Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайлық сыйлық конверті
Chinese Gift Envelope
Қызыл конверт, қызыл пакет, хонбао немесе анг пау – мерекелерде немесе үйлену тойы, бітіру, туған күн сияқты арнайы жағдайларда ақшалай сыйлық ретінде беріледі. Бұл дәстүр Қытайда пайда болып, Оңтүстік-Шығыс Азияның бір бөлігіне және этникалық қытай халқы көп тұратын басқа елдерге тарады. 2010 жылдардың ортасында Қытай Жаңа жылына арналған, әсіресе WeChat сияқты мобильді әмиян жүйелерімен жабдықталған хабар алмасу қосымшаларында осы дәстүрдің цифрлық нұсқасы пайда болды.
A red envelope, red packet, hongbao or ang pau is a gift of money given during holidays or for special occasions such as weddings, graduations, and birthdays. It originated in China before spreading across parts of Southeast Asia and other countries with sizable ethnic Chinese populations. In the mid 2010s, a digital equivalent to the practice emerged within messaging apps with mobile wallet systems localized for the Chinese New Year, particularity WeChat.
Қолданылуы
Ақшасы бар қызыл конверттер, мандарин тілінде хонбао, ал кантон тілінде лаиси деп аталады. Олар үйлену тойы немесе Қытай жаңа жылы сияқты әлеуметтік және отбасылық жиындарда сыйлық ретінде табыс етіледі, сондай-ақ, қонақжайлықтың белгісі ретінде қонақтарға да сыйланады. Конверттің қызыл түсі жақсы ықпал мен зұлымдықтан қорғауды символдайды. Қытай жаңа жылында қызыл пакет "қартайғаннан сақтайтын ақша" деп те аталады. Қызыл пакеттерді сұрау әдеті қызыл конверттерді алу деп аталады, ал Қытайдың оңтүстігінде жас ұрпаққа, әсіресе мектеп оқушыларына немесе үйленбегендерге сыйланады. Тоғыз санының ерекшелігі бар, себебі оның айтылуы "ұзын" сөзімен үйлеседі және ол ең үлкен бір таңбалы сан. Қытайдың кейбір аймақтарында және қытай диаспорасында үйлену тойында тақ сандар бағаланады, өйткені оларды бөлу қиын. Жиі кездесетін дәстүр бойынша, ақшаны төртеуден беруге болмайды, сондай-ақ, сомада төрт санының болуына тыйым салынған (мысалы, 40, 400, 444), себебі төрт сөзінің айтылуы "өлім" сөзімен ұқсас. Қытай жаңа жылы қарсаңында жаңа банкноттар алу үшін банктерде үлкен кезектер жиналады. Үйлену тойында сыйлық ретінде берілген ақша, қатысушылардың шығындарын жабуға және жас жұбайларға жақсы тілек білдіруге арналады. Бұл сыйлықтар әдетте, жаңа отбасының арнайы тізіміне жазылады. Қытайдың оңтүстігінде қызыл конверттерді қытай жаңа жылында үйленгендер үйленбегендерге, көбінесе балаларға сыйлайды. Қытайдың солтүстігі мен оңтүстігінде, неке жағдайына қарамастан, 25 жасқа (солтүстік-шығыс провинцияларының көпшілігінде 30 жасқа) дейінгі жастарға сыйлық беру дәстүрлі. Ақша көбінесе банкноттар түрінде беріледі, осылайша оның сомасын ашқанға дейін анықтау қиын. Малайзияда, әсіресе балаларға берілетін хонбаоға монета қосылады, бұл одан да көп ықпал сыйлайды дегенді білдіреді. Әдеп бойынша, конвертті туыстардың алдында ашпау қабылданған. Алайда, конверт алған жас адам, сыйлық үшін үлкендерге иіліп, алғыс айтады. Қытай жаңа жылында басшылар немесе бизнес иелері қызметкерлеріне конверттер сыйлайды. Сучжоу қаласында балалар қызыл конвертті алғаннан кейін жатын бөлмесінде сақтайды, себебі төсектің астына салса, балаларды қорғайды деп сендіреді. Бұл "壓 yā" деген қытай дәстүрімен байланысты. Оларды қытай жаңа жылы аяқталғанға дейін пайдаланбайды. Мереке кезінде жеміс-жидектер немесе торттар да сыйланады. Актерлерге, егер олар өлген кейіпкерді сомдаса немесе некролог немесе қабір тасына сурет түсірсе, қызыл конверт беру дәстүрлі. Сондай-ақ, арыстан биін орындағандарға, діни қызметкерлерге, мұғалімдерге және дәрігерлерге жақсы қызметтері үшін ақы төлеу үшін қызыл конверттер қолданылады. 2014 жылғы Sony хакерлік шабуылында Қытайдың киноиндустриясындағы пара берудің бір түрі ретінде "қызыл конверттер" ашыққа шықты.
Red envelopes containing cash, known as hongbao in Mandarin and laisee in Cantonese, are gifts presented at social and family gatherings such as weddings or holidays such as Chinese New Year; they are also gifted to guests as a gesture of hospitality. The red color of the envelope symbolizes good luck and wards off evil spirits. In Chinese, the red packet is also called "money warding off old age" for Chinese New Year. The act of requesting red packets is normally called or , and, in the south of China, Red envelopes are usually given out to the younger generation who are normally in school or unmarried. An exception exists for the number nine, as the pronunciation of nine is homophonous to the word long , and is the largest single digit. In some regions of China and among the Chinese diaspora, odd numbers are favored for weddings because they are difficult to divide. One widespread tradition is that money should not be given in fours, or the number four should not appear in the amount, such as in 40, 400, and 444, as the pronunciation of the word four is similar to the word death When giving money, new bills are favored over old bills. It is common to see long bank queues before Chinese New Year holding people waiting to acquire new bills. At wedding banquets, the amount offered is usually intended to cover the cost of the attendees as well as signify goodwill to the newlyweds. The amounts given are often recorded in ceremonial ledgers for the new couple to keep. In southern China, red envelopes are typically given by the married to the unmarried during Chinese New Year, mostly to children. In northern and southern China, red envelopes are typically given by the elders to those under 25 (30 in most of the three northeastern provinces), regardless of marital status. The money is usually in the form of notes to make it difficult to judge the amount before opening. In Malaysia it is common to add a coin to the notes, particularly in hongbao given to children, signifying even more luck. It is traditional to avoid opening the envelopes in front of the relatives out of courtesy. However, to receive an envelope, the youth kowtow to thank their elders. During Chinese New Year supervisors or business owners) give envelopes to employees. In Suzhou, children keep the red envelope in their bedroom after receiving it. They believe that putting the red envelope under their bed can protect the children. This action relates to the Chinese "壓 yā". Those would not be used until the end of Chinese New Year. They also receive fruit or cake during the celebration. It is traditional to give an actor a red packet when he or she is to play a dead character, or pose for a picture for an obituary or a grave stone. Red packets are also used to deliver payment for favorable service to lion dance performers, religious practitioners, teachers, and doctors. Red packets as a form of bribery in China's film industry, were revealed in 2014's Sony hack.
Виртуалды қызыл конверттер
Қызыл виртуалды конверттер ұялы төлем платформаларында қолжетімді. 2014 жылы Қытай Жаңа жылы мерекесінде WeChat мессенджері WeChat Pay платформасы арқылы контактілер мен топтарға ақшалай виртуалды қызыл конверттерді тарату мүмкіндігін енгізді. Іске қосылған кезде CCTV Жаңа жылдық галасында – Қытайдағы ең көп көретін телешоуда – көрермендер конверттерді жүлде ретінде жеңіп алуға мүмкіндік алды. Сарапшылардың бағалауынша, 2017 жылы Жаңа жыл мерекесінде 100 миллиардтан астам цифрлық қызыл конверт жіберілді. Бір зерттеу виртуалды қызыл пакеттердің танымалдылығының себебін олардың жұқпалы қасиеттерімен байланыстырды – конверт алған пайдаланушылар оны қайтаруға міндетті сезінеді.
Virtual red envelopes are available on mobile payment platforms. During the Chinese New Year holiday in 2014, the messaging app WeChat introduced the ability to distribute virtual red envelopes of money to contacts and groups via its WeChat Pay platform. The launch included an on air promotion during the CCTV New Year's Gala — China's most watched television special — where viewers could win red envelopes as prizes. Analysts estimated that over 100 billion digital red envelopes would be sent over the New Year holiday in 2017. One study reported that this popularization of virtual red packets comes from their contagious feature—users who receive red packets feel obligated to follow.
Тарих
Қызыл пакеттің тарихы Хан әулеті кезінде басталған. Адамдар зұлым рухтарды қорғау үшін, "Ұзақ және сәтті өмір сүріңіз" сияқты жақсы тілектер жазылған монета жасады. Ол адамдарды ауру мен өлімнен сақтайды деп сенді. Тан әулетінде Қытай Жаңа жылы көктемнің басталуы ретінде қабылданатын, ал құттықтаулардан бөлек, ақсақалдар балаларға зұлым рухтарды қуу үшін ақша сыйлаған. Сунь және Юань әулеттерінен кейін, Көктем фестивалінде ақша беру салты балаларға ырыс ақша беру салтына айналды. Егдеулер монеталарды қызыл жіппен тізіп беретін. Мин және Цин әулеттерінде екі түрлі ырыс ақша қолданылды. Бірі – қызыл жіп пен монетадан жасалған, кейде төсек астына айдаһар пішінде қойылатын. Екіншісі – түрлі түсті қалтаға салынған монеталар. Цин әулеті кезінде "" (压岁钱) аталымы пайда болды. (清嘉录) кітабында "Ақсақалдар балаларға қызыл жіппен тізілген монета береді, бұл ақша деп аталады" делінген. Қытай Республикасы (1912–1949 жж.) кезеңінде ол қызыл қағазға оралған 100 монетаға айналды, бұл "Жүз жыл өмір сүріңіз!" деген мағынаны білдірді. Қазіргі заманғы монеталарда тесік болмағандықтан, қызыл конверттер кеңінен таралды. Кейіннен, адамдар монетаның орнына банкноттарды қолдана бастады. 1949 жылы Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін, ақсақалдардың жас ұрпаққа ақша беру салты жалғасты.
The history of the red packet dates to the Han dynasty. People created a type of coin to ward off evil spirits, , which was inscribed with auspicious words, such as "May you live a long and successful life". It was believed to protect people from sickness and death. In the Tang dynasty, the Chinese New Year was seen as the beginning of spring, and in addition to congratulations, elders gave money to children to ward off evil spirits. After the Song and Yuan dynasties, the custom of giving money in the Spring Festival evolved into the custom of giving children lucky money. The elderly would thread coins with a red string. The Ming and Qing dynasties featured two kinds of lucky money. One was made of red string and coins, sometimes placed at the foot of the bed in the shape of a dragon. The other was a colorful pouch filled with coins. In Qing dynasty, the name "" (压岁钱) emerged. The book (清嘉录) recorded that "elders give children coins threaded together by a red string, the money is called ." From the Republic of China (1912–1949) era, it evolved into 100 coins wrapped in red paper, meaning "May you live a hundred years!". Due to the lack of holes in modern day coins, red envelopes became more prevalent. Later, people adopted banknotes instead of coins. After the founding of the People's Republic of China in 1949, the custom of the elders giving the younger generation money continued.
Басқа кеден
Азияның басқа елдерінде де ұқсас дәстүрлер кездеседі.
Other similar traditions also exist in other countries in Asia.
Қытайлық этнос
Тайланд, Мьянма (Бирма) және Камбоджада қытай диаспорасы мен көшпендерлер қызыл конверттерді пайдалану дәстүрін әкелді.
In Thailand, Myanmar (Burma), and Cambodia, the Chinese diaspora and immigrants introduced the practice of red envelopes.
Қазақстан
Камбоджада қызыл конверттерді анг пав немесе таэ еа ("анг пав беру") деп атайды. Анг пав жас ұрпаққа ізгі тілектермен табыс етіледі. Анг пав – ересектерден келетін жақсылықтың белгісі ретінде маңызды сыйлық болып саналады. Анг павты Қытай жаңа жылында немесе Саен Ченде, туыстар жиналған кезде беруге болады. Бұл сыйлықты жастың төсегінің астына, жастыққа немесе басқа жерге, әсіресе ұйықтағанда, жатқызып қояды. Анг пав ақша немесе чек түрінде болуы мүмкін, сомасы сыйлаған адамға байланысты. Отбасында жұмысы бар адамға анг пав беруге болмайды, ал ол ата-анасына және/немесе кіші балаларына немесе туыстарына сыйлық беруі керек. Тойлардағы сыйлық сомасы келгендердің шығындарын жабуға және жаңа үйленгендерге көмектесуге бағышталған.
In Cambodia, red envelopes are called ang pav or tae ea ("give ang pav"). Ang pav are delivered with best wishes to younger generations. Ang pav is an important gift as a symbol of good luck from the elders. Ang pav can be presented on the day of Chinese New Year or Saen Chen, when relatives gather. The gift is kept as a worship item in or under the pillowcase, or somewhere else, especially near the bed of young while they are sleeping. Ang pav can be either money or a cheque, and more or less according to the donors. Ang pav are not given to someone in family who has a career, while such a person has to gift their parents and/or their younger children or siblings. At weddings, the amount offered is scaled to cover the cost of the attendees as well as help the newlyweds.
Вьетнам
Қызыл конверттер вьетнам мәдениетінің дәстүрлі бөлігі болып табылады. Олар бақыт әкелетін ақша деп есептеледі және әдетте вьетнамдық Жаңа жылда балаларға сыйланады. Мұндай конверттерді әдетте үлкендер мен ересектер береді, осымен бірге денсаулық және ұзақ өмір тілегі айтылады. Көбінесе қолданылатын тілектер: "Sống lâu trăm tuổi", "An khang thịnh vượng" (安康興旺), "Vạn sự như ý" (萬事如意) және "Sức khỏe dồi dào", олар денсаулық пен береке-бірлік тілейді. Бақытты ақшаның әдеттегі атауы – lì xì (利市), ал сирек жағдайда mừng tuổi деп те атайды.
Red envelopes are a traditional part of Vietnamese culture. They are considered to be lucky money and are typically given to children during Vietnamese New Year. They are generally given by elders and adults, where a greeting or offering health and longevity is exchanged. Common greetings include "Sống lâu trăm tuổi" , "An khang thịnh vượng" (安康興旺), "Vạn sự như ý" (萬事如意) and "Sức khỏe dồi dào" , wishing health and prosperity. The typical name for lucky money is lì xì (利市) or, less commonly, mừng tuổi .
Оңтүстік Корея
Оңтүстік Кореяда туған-туыстары Жаңа жыл мерекесінде балаларға ақшалай сыйлық тартады. Қызыл конверттердің орнына бокжумеони (복주머니) деп аталатын қалталар пайдаланылады.
In South Korea, a monetary gift is given to children by their relatives during the New Year period. Bags known as bokjumeoni (복주머니) are used instead of red envelopes.
Жапония
Жаңа жыл мерекесінде балаларға "отошидама" (お年玉) деп аталатын ақшалай сыйлықтар тарту етіледі. Қызыл түс емес, ақ немесе әсемделген конверттер (お年玉袋) пайдаланылады, конверттің беткі жағына әдетте сыйлықты алушының есімі жазылады. Жапон үйлену тойларында да осыған ұқсас дәстүр, "шуги букуро" (祝儀袋) сақталады, бірақ конверт мөрленбей, бүгіліп, "мизухики" (水引) деп аталатын әсем доғамен безендіріледі.
Monetary gifts called otoshidama (お年玉) are given to children during the New Year period. White or decorated envelopes (お年玉袋) are used instead of red, with the name of the receiver usually written on the front. A similar practice, shūgi bukuro (祝儀袋), is observed for Japanese weddings, but the envelope is folded rather than sealed, and decorated with an elaborate bow, called mizuhiki (水引).
Филиппин
Филиппинде қытай филиппиндіктері (жергілікті тұрғындар "филиппиндік қытайлар" деп атайды) Ай жаңа жылы немесе "қытай жаңа жылы" кезінде қызыл конверттерді (анг пао деп аталады) алмасады. Қызыл конверттер филиппин қоғамында кеңінен қабылдауға ие болды. Қытай тегі жоқ филиппиндіктер де бұл дәстүрді туған күндерде және Рождество мен Жаңа жылда ақшалай сыйлық беру үшін пайдалана бастады. Филиппин тілдерінің көптеген диалекттеріндегі дыбысталу ерекшеліктеріне байланысты, қызыл конверттер қазір көбінесе ампау деп аталады.
In the Philippines, Chinese Filipinos (known locally as "Filipino Chinese") exchange red envelopes (termed ang pao) during the Lunar New Year or "Chinese New Year". Red envelopes have gained acceptance in the broader Philippine society. Filipinos with no Chinese heritage appropriated the custom for occasions such as birthdays and in giving monetary aguinaldo during Christmas and New Year. Due to the phonetics of most Philippine languages, red envelopes are nowadays more well known as ampaw.
Жасыл конверт
Малайзия, Бруней, Индонезия және Сингапурдағы малай мұсылмандары Қытай дәстүрін өздерінің Ораза айт мерекесінің бір бөлігі ретінде қабылдады. Қызыл конверттердің орнына, көбінесе жасыл түсті басқа конверттер қолданылады. Әдетте, отбасы (көбінесе шағын сомада) ақшаны жасыл конверттерге салып, қабылдауға келмейтін достары мен туыстарына жібереді. Жасыл түс исламмен байланысты дәстүрлі мағынаға ие. Бұл бейімделу мұсылмандық садақа, яғни ерікті қайырымдылық дәстүріне негізделген. Садақа Құранда айтылғанмен, кейде ұқсас болатын зекеттен кем формалдасқан, және көптеген мәдениеттерде ол қайырымдылық емес, достар арасындағы сыйлық беру мен жомарттыққа жақын. Яғни, «мұқтаж» қонақтарға көбірек беруге тырысылмайды, және бұл діни міндет те емес. Сунда халқының арасында жақында сүндеттелген балаға берілетін ақшалай сыйлықтар паньецеп немесе уан сунатан деп аталады.
Malay Muslims in Malaysia, Brunei, Indonesia, and Singapore adopted the Chinese custom as part of their Eid al Fitr celebrations, Instead of red packets, other colored envelopes are used, most commonly green. Customarily a family gives (usually small) amounts of money in green envelopes, and may send them to friends and family unable to visit. Green is used for its traditional association with Islam. The adaptation of the red envelope is based on the Muslim custom of sadaqah, or voluntary charity. While present in the Qur'an, sadaqah is less formally established than the sometimes similar practice of zakat, and in many cultures this takes a form closer to gift giving and generosity among friends than charity. I. e. no attempt is made to give more to guests "in need", nor is it a religious obligation. Among the Sundanese people, a boy who had been recently circumcised is given monetary gifts known as panyecep or uang sunatan.
Қызғылт түсті конверт
Анг пао дәстүрін Сингапур мен Малайзиядағы жергілікті үнді индустар Дипавали мерекесі үшін қабылдады. Олар Малайзияда «Дипавали анг пау», ал Сингапурда «күлгілт анг пау» немесе жай ғана «анг пау» деп аталады. Бұрын Дипавалиде сары түсті конверттер таралған.
The tradition of ang pao was adopted by local Indian Hindu populations of Singapore and Malaysia for Deepavali. They are known as Deepavali ang pow (in Malaysia), purple ang pow or simply ang pow (in Singapore). Yellow colored envelopes for Deepavali were give in the past.