Кіріспе
Қытай асханасының тағамы – пекин қазы. Пекин қазы – императорлық дәуірден бері дайындалатын Пекин қаласының тағамы. Еті жұқа, хрустящие терісімен ерекшеленеді, ал тағамның нағыз нұсқалары көбінесе терісі мен азын-малын етінен тұрады, оны аспаз қонақтардың көзінше кесіп ұсынады. Осы тағамға арнайы өсірілген қаздар 65 күннен кейін сойылып, жабық немесе аспалы пеште пісіру алдында дәмделеді. Етті көбінесе көк пияз, қияр және тәтті соя соусымен, ішіне оралған жұқа нанмен жейді. Кейде ашытылған редис та да қосылады. Хрустящие хош иісті қаз – пекин қазына ұқсас тағам және Ұлыбританияда танымал.
the Chinese cuisine dish
Peking duck is a dish from Beijing that has been prepared since the Imperial era. The meat is characterized by its thin, crispy skin, with authentic versions of the dish serving mostly the skin and little meat, sliced in front of the diners by the cook. Ducks bred especially for the dish are slaughtered after 65 days and seasoned before being roasted in a closed or hung oven. The meat is often eaten with spring onion, cucumber, and sweet bean sauce, with pancakes rolled around the fillings. Sometimes pickled radish is also inside. Crispy aromatic duck is a similar dish to Peking duck and is popular in the United Kingdom.
Тарих
Қытайда қазды қуыру Оңтүстік және Солтүстік династиялар дәуірінен бері келеді. Юань әулеті тұсында Қытай императоры үшін қуырылған қаздың бір түрі дайындалған. Бастапқыда "shāo yāzi" (燒鴨子) деп аталған бұл тағам 1330 жылы императорлық ас үйін тексеруші Ху Сихуэй (忽思慧) жазған «Тағамдар мен сусындардың толық жинағы» (飲膳正要) кітабында еске алынған. Бұл терминмен байланысты дамыған Пекин қазы кейінірек Мин әулеті кезінде толыққанды пішім алды, сол кезде Пекин қазы императорлық сарай мәзіріндегі басты тағамдардың бірі болды. Пекин қазына маманданған алғашқы мейрамхана – Бианьифанг 1416 жылы Пекиннің Цянмэнь қақпасының жанындағы Сианьюкоу ауданында ашылды. Цин әулетінің Цянлун дәуірінде (1736–1796) Пекин қазының танымалдығы жоғары топтарға тарады, бұл тағамды ұнататын ақындар мен ғалымдарға шабыт берді. Мысалы, Пекин жұрттық поэмасы – «Дүмэн жужици» өлеңінің бір шумағы: «Қаздарың мен шошқаларыңды толық толтыр». 1864 жылы Пекинде «Кванжудэ» (全聚德) мейрамханасы ашылды. «Кванжудэ» негізін қалаушы Ян Куанрен (楊全仁) қазды қуыру үшін аспалы пешті ойлап тапты. 20-ғасырдың ортасына қарай Пекин қазы Қытайдың ұлттық символына айналды, оны туристер мен дипломаттар да жақсы көретін. Мысалы, АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Генри Киссинджер 1971 жылдың 10 шілдесінде Қытайға жасаған алғашқы (құпия) сапары барысында Ұлы халық залында премьер-министр Чжоу Эньлаймен кездесті. Таңертеңгі нәтижесіз келіссөздерден кейін делегацияға түскі асқа Пекин қазы ұсынылды, ол Киссинджердің сүйікті тағамына айналды. Америка мен Қытай ертесі күні бірлескен мәлімдеме жасап, президент Ричард Никсонды 1972 жылы Қытайға сапармен шақырды. Чжоудың 1976 жылы қайтыс болғаннан кейін Киссинджер Пекин қазының дәмін тату үшін тағы бір рет Пекинге келді. Пекин қазы, әсіресе «Кванжудэде», Кубаның Фидель Кастросынан бастап Германияның бұрынғы канцлері Гельмут Кольға дейінгі түрлі саяси көшбасшылардың сүйікті тағамы болды. Бұл тағамды ұсынатын Пекиннің екі танымал мейрамханасы – «Кванжудэ» және «Бяньифан», екеуі де ғасырлар бойында сақталған, әрқайсысының өзіндік стилі бар: «Кванжудэ» аспалы пеште пісіру әдісімен танымал, ал «Бяньифан» жабық пеште пісірудің ең көне әдісін қолданады.
Қарындашты өсіру
Пекин қазын дайындау үшін қолданылатын қаздар Нанкин қаласынан шыққан. Олар ірі денелі, қара қауырсынды және қаламен ірі су жолдарын байланыстыратын каналдарда мекен еткен. Қытай астанасы Пекинге көшірілгеннен кейін, аталған аймақта жүк таситын баржалардың саны арта түсті. Көбінесе осы баржалардан су жақтан өтетін каналдарға төгіліп, қаздарға қолайлы орта жасады. Бес дәмдеуіш қосыла бастаған кезде, қытай шаруалары қаздың жаңа тұқымын қолға үйретті. Бүгінде Пекин қазы американдық Пекин қазынан (Anas platyrhynchos domestica) дайындалады. Жаңа туған қаздар өмірінің алғашқы 45 күнін бос жайылымда өсіріледі, ал келесі 15-20 күн бойы күніне 4 рет мәжбүрлеп тамақтандырылады, нәтижесінде 5-7 кг (11-15 фунт) салмаққа жетеді. Қаздарды мәжбүрлеп тамақтандыру оларға "Пекинге толтырылған қаз" деген қосымша ат беруге себеп болды.
Қарындашты пісіру
Майланған қаздарды өлтіріп, құрғатып, ішегін алып, сумен мұқият шайып тастайды. Теріні майдан бөліп алу үшін мойын арқылы терінің астына ауа сорылады. Содан кейін қазды екі-үш минутқа қайнап тұрған суға малып, кептіруге іледі. Бұл терінің серкеу болуына себеп болады. Қаз ілініп тұрғанда, оған бал қосылған сироппен жағып, ішін тағы да бір шайып тастайды. Сосын соя соусы, бес дәмдік ұнтақ және одан да көп мальтозадан жасалған глазураның екінші қабаты сыртынан және ішкі жағынан жағылады, содан кейін қаз 24 сағатқа салқын, құрғақ жерде (немесе тоңазытқышта) тұрады. Одан кейін қазды пеште терісі жылтыр қоңыр түске енгенше пісіреді. Пекин қазын дайындаудың екі дәстүрлі тәсілінен өзге, әлемнің түкпір-түкпіріндегі аспазшылар оны үйде дайындау үшін рецепттер жинақтады.
Қайта қыздыру
Пекин қазының тұтас етін алып жүруге де тапсырыс беруге болады. Қазды үйде пешпен немесе плитамен қыздыруға болады. Пеш қолданғанда, қаз 150 °C (302 °F) температурада 20 минут, содан кейін 160 °C (320 °F) температурада тағы 10 минут қыздырылады. Плитада қыздыру әдісі – қазды қайнаған суға батырып, содан кейін оттың үстіндегі табаға қою. Қаз қатты ысығанша суды 3–4 минут сайын ауыстырып отыру керек. Пекин қазын маймен қыздыру үшін оны жұқа кесектерге кесіп, ыстық майға толы сүзгіден өткізеді. Содан кейін қаз маймен бірнеше рет шайылады. Кейбір мейрамханалар, әсіресе Quanjude және Bianyifang, жоғары сапалы қазды ұзақ жылдар бойы ұсынып келеді, сондықтан қазір олар әйгілі аты бар, немесе Лао зихао (老字号), сөзбе-сөз "ескі бренд атауы". Сонымен қатар, Quanjude дүниежүзілік танымал атаққа ие, 1999 жылы Қытайдың танымал тауар таңбасы деп жарияланды. 1975 жылы Вирджиния штатында (АҚШ) құрылған Duck Chang's Restaurant Пекин қазын 24 сағат бұрын хабарламай-ақ дайындап, ұсынуға алғашқы болып кіріскен қытай мейрамханасы болды. 2018 жылы Джеймс Бирд қоры Чикаго қаласындағы Sun Wah BBQ-ге «Америка классикасы» сыйлығын табыстады, сыйлықты жариялағанда Sun Wah-дың үш буынды «Бейжің қазы тойы» ерекше аталып өтті.
Қатты хош иісті қаз
Қатты хош иісті қаз (香酥鴨 xiāng sū yā) – Пекин қазына ұқсас тағам. Ол Ұлыбританияда танымал, онда ол 20 ғасырдың екінші жартысында пайда болған. Қазға дәмдеуіштермен маринад жасалып, одан соң жұмсақ болғанша буда пісіріледі, сосын қуырылып, қатты қыздарылады. Оның еті Пекин қазының етінен гөрі майлылығы аз, құрғақ және кеуекті. Германиядағы кейбір азиялық фьюжн мейрамханалары да қатты хош иісті қазды (Knusprige Ente) ұсынады, кейде оны Пекин қазы (Peking Ente, сондай-ақ Pekingente) деп те атайды. Қаз дәмдеуіштермен маринадталып, қуырылады, қуырылған лапша немесе күріш үстіне, қуырылған көкөністермен (Wokgemüse) бірге беріледі.