Қытай қағаз өнері – зхечжи, орта ғасырда пайда болған. Жапондық оригамидан ерекшелігі – көбінесе қайықтар, шляпалар бейнеленеді. Тарихы, дамуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай қағаз бүктеуі, немесе жэзи (lang=zh) – орта ғасырлық Қытайда пайда болған қағаз өнері. 20 ғасырдың жапон қағаз суретшісі Акира Йошизаваның еңбектері жапондық оригами сөзін кеңінен танымал етті; алайда, Қытайда және басқа қытай тілінде сөйлейтін аймақтарда бұл өнер қытайша атауымен, яғни жэзи деп аталады. Дәстүрлі қытай қағаз бүктеуі жапон оригамисіндегі жануарлар мен гүлдерге қарағанда көбінесе қайықтар мен бас киімдер сияқты заттарға бағытталған. Соңғы жаңалық – Golden Venture көшіп келгендері жасаған модульдік пішімдерден жасалған үлкен бейнелі бұйымдар.
Chinese paper folding, or zhezhi (lang=zh), is the art of paper folding that originated in medieval China. The work of 20th century Japanese paper artist Akira Yoshizawa widely popularized the Japanese word origami; however, in China and other Chinese speaking areas, the art is referred to by the Chinese name, zhezhi. Traditional Chinese paper folding concentrates mainly on objects like boats or hats rather than the animals and flowers of Japanese origami. A recent innovation is from the Golden Venture migrants where large representational objects are made from modular forms.
Тарих
Қағазды алғаш рет Шығыс Хан әулеті кезінде Цай Лун ойлап тапты. VI ғасырда буддалық монахтар қағазды Жапонияға жеткізді. Қағазды бүктеуді көрсететін ең ерте құжат – Иоганнес де Сакробосконың 1490 жылғы "Tractatus de sphaera mundi" басылымындағы шағын қағаз қайықтың суреті. Дегенмен, қағазды бүктеу Қытай мен Жапонияда одан да ертерек, салтанатты мақсаттар үшін пайда болған болуы мүмкін. Қытайда дәстүрлі қорымдау рәсімдерінде бүктелген қағазды, көбінесе алтын тұйырларын (юанбао) жағу кең таралған. Бұл әдет Қытайда қағаз біртіндеп танымал және қолжетімді болған кезде басталып, Сунь әулеті тұсында (905–1125 жж.) кеңінен тараған болуы мүмкін. Жапонияда оригами көбелектері Шинто дініндегі үйлену тойларында күйеу мен келінді бейнелеу үшін қолданылған, сондықтан салтанатты қағаз бүктеу Хэйан кезеңінде (794–1185 жж.) жапон тарихының маңызды бөлігіне айналған болуы мүмкін.
Paper was first invented by Cai Lun during the Eastern Han Dynasty era. In the 6th century, Buddhist monks carried paper to Japan. The earliest document showing paper folding is a picture of a small paper boat in an edition of Tractatus de sphaera mundi from 1490 by Johannes de Sacrobosco. However it is very likely that paper folding originated much earlier than that in China and Japan for ceremonial purposes. In China, traditional funerals include burning folded paper, most often representations of gold nuggets (yuanbao). This practice probably started when papers gradually become popular and cheaper in China, and it seems to have become quite common during the Song Dynasty (905–1125 CE). In Japan origami butterflies were used during the celebration of Shinto weddings to represent the bride and groom, so ceremonial paperfolding had probably already become a significant aspect of Japanese ceremony by the Heian period (794–1185) of Japanese history.
Бастапқы басылымдар
Мейинг Суңның 1948 жылғы «Қытай қағаздарын бүктеу өнері» кітабы 20 ғасырда ойын-сауық үшін қағазды бүктеуді танымал етуге көмектесті және, мүмкін, қытай және жапон қағазды бүктеу арасындағы айырмашылықты бірінші болып көрсеткен кітап. Қытайлықтар көбінесе қайықтар мен пагода сияқты жансыз нысандарға назар бөлсе, жапондықтар түрлі тірі жандарды, мысалы, журавльді бейнелейді. Кітапта көптеген қарапайым дәстүрлі үлгілер келтірілген, олардың кейбіреулері басқа елдердің дәстүрлерінде де кездеседі. Үлгілердің бір бөлігі блинц негізінен жасалған, бұл форма еуропалық және жапон қағазды бүктеуде де кең таралған. «Ескі ғалымның бас киімі» осы кітаптағы ескі қытай үлгілерінің бірі, ал кітаптың негізгі цитаты да осында келтірілген.
Maying Soong's 1948 book, The Art of Chinese Paper Folding, helped popularise recreational paper folding in the 20th century, and was possibly the first to distinguish the difference between Chinese versus Japanese paper folding – where the Chinese focus primarily on inanimate objects, such as boats or pagoda, the Japanese include representations of living forms, such as the crane. It contains a number of simple traditional designs, some of which are also found in the traditions of other countries. A number of the models are folded from the blintz base, a form also common in traditional European and Japanese paper folding. The Old Scholar's Hat is among the old Chinese models found in this book. and the main quote of this book.
Үш өлшемді оригами
1993 жылы қытайлық босқындар тобы "Golden Venture" кемесінде ұсталды және американдық түрмеде қамалды. Олар дәстүрлі қытайлық модульдік қағаз өрімі (журнал мұқабалары сияқты материалдарды қолдана отырып) және папье-маше (дәрет қағазын пайдалана отырып) техникаларын біріктіретін күрделі модельдер жасады. Бұл модельдер босқындарға көмектескендерге сыйға берілді және қайырымдылық шараларында сатылды. БАҚ-та босқындар туралы жарияланған материалдар дәстүрлі қытайлық модульдік қағаз өрімін бүкіл әлемге танымал етуге көмектесті, ол "Golden Venture өрімі" деп аталды. Осы модульдік өрім түрі көбінесе қытайлық қағаз ақшасымен жасалады. 1:2 пропорциясындағы қағаздың бірнеше бөлігінен үшбұрыштар жасалады, олар бір үшбұрыштың тілігін келесісінің қалтасына енгізу арқылы біріктіріледі. Көбінесе ананас, аққу және кеме сияқты нысандар өріледі. Бұл модульдік оригами түрі жиі "3D оригами" деп аталады.
In 1993, a group of Chinese refugees were detained on the ship Golden Venture and held in an American prison, where they began making elaborate models combining traditional Chinese modular paperfolding (utilizing materials such as magazine covers) with a form of papier mâché (using toilet tissue); these models were given to those helping the refugees and sold at charity fundraisers. Media coverage of the refugees helped popularize traditional Chinese modular folding worldwide, which became known as "Golden Venture folding". This type of modular folding is often done with Chinese paper money. Triangles are folded from multiple pieces of 1:2 aspect ratio paper, and connected by inserting a flap of one triangle into a pocket on the next. Popular subjects include pineapples, swans, and ships. This form of modular origami is commonly referred to as "3D origami".