолданатын қосымшалар, соның ішінде растрлеушілер, Microsoft және Apple Computer операциялық жүйелерінде, Adobe Systems өнімдерінде және басқа да бірнеше компанияларда кездеседі. Цифрлық шрифттер FontForge, RoboFont, Glyphs, Fontlab's TypeTool, FontLab Studio, Fontographer немесе AsiaFont Studio сияқты шрифт редакторларымен жасалады.

Қаріптің анатомиясы

Типографтар қаріптер мен типографияның көптеген аспектілерін сипаттау үшін толыққанды терминологиялық сөздік құрастырды. Бұл терминологияның бір бөлігі тек кейбір жазу жүйелеріне ғана қатысты. Мысалы, серифтер еуропалық жазуларда қолданылатын қаріптердің декоративтік элементтері болып табылады, ал араб немесе Шығыс Азия жазуларындағы глифтер кейбір қасиеттерімен ұқсас болғанымен, оларды сериф деп атауға келмейді және олар міндетті түрде декоративтік болмауы мүмкін.

Өлестік

Пропорционалды шрифттерде әртүрлі ендегі глифтер болады, ал монопространстволы (пропорционалды емес немесе тұрақты ендегі) шрифттердегі барлық глифтер үшін бір стандартты ен қолданылады. Дуопространстволы шрифттер монопространстволы шрифттерге ұқсас, бірақ символдар бір символдың орнына екі символдың еніне ие болуы мүмкін. Көптеген адамдар пропорционалды шрифттерді көріне жағымдырақ және оқуға оңайырақ деп санайды, сондықтан олар кәсіби басылымдарда жиі кездеседі. Осы себепті графикалық интерфейсті компьютерлік қолданбалар (мысалы, мәтін өңдеушілер және веб-браузерлер) әдетте пропорционалды шрифттерді қолданады. Дегенмен, көптеген пропорционалды шрифттерде сандар бағаналарының түзу болуы үшін белгіленген ені бар (кестелік) сандар бар. Монопространстволы шрифттер кейбір мақсаттар үшін жақсы жұмыс істейді, өйткені олардың глифтері таза, реттелген бағандарда орналасады. Ешбір глифке екіншісінен артық мән берілмейді. Көптеген қолмен басқарылатын теріскеш машиналар монопространстволы шрифттерді қолданады. Тек мәтіндік компьютерлік дисплейлер мен үшінші және төртінші буын ойын консольдарының графикалық процессорлары да экранды символдардан тұратын бірыңғай тор ретінде қарастырады. Мәтінге негізделген интерфейсі бар көптеген компьютерлік бағдарламалар (мысалы, терминал эмуляторлары) конфигурациясында тек монопространстволы шрифттерді қолданады (немесе пропорционалды шрифттерге қосымша аралықтар қосып, оларды монопространстволы ұяшықтарға сәйкес келтіреді). Компьютерлік бағдарламашылар бастапқы кодты көрсету және өңдеу үшін жиі монопространстволы шрифттерді қолданады, сондықтан белгілі бір символдарды (мысалы, арифметикалық өрнектерді топтастыру үшін қолданылатын жақшаларды) көру оңай. ASCII суреті әдетте дұрыс көрсету үшін монопространстволы шрифтті қажет етеді, Shift JIS суреті MS PGothic шрифтіндегі пропорционалды символдарды пайдаланады. Веб-беттерде <tt> </tt>, <code> </code> немесе <pre> </pre> HTML тегтері көбінесе монопространстволы шрифттерді анықтайды. LaTeX-те, verbatim ортасы немесе Teletype шрифтінің отбасысы (мысалы, \texttt{ } немесе {\ttfamily }) монопространстволы шрифттерді қолданады (TeX-те, {\tt } қолданылады). Бір монопространстволы шрифте әр жолда бірдей таңбалар саны бар кез келген екі мәтіндік жол бірдей енде көрсетілуі керек, ал пропорционалды шрифте бірдей екі жолдың ені күрт өзгеше болуы мүмкін. Бұл пропорционалды шрифте глифтердің ені әртүрлі болғандықтан, кең глифтер (әдетте W, Q, Z, M, D, O, H және U сияқты символдар үшін) көбірек орынды пайдаланады, ал тар глифтер (мысалы, i, t, l және 1) орташа енге қарағанда аз орынды пайдаланады. Баспа индустриясында редакторлар редакциялаудың жеңілдігі және сөздердің санын бағалау үшін қолжазбаларды монопространстволы шрифтпен (әдетте Courier) оқитын болған, ал пропорционалды шрифтпен қолжазбаны тапсыру әдепсіздік деп саналған. Бұл соңғы жылдары азайып барады, сондықтан авторлар редакторлардың қалауын тексеруі керек, бірақ монопространстволы шрифттер әлі де кең таралған.

A proportional typeface contains glyphs of varying widths, while a monospaced (non proportional or fixed width) typeface uses a single standard width for all glyphs in the font. Duospaced fonts are similar to monospaced fonts, but characters can also be two character widths instead of a single character width. Many people generally find proportional typefaces nicer looking and easier to read, and thus they appear more commonly in professionally published printed material. For the same reason, GUI computer applications (such as word processors and web browsers) typically use proportional fonts. However, many proportional fonts contain fixed width (tabular) figures so that columns of numbers stay aligned. Monospaced typefaces function better for some purposes because their glyphs line up in neat, regular columns. No glyph is given any more weight than another. Most manually operated typewriters use monospaced fonts. So do text only computer displays and third and fourth generation game console graphics processors, which treat the screen as a uniform grid of character cells. Most computer programs which have a text based interface (terminal emulators, for example) use only monospaced fonts (or add additional spacing to proportional fonts to fit them in monospaced cells) in their configuration. Monospaced fonts are commonly used by computer programmers for displaying and editing source code so that certain characters (for example parentheses used to group arithmetic expressions) are easy to see. ASCII art usually requires a monospaced font for proper viewing, with the exception of Shift JIS art which takes advantage of the proportional characters in the MS PGothic font. In a web page, the <tt> </tt>, <code> </code> or <pre> </pre> HTML tags most commonly specify monospaced fonts. In LaTeX, the verbatim environment or the Teletype font family (e. g., \texttt{ } or {\ttfamily }) uses monospaced fonts (in TeX, use {\tt }). Any two lines of text with the same number of characters in each line in a monospaced typeface should display as equal in width, while the same two lines in a proportional typeface may have radically different widths. This occurs because in a proportional font, glyph widths vary, such that wider glyphs (typically those for characters such as W, Q, Z, M, D, O, H, and U) use more space, and narrower glyphs (such as those for the characters i, t, l, and 1) use less space than the average. In the publishing industry, it was once the case that editors read manuscripts in monospaced fonts (typically Courier) for ease of editing and word count estimates, and it was considered discourteous to submit a manuscript in a proportional font. This has become less universal in recent years, such that authors need to check with editors as to their preference, though monospaced fonts are still the norm.

Қаріптер өлшемдері

Көптеген жазу жүйелері негізгі сызық ұғымын бөліседі: таңбалар тірелетін көзге көрінбейтін көлденең сызық. Кейбір жазу жүйелерінде глифтердің бөліктері негізгі сызықтан төмен орналасады. Төмен түсу – бұл негізгі сызық пен ең төменгі төмен түсетін глиф арасындағы қашықтық. Керісінше, көтерілу – бұл негізгі сызық пен ең жоғары көтерілетін глиф арасындағы қашықтық. Көтерілу мен төмен түсуге әріптердің үстіндегі белгілермен (диакритикалық таңбалармен) қосылған қашықтық кіруі де, кірмеуі де мүмкін. Латын, грек және кириллица (кейде LGC деп аталады) жазу жүйелерінде негізгі сызықтан тұрақты кіші әріптердің жоғарғы шегіне дейінгі қашықтық (орта сызық) x биіктігі деп аталады, ал x биіктігінен жоғары көтерілетін глиф бөлігі көтерілгіш деп аталады. Негізгі сызықтан көтерілудің жоғарғы шегіне дейінгі қашықтық немесе тұрақты үлкен әріптердің жоғарғы шегі (кап сызығы) кап биіктігі деп те аталады. Көтерілгіштің биіктігі қаріптің оқылуы мен сыртқы түріне елеулі әсер ете алады. x биіктігі мен көтерілу немесе кап биіктігі арасындағы қатынас көбінесе қаріптерді сипаттау үшін қолданылады. Құжаттың мәтін ағынын өзгертпей, бір-бірін алмастыра алатын қаріптер «метриялық тұрғыдан сәйкес» (немесе «метриялық тұрғыдан үйлесімді») деп аталады. Көптеген қаріптер кеңінен қолданылатын коммерциялық қаріптермен метриялық үйлесімді болуы үшін жасалды, бұл осындай қаріптерде жиналған құжаттарды осы қаріптер қолжетімді емес цифрлық жинақтау орталарында өңдеуге мүмкіндік береді. Мысалы, тегін және ашық кодты Liberation қаріптері мен Croscore қаріптері кеңінен қолданылатын Microsoft қаріптерінің метриялық тұрғыдан сәйкес баламасы ретінде жасалған.

Оптикалық өлшемі

Металл қаріптер дәуірінде барлық қаріптер металдан кесіліп, тек белгілі бір өлшемде басылатын. Әртүрлі өлшемдерде дизайнды өзгерту – табиғи процесс болды, нәтижесінде кішкентай өлшемдерде оқылуы оңайырақ және анығырақ болуына қол жеткізілді. Көптеген цифрлық қаріптер әртүрлі өлшемдерге арналған қаріптер жинағымен (немесе өзгермелі қаріптер осімен) ұсынылады, әсіресе кәсіби дизайнға арналған дизайн жабдықтарында. Нақты бір өлшемге қаріптерді жобалау өнері – оптикалық өлшемдеу деп аталады. Ал кейбіреулері тек бір стильде ұсынылады, бірақ нақты бір өлшемге оңтайландырылған. Оптикалық өлшемдер ең көп серифтік қаріптерде кездеседі, себебі серифтік қаріптердің ұсақ детальдарын кішкентай өлшемдерде қалыңдату қажет болады. Қаріптер басылатын қағаз түріне қарай да әртүрлі жобалануы мүмкін. Сіңдіретін газет қағазына басылатын дизайн жұқарақ болады, себебі сия қағазға сіңген кезде табиғи түрде таралады және сия ұстағыштары болуы мүмкін: сия кепкен кезде сіңіп кететін бос кеңістіктер. Мұндай түзетулер жылтыр картонға немесе экранға басып шығару үшін қажет емес. Ал төмен ажыратымдылықтағы дисплейлерге арналған қаріптер таза шеңберлерден, жіңішке сызықтардан және экран көрсетіне алмайтын детальдардан аулақ болуы мүмкін.

Нысанды орнату нөмірлері

Көптеген шрифттер, әсіресе заманауи дизайндар, сандық цифрлардың қосымша жиынтығын қамтиды. Сандарды екі негізгі тәуелсіз жолмен жинақтауға болады: жоғары және төмен қатарлы цифрлар, пропорционалды және кестелік стильдер. Көптеген заманауи шрифттерде сандық цифрлар әдепкі бойынша жоғары қатарлы цифрлар ретінде көрсетіледі, олардың биіктігі үлкен әріптермен бірдей. Төмен қатарлы цифрлар, кіші әріптерге сәйкес стильде жасалған, көбінесе мәтін үшін арналған шрифттерде жиі кездеседі, себебі олар мәтіннің стилін бұзбайды деп есептеледі. Оларды сол себепті кіші әріптердегі сандар немесе мәтіндік цифрлар деп те атайды. Цифрлардың көлденең арақашықтығы пропорционалды болуы мүмкін, мұнда әрбір таңбаның ені цифрдың енімен сәйкес келеді, немесе кестелік, онда барлық цифрлардың ені бірдей болады. Пропорционалды аралық цифрларды бір-біріне жақын орналастырады, құжаттағы бос орынды азайтады және сандардың мәтінге жақсы үйлесуіне мүмкіндік береді деп саналады. Кестелік аралық барлық цифрларды, цифрлар саны бірдей болғанда, бірдей енде етеді, сондықтан ол баға тізімдері, қор биржасы тізімдері және математика оқулықтарындағы есептеулер сияқты құжаттарды жинақтау үшін қолданылады, мұндағы барлық цифрлардың бағандары оңай салыстыру үшін бір-бірінің үстіне түсуі керек. Кестелік аралық сондай-ақ кассалық аппараттар мен күнтізбелер сияқты қарапайым баспа құрылғыларының да кең таралған мүмкіндігі болып табылады. Бірдей ені бар таңбалар – бағдарламалауда және теру машиналарын қолдануда жиі қолданылатын моноширінді шрифттердің стандартты ерекшелігі. Дегенмен, моноширінді емес көптеген шрифттер кестелік цифрларды қолданады. Күрделі шрифт дизайнында екі немесе одан да көп комбинациялар болуы мүмкін, олардың бірі әдепкі болып табылады, ал қалғандары баламалы таңбалар ретінде қолданылады. Төрт мүмкіндіктің ішінде төмен қатарлы кестелік цифрлар ең сирек кездеседі, себебі оларға кең қолданыс жоқ. Кәсіби есептер сияқты құжаттарда кәсіби пайдалануға арналған шрифттерде қалың стильдегі кестелік цифрлар, әдеттегі (қалың емес) цифрлармен бірдей енде болуы мүмкін, сондықтан қалың стильдегі жиынтық сомасы әдеттегі стильдегі бірдей сома сияқты кең көрінеді.

Most typefaces, especially modern designs, include a complementary set of numeric digits. Numbers can be typeset in two main independent sets of ways: lining and non lining figures, and proportional and tabular styles. Most modern typefaces set numeric digits by default as lining figures, which are the height of upper case letters. Non lining figures, styled to match lower case letters, are often common in fonts intended for body text, as they are thought to be less disruptive to the style of running text. They are also called lower case numbers or text figures for the same reason. The horizontal spacing of digits can also be proportional, with a character width tightly matching the width of the figure itself, or tabular, where all digits have the same width. Proportional spacing places the digits closely together, reducing empty space in a document, and is thought to allow the numbers to blend into the text more effectively. As tabular spacing makes all numbers with the same number of digits the same width, it is used for typesetting documents such as price lists, stock listings and sums in mathematics textbooks, all of which require columns of numeric figures to line up on top of each other for easier comparison. Tabular spacing is also a common feature of simple printing devices such as cash registers and date stamps. Characters of uniform width are a standard feature of so called monospaced fonts, used in programming and on typewriters. However, many fonts that are not monospaced use tabular figures. More complex font designs may include two or more combinations with one as the default and others as alternate characters. Of the four possibilities, non lining tabular figures are particularly rare since there is no common use for them. Fonts intended for professional use in documents such as business reports may also make the bold style tabular figures take up the same width as the regular (non bold) numbers, so a bold style total would appear just as wide as the same sum in regular style.

Қаріп стилі

Ғасырлар бойы көптеген қаріптер жасалғандықтан, олар көбінесе сыртқы түріне сәйкес жіктеледі. Ең жоғары деңгейде (латын әрпі негізінде) роман, қара әріп және гэль типтерін ажыратуға болады. Бүгінде ең көп қолданылатыны – роман типтері, олар сериф, серифсіз, декоративтік және қолжаз типтеріне бөлінеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, еуропалық алғашқы қаріптер қара әріптер болды, одан кейін роман серифтері, содан соң серифсіз және басқа типтер пайда болды. Гель қаріптерін қолдану ирланд тілімен шектелген, бірақ олар азшылық болғамен, ерекше санатты құрайды. Қаріптер роман, қара әріп немесе гэль болғандықтан тәуелсіз, бір кеңістікте орналасуы мүмкін. Символ қаріптері әліпбилік емес. Кириллица екі нұсқада келеді: романдық түрі (гражданский шрифт graždanskij šrift) және дәстүрлі славян түрі (славянский шрифт slavjanskij šrift).

Serif қаріптері

Сериф немесе рим қаріптері олардың штрихтарының ұштарындағы элементтерімен аталады. Таймс Нью Роман және Гарамонд – серифтік қаріптердің кең таралған мысалдары. Сериф қаріптері – кітаптар, газеттер және журналдар сияқты баспа материалдарында ең көп қолданылатын қаріптер класы. Сериф қаріптері көбінесе үш кіші топқа бөлінеді: Ескі стиль, Өтпелі және Дидон (немесе Заманауи), олардың көрнекті мысалдары – сәйкесінше Гарамонд, Баскервилл және Бодони. Ескі стиль қаріптері ерте итальяндық әріптер дизайнының ықпалында жасалған. Заманауи қаріптерде көбінесе жақшалы серифтер және штрихтардың қалыңдығындағы айқын айырмашылықтар кездеседі. Өтпелі қаріптер серифтік қаріптердің жеке категориясы болып санала ма, жоқ па деген пікірталас бар, бірақ өтпелі қаріптер ескі стиль мен заманауи стильдегі қаріптердің арасында орналасады. Өтпелі қаріптер штрихтардың қалыңдығындағы айырмашылықтың және ескі стильге қарағанда көлденең серифтердің көбірек ұлғаюын көрсетеді. Slab serif дизайнында әсіресе үлкен серифтер болады және ол 19 ғасырдың басына жатады. Ең ерте кездескен slab serif қаріпін 1817 жылы ағылшын қаріп жасаушы Винсент Фиггинс көрсеткен. Roman, italic және oblique – тік және екі түрлі көлбеу қаріп формаларын ажырату үшін қолданылатын терминдер. Италикалық және oblique қаріптер ұқсас (ішінде oblique қаріптер көбінесе жай ғана италикалық деп аталады), бірақ нақты айырмашылық бар: италикалық қаріптерде әріп формалары тек көлбеу емес, қайта жаңартылған. Дерлік барлық сериф қаріптерінде италикалық формалар бар; кейбір sans serif қаріптерінде oblique дизайн бар. (Көптеген қаріптер екі форманы да ұсынбайды, өйткені бұл қаріп дизайнерінің көлбеу форманың қалай көрінуі керек деген көркемдік таңдауы).

Сан-серифті қаріптер

Санс-сериф (әдеби мағынасында – серифсіз) дизайны типография тарихында салыстырмалы түрде кеш пайда болды. Алғашқысы, плита тәрізді серифтерге ұқсас, 1816 жылы Уильям Каслон IV көрсеткен. Көптегендерінің қалыңдығы минималды түрде өзгереді, бұл минималды, қарапайым дизайн әсерін тудырады. Алғаш таныстырылғанда, бұл шрифттер "гротеск" (немесе) және "готикалық" деп сыналған, бірақ 19 ғасырдың соңына қарай серифсіз шрифт ретінде теріс мағынасыз қолданыла бастады. Санс-серифтің негізгі кіші топтары – "Гротеск", "Неогротеск", "Геометриялық" және "Гуманистік".

Қара әріптер қаріптері

"Blackletter" – Еуропадағы ең алғашқы баспа машиналарында қолданылған, сол кездегі және сол жердің каллиграфиялық стилін еліктейтін қаріптер класының атауы. Текстуалис, ротунда, швабахер және фрактюр сияқты түрлі формалары бар. (Кейбір адамдар "Blackletter" қаріптерін "готикалық қаріп" деп те атайды, бірақ типографияда "готика" термині серифсіз қаріптерді білдіреді. Қолжазба, дәстүрлі және заманауи стильдерімен қатар, бұрышты немесе дөңгелек ерекшеліктерімен ерекшеленетін түрлі формалар бар.)

Бір аралықты қаріптер

Моносапасты қаріптер – әрбір символының ені бірдей болатын қаріптер (өзгермелі енді қаріптерден өзгеше, онда "w" және "m" әріптері көптеген әріптерден кең, ал "i" әрпі тар болады). Алғашқы моносапасты қаріптер теру машиналарын үшін жасалған, себебі олар әрбір терілген әріппен бірдей қашықтыққа жылжуға мүмкіндік берді. Олардың қолданылуы алғашқы компьютерлерде де жалғасты, олар тек бір қаріпті ғана көрсетуге қабілетті болды. Қазіргі заманғы компьютерлер кез келген қаріпті көрсетуге мүмкіндік берсе де, моносапасты қаріптер компьютерлік бағдарламалау, терминал эмуляциясы және қарапайым мәтіндік құжаттардағы кестелік деректерді орналастыру үшін маңызды болып табылады; сонымен қатар, барлық символдардың салыстырмалы түрде кең болуына байланысты олар кішкентай өлшемде оқуға ыңғайлы болуы мүмкін. Моносапасты қаріптердің мысалдары: Courier, Prestige Elite, Fixedsys және Monaco. Көптеген моносапасты қаріптер sans serif немесе slab serif стилінде болады, өйткені осы дизайнды кішкентай өлшемде басып шығару немесе төмен ажыратымдылықтағы экрандарда оқу оңай, бірақ көптеген ерекшеліктер де кездеседі.

CJK қаріптері

CJK немесе қытай, жапон және корей қаріптері көптеген глифтерден тұрады. Бұл қаріптердің бастауы Тан дәуіріндегі қаламмен жазылған көркем жазулардағы глифтерге салады. Кейіннен олар Сун стиліне (宋体字) дамыды, ол ағашқа қашалған басылымдарда қалың тік және жұқа көлденең сызықтарды пайдаланды. CJK қаріптеріндегі глифтер шаршыға сыйымды етіп жасалған. Бұл тік, көлденең, оңнан солға және солдан оңға бағыттардың дұрыс болуын қамтамасыз етеді. CJK қаріптері сонымен қатар бір кеңістіктегі латын әріптерінің кеңейтілген жиынтығын қамтуы мүмкін. Мұндай жағдайларда, әдетте, түрге бірнеше тілді қосу үшін күрделі және кейде қайшы ережелер мен талаптар туындайды.

Миңшо

CJK қаріптерімен Mincho стилі сабақтардың ұштарындағы тік сызықтарға (serifs) ұқсас болады, тіпті бір қаріптің ішінде кеңейтілген латын және кириллица жиынтықтары үшін тік сызықты (serifed) глифтерді де қамтиды.

Готика

CJK шрифттерімен Готика стилі көбінесе тік сызықтарының ұштары тік және қиықталған, квадрат пішіндес шрифттерге ұқсайды, және шындығында бір шрифт ішінде Көрсетілген Латын және Кириллица жинақтары үшін тік сызықсыз глифтерді қамтиды.

Мару

CJK қаріптерімен Maru стилі, көбінесе сабақтарының ұштары дөңгеленген Sans Serif қаріптеріне ұқсайды, тіпті қаріптер жинағында латын және кириллицаның кеңейтілген жиынтықтары үшін дөңгеленген Sans Serif глифтерін де қамтиды.

Дисплей түрі

Дисплей түрі – ірі өлшемдегі, мысалы, 30 пункт немесе одан да үлкен әріптерді пайдалануды білдіреді. Кейбір қаріптер тек дисплей өлшемдерінде ғана тиімді болып саналады және «дисплей қаріптері» деп аталады. Көптеген эффектілі қаріптер дисплей түріне жатады. Дисплей түрінің негізгі ерекшеліктері – тығыз әдепкі әріптер арасы, ұсақ бөлшектер мен серифтер, сәл қысқартылған әріп пішіндері және қалыңдық пен жұқалық арасындағы айқын айырмашылықтар; мұның бәрі серифтік дизайнде жақсы көрінеді. Бұрынғыда плакаттар мен газет тақырыптары үшін жасалған көптеген дисплей қаріптері тек үлкен әріптерден тұрды, себебі кіші әріптердің қажеті жоқ деп есептелді немесе кем дегенде курсив болмайды деп саналды. Бұл көптеген ертедегі серифсіз қаріптерге де тән еді. Металл қаріптердің кезінде әрбір өлшем жеке кесілгендіктен, дисплейге арналған қаріптер тиісінше реттеліп отырылды. Бұл өзгерістер пантограф арқылы масштабтау арқылы қаріптер жасала бастағаннан кейін де жалғасты, бірақ фотожинақтаудың және кейіннен цифрлық қаріптердің пайда болуымен, оларды кез келген өлшемде басуға болады, сондықтан бұл тәсіл тоқтатылды. Журналдарда, кітаптарда және газеттерде қолданылатын жоғары сапалы цифрлық қаріптер көбінесе дисплей нұсқаларын қамтиды, бірақ олар әдетте операциялық жүйелермен және десктоптық басылымдар бағдарламалық қамтамасымен бірге келетін қаріптерге қосылмайды. Леттерпрес кезеңінде дисплей қаріптері көбінесе металлдан жеңіл болатын ағаштан жасалған қаріптер түрінде жасалған. Десктоптық басылым революциясына ондаған жылдар өткен соң, металл қаріптермен тәжірибесі бар типографтардың саны азайды және көптеген цифрлық қаріптер әртүрлі өлшемдерге арнайы оңтайландырылмаған, сондықтан «дисплей қаріптері» терминін әшекей қаріптердің синонимі ретінде қолдану кең таралды. Негізінде, әшекей қаріптері дисплей қаріптерінің кіші тобы болып табылады. Сонымен қатар, жаңа басып шығару технологияларының арқасында қаріптер бұрын қолмен боялған немесе ойылған, өте үлкен таңбалар мен хабарламалар үшін қолмен жазуды толығымен ығыстырды.

Скрипттің қаріптері

Жазба қаріптері қолжазбаны немесе каллиграфияны имитациялайды. Олар үлкен көлемдегі мәтін үшін жарамды емес, себебі адамдар оларды көптеген серифті және серифсіз қаріптерге қарағанда оқылуы қиын деп санайды; олар көбінесе логотиптерге немесе шақыру қағаздарына қолданылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, көптеген логотиптердегі, көрмелердегі, дүкендердің беттеріндегі жазулар қаріптерді емес, белгі шеберлері мен граверлердің қолмен жасаған дизайндарын пайдаланған. Сондықтан, олар әртүрлі тарихи кезеңдердегі қолмен салынған жазулардың стильдерін қайталайды. Жақында бұл жанр қазіргі заманғы қаріп форматтарының арқасында қолжазбаны күрделі түрде имитациялау мүмкіндігіне ие болғандықтан, қарқынды дамыды. Мысалдарға Coronet (1937 жылғы қарапайым дизайн) және Zapfino (әлдеқайда күрделі цифрлық дизайн) жатады.

Мимикация қаріптері

Мимикриялық қаріптер – бір әліпбидің таңбаларын бейнелеу үшін, бірақ сонымен бірге басқа жазу жүйесін еске түсіру мақсатымен жасалған сәндік қаріптер. Бұл топқа араб, қытай (Вонтон шрифттері), кириллица (жалған кириллица), үнді қаріптері, грек (мысалы, Литос), еврей (жалған еврей), кана немесе тай тілінде жазылғандай көрінуге арналған римдік қаріптер кіреді. Олар көбінесе жаңалық үшін, бір нәрсені шетелдік деп көрсету үшін немесе шетелдік тауарлар ұсынатын, мысалы, мейрамханалар сияқты кәсіпорындарды ерекше көзге шығару үшін қолданылады. Бұл типографиялық имитация жалған қаріп (жалған x деп аталады, мұнда x әдетте тілдің жазу жүйесін білдіреді), псевдожазу, этникалық қаріп, симуляциялық қаріп немесе «шетелдік көрініс» қаріптері деп те аталады.

Кері қарама-қарсылықпен жазылған қаріптер

Кері контрастты қаріп – бұл қалыптыдан кері басымдық берілген қаріп түрі: латын әліпбиінде басып шығаруда тік сызықтар көлденең сызықтардан бірдей енде немесе қалың болса, керісінше, көлденең сызықтар ең қалың болады. Кері контрастты қаріптер көбінесе мәтін үшін қолданылмайды, олар басқаша көзге түсетін болғандықтан тақырыптар мен плакаттар сияқты көрнекі мақсаттарда жиі қолданылады, себебі олардың ерекше құрылымы назар аударуы мүмкін. Алғаш рет 1821 жылы Лондонда пайда болған бұл қаріптер, 19 ғасырдың ортасы мен соңында американдық және британдық баспагерлерде кең таралды және содан бері уақыт-уақыт жаңартылып келеді. Серифтері қалың болғандықтан, олар плиталы серифтік дизайнға ұқсас, және көбінесе осы жанрдың бір бөлігі ретінде сипатталады. Соңғы кезде кері контраст эффектісі басқа қаріп түрлеріне, мысалы, қаріпсіз (sans serif) дизайнға да қолданыла бастады.

Эффект қаріптері

Кейбір шрифттердің құрылымы үш өлшемді әріптерді, мысалы, тасқа қашалған әріптерді еске түсіреді. Мұндай шрифттердің мысалы – "инлайн", "блок", "оутлайн" немесе "көлеңкелі" деп аталатын стильдер. Бұл глифтердің ішкі бөлігін фондық түспен толтырады, ал глифтердің шеттерінде жұқа сызық пайда болады. Кейбір жағдайларда, контур глифтің сыртын алдыңғы пландағы түспен толтырылған күйде көрсетеді, оның айналасында жұқа контур болады, бұл контур жиектің бойымен шағын аралықпен бөлінген. (Бұл стиль көбінесе "колледж" типтерінде қолданылады.) Түсті блок әріптері әдетте мұқият жасалған граффитиде кездеседі. "Көлеңке" эффектісін қаріптің өзіне енгізуге немесе дайын қаріпке қосуға болады. Көлеңкеде жасалған суреттер стильдік болуы немесе алдыңғы планмен байланысты болуы мүмкін. Базардан кейін жасалған көлеңке эффектін алу үшін әр глифтің екі көшірмесін жасап, оларды диагональ бойынша сәл ығыстырып, мүмкін, әртүрлі түстерде көрсетуге болады. "Drop shadow" эффектісін рендеринг бағдарламалық құралдары арқылы динамикалық түрде жасауға болады. Көлеңке эффектісі көбінесе контур эффектісімен біріктіріледі, онда жоғарғы қабат қара контурмен ақ түспен, ал төменгі қабат қара түспен көрсетіледі, бұл контрастты арттырады. "Inline" эффектісі бар қаріптердің мысалы – Imprint Shadowed, онда көлеңкелі нұсқасы қарапайым дизайндан гөрі кеңінен таралған.

Кіші әріптер

Кейбір шрифттер шағын өлшемде басылу үшін арнайы жасалған, мысалы, телефондық анықтамалықтарда немесе газет қағазында. Телефондық анықтамалықтар үшін тапсырыс берілген Bell Gothic және Bell Centennial осыған көрнекті мысалдар. Шағын мөлшердегі үлгілер көбінесе үлкен x биіктігімен және айқын дизайнымен ерекшеленеді. Мұндай өлшемдерде қолданылатын кейбір қаріптер үлкен шрифттер отбасының құрамына кіруі мүмкін, қалыпты өлшемдерге арналған қаріптерге қосылады. Мысалы, Times New Roman отбасы шағын баспаға арналған кейбір үлгілерді қамтиды, сондай-ақ Minion сияқты оптикалық өлшемдері бар көптеген отбасылар да бар. Металл қаріптер дәуірінде шағын басылатын шрифттерде сия тұзақтары – сызықтардың қосылған жерлеріндегі кішкентай ойыстар болды, олар сияның таралуымен толтырылып, қаріп дизайнының жоспарланған түрін сақтайтын. Егер сия тұзақтары болмаса, артық сияның таралуынан қаріптің шеті бүркесіп кетіп, анықтығы жоғалар еді. Үлкен өлшемдерде бұл сия тұзақтары қажет болмағандықтан, дисплейлік қаріптерде олар болмады. Олар сондай-ақ көптеген цифрлық қаріптерден де алынып тасталды, себебі олар көбінесе экранда қарастырылады немесе сиялы баспа, лазерлік баспа, офсеттік литография, электрофотографиялық баспа немесе басқа да әдістер арқылы басылады, бұл әдістер қаріптердің таралуын көрсетпейді. Төмен сапалы, сіңіретін қағазға, әсіресе газет қағазына және телефондық анықтамалықтарға басылуға арналған үлгілерде сия тұзақтары жиі қолданылады.

Қаріптер отбасы

Шрифттер отбасысы (немесе типтік отбасысы) – ортақ дизайндық тұжырымдаманы бөлісетін шрифттер жиынтығы. Ең қарапайым шрифттер отбасысында тек «қалыпты» және «көлденең» (немесе «Roman» және «Italic») шрифттері болады; келесі деңгейде осы типтердің қалың шрифттері қосылады. Кәсіби, қазіргі заманғы шрифттер отбасысы (мысалы, Даниялық стандарт № 737) 54 түрлі стильге ие болуы мүмкін: «жұқа», «өте жеңіл», «жеңіл», «қалыпты», «орташа», «жартылай қалың», «қалың», «өте қалың» және «қалың» типтерінің әрқайсысының қысқартылған, қалыпты және кеңейтілген формалары, сондай-ақ қалыпты және италик нұсқалары.

Қаріптерді көрсету үшін қолданылатын мәтіндер

"Жылдам қоңыр түлкі жалқау иттің үстінен секіреді" сияқты барлық әліпбиді қолданатын сөйлем (панграмма) көбінесе дизайндық эстетикалық құрал ретінде, шрифт символдарын жағдайда көрсету үшін қолданылады (өйткені ол әліпбидің барлық әріптерін көрсетеді). Шрифттерді кеңінен қолдану үшін графикалық дизайнерлер көбінесе мағынасыз мәтін (көбінесе "грекше" деп аталады), мысалы, lorem ipsum немесе Цицеронның "In Catilinam" басы сияқты латын мәтінін пайдаланады. "Грекше" типографияда шрифттің түсін, қалыңдығын және стилін анықтау үшін, сондай-ақ нақты мәтін жинағын жасамас бұрын жалпы типографиялық эстетиканы көрсету үшін қолданылады. Тағы бір жиі қолданылатын мысал – "Hamburgevons" сөзі.

Таңбасыз қаріптер

Қаріптерді басып шығару процесі тарих бойында тапсырыс беру және әрбір суретті қашап жасауға қарағанда әлдеқайда оңай болған, әсіресе басылған еңбектердің мәтін емес элементтері – мысалы, символдар мен шекаралар – баспагерлердің болашақта қайта пайдалануы мүмкін болды. Сондықтан, әріптер емес, бірақ жиі қайта қолданылатын құжат элементтері үшін арнайы қаріптер жасалған. Оларға мыналар кіреді:

Қиыршық тас

Бетті безендіру үшін орнамалы (жаңалық немесе кейде көрнекі деп те аталады) қаріптер қолданылады. Тарихи тұрғыдан, әдемі баспаларда күрделі өріліп жатқан үлгілер, арабесктер жиі кездесетін, сондай-ақ қолмен салынған қолжазбаларды еске түсіретін гүлдік шекаралар – флерондар да болды. Металл қаріптер дәуірінде, қаріп құю компаниялары көбінесе қазіргі заманғы клип-арт пен фотосуреттерге балама болатын, басып шығару және жарнама үшін пайдалы болуы мүмкін объектілер мен дизайндарды көрсеткен, алдын ала дайын суреттерді қаріптер ретінде ұсынатын. Мысалы, 1897 жылғы American Type Founders каталогы бейсболшылар, жануарлар, Рождестволық гүл шоқтары, чектерге арналған дизайн және мемлекеттік басылымдарға арналған штат мөрлері сияқты эмблемаларды қамтитын суреттерді ұсынды. Әдеттегі суреттерді басып шығару және литография сияқты процестерді қолдана отырып, түрлі түсті басып шығару арзандағандықтан бұл практика азайды, бірақ кейбір компаниялар әлі де суреттік қаріптерді сатады. Дисплейлік қаріптің тарихи анықтамасы жоғарыда келтірілген.

Символдар қаріптері

Символ немесе дингбат қаріптері әдеттегі мәтін таңбаларының орнына символдардан (мысалы, әшекейлі белгілер, сағаттардың циферблаттары, пойыз кестелерінің белгілері, CD индексі немесе телеарна нөмірлері) тұрады. Көбінесе қолданылатын, танымал символ қаріптерінің мысалдары – Zapf Dingbats және Wingdings, бірақ көптегендері жариялымның өзіндік қажеттілігі үшін ішкі түрде жасалуы мүмкін, ал кейбір қаріптерде символдар жинағы да болуы мүмкін. Marlett – Windows жүйесінде терезелер мен белгішелердің элементтерін салу үшін қолданылатын қаріптің бір түрі.

Эмоджилер

Эмодзи – мәтінмен бірге қолданылатын және көрсетілетін пиктограммалар. Олар бұрынғы символдық қаріптерге ұқсас, бірақ әлдеқайда көптеген таңбаларды қамтиды, мысалы, күнделікті қолданыстағы заттар, жануарлар, тағам түрлері, ауа райы мен эмоциялар сияқты. Олар бастапқыда Жапонияда жасалған, қазір көптеген компьютерлер мен смартфон операциялық жүйелерінде орнатылған. Стандарттаудан және Unicode стандартына енгізілуінен кейін, оларды халықаралық деңгейде қолдануға мүмкіндік берді, нәтижесінде эмодзи таңбаларының саны, оларды пайдаланатын мәдениеттердің артуына байланысты, жылдам өсті. Көптеген бұрынғы символдық қаріптерден өзгеше, олар бір мағынаны білдіретін суреттерді әртүрлі операциялық жүйелердегі әртүрлі қаріптерде көрсетуге мүмкіндік береді. Эмодзидің танымалдылығы кейде кейіпкерлерге олардың дизайнында болмаған, мәдени ерекшеліктерге байланысты мағына беруіне әкеп соқты. Түсті және монохромды эмодзи қаріптерінің қатарға қосымша, анимациялық дизайны да бар.

Музыкалық қаріптер

Ноттар мен қажетті басқа да символдарды қамтитын қаріптер нота басып шығару үшін әзірленген.