Кіріспе

1966 жылғы Beach Boys әнінің синглі, 1966 жылғы Beach Boys әні

"Good Vibrations" – американдық рок-тобы Beach Boys әні, авторы Брайан Уилсон, сөзін Майк Лав жазған. 1966 жылдың 10 қазанында сингл ретінде жарық көрді, бірден сыншылардың жоғары бағасын алып, коммерциялық сәттілікке ие болды. АҚШ және Ұлыбритания сияқты бірнеше елдегі хит-парадтарда көш бастады. Күрделі дыбыстық ландшафты, эпизодтық құрылымы және поп-музыканың қалыпты формуласын бұзуымен ерекшеленеді, сол кездегі ең қымбат сингл болды. Кейіннен "Good Vibrations" рок дәуірінің ең ұлы және маңызды туындыларының бірі деп танылды. Бұл әнді Уилсон өндірді, атауының шығуы – оның ғарыштық дірілдерге деген қызығушылығынан. Оның анасы бала кезінде иттің кейде адамдарға "жаман дірілдерге" жауап ретінде қарайтынын айтатын. Ол бұл тұжырымды экстрасенсорлық қабілеттерді білдіру үшін пайдаланды, ал Лавтың сөздері гүлді күш қозғалысының бастапқы кезеңінен шабыт алды. Ән жазылған кезде жазылып, Уилсонның Smile кезеңіндегі басқа да композициялармен ұқсас стильде жасалған. "Let's Go Away for Awhile" әнімен бірге жеке сингл ретінде шығарылды және аяқталмаған Smile альбомына енгізілуі тиіс еді. Бірақ, трек 1967 жылдың қыркүйегінде жарық көрген Smiley Smile альбомында пайда болды. "Good Vibrations" әнін жазу – кез келген жазба үшін бұрын-соңды болмаған үрдіс болды. Pet Sounds үшін қолданған тәсілдерін пайдаланып, Уилсон 1966 жылдың ақпаннан қыркүйегіне дейін төрт түрлі Голливуд студиясында топтастарымен және көптеген сессиялық музыканттармен бірге қысқа, алмастырылатын музыкалық фрагменттердің көптеген нұсқаларын жазды. Бұл процесс әннің бірнеше күрт өзгерулерінде көрініс тапты. Жазу кезінде 90 сағаттан астам таспа пайдаланылды, өндірістің жалпы құны ондаған мың долларға бағаланды. Топтың жарнамашысы Дерек Тейлор бұл ерекше жұмысты "кішкентай симфония" деп атады. Бұл студияны музыкалық құрал ретінде пайдалануға көмектесті, поп-музыкадағы эксперименттердің толқынын және психоделикалық және прогрессивті рок өнерінің пайда болуын күштендірді. Тректе жаңа аспаптардың, соның ішінде жақ арфасы мен электротерменнің үйлесімі болды. Соңғысы нағыз термен болмаса да, әннің сәттілігі термендер мен синтезаторларға деген жаңа қызығушылықты тудырып, сатылымды арттырды. "Good Vibrations" 1967 жылы "Үздік вокалдық топ" номинациясы бойынша Grammy сыйлығына ие болды және 1994 жылы Grammy Hall of Fame-ге енгізілді. Кейінгі жылдары ән Битлздің "A Day in the Life" (1967) және Queen-нің "Bohemian Rhapsody" (1975) әндеріне балама ретінде танылды. 1976 жылы Тод Рундгреннің орындауы Billboard Hot 100 хит-парадында 34-орынды иеленді. The Beach Boys "Good Vibrations" әнінен кейін "Heroes and Villains" (1967) әнін шығарды, ол бөліктерден құралған сингл болды, бірақ бұл ән бұрыңғысымен салыстырғанда аз сәттілікке ие болды.

Әннің әсері мен соңғы мәтіні

Уилсонның туысы және топтасы Майк Лав "Good Vibrations" әнінің соңғы мәтінін ұсынды және хорға бас-баритон вокалын қосты. Ол аяқталмаған фонограмманы естігенде: "Бұл өте авангардты еді, әсіресе терменмен, біздің жанкүйерлеріміз бұған қалай қарайды деп ойладым. Орта батыста немесе Бирмингемде қалай қабылданады? Бұл "Surfin' U.S.A." немесе "Маған көмектес, Ронда" әндерінен мүлдем өзгеше еді." Стивен Гейнстің 1986 жылғы өмірбаянында Уилсон мәтін туралы былай деді: "Біз ән мен идеядағы жақсы вибрациялар туралы әңгімелестік, және бір жағынан оларды сезімтал нәрселер деп айтуға болады деп шештік. Содан кейін 'Мен жақсы вибрацияларды сезінемін' дейтін едік, бұл сезімталдыққа, сезімнен тыс қабылдауға қарама-қарсы. Міне, біз осы туралы айтып отырмыз." Уилсон 2012 жылы әннің "Осы жақсы вибрацияларды сақтап қалу керек" деген бөлімінің шабыты Стивен Фостерден келгенін айтты.

Модульдік тәсіл

"Жақсы тербелістер" Уилсон үшін жаңа жұмыс әдісін орнатып берді. Үлкен масштабтағы синтаксистік құрылымдары бар толық әндермен жұмыс істеудің орнына, Уилсон өзін қысқа, бірін-бірімен алмастырылатын фрагменттерді (немесе "модульдерді") жазумен шектеді. Таспаны тігу арқылы әр фрагментті сызықтық тізбекке жинауға болады, бұл кейінірек кез келген көлемдегі үлкен құрылымдар мен түрлі көңіл-күйлерді жасауға мүмкіндік берді. Осы модульдік тәсіл Smile және Smiley Smile сессияларында да қолданылды. Таспа тігістерін жасыру үшін, араластыру және қосалқы араластыру кезеңдерінде үлкен дыбыс кернеуі (реверберация) қосылды. Сол кездегі жарнамаларда тректің жалпы өндіріс құны 10 000 доллар ($) деп хабарланды. Доменик Приоре тректің құны 10 000 мен 15 000 доллардың ($) арасында болғанын жазды. 2005 жылғы сұхбатта "Электро-терменмен" жұмыс өзіндік 100 000 долларға түскені рас па деген сұраққа Уилсон "Жоқ. 15 мың доллар" деп жауап берді.

Даму

Әннің алғашқы нұсқасының аспаптық жазбасы 1966 жылдың 17 ақпанында Gold Star студиясында жасалды және Pet Sounds сессиясы ретінде тіркелді. Сол күнгі сессия журналында ол "#1 Атаусыз" немесе "Жақсы, жақсы, жақсы дірілдер" деп аталды, бірақ бас таспасында Уилсон анық айтады: " 'Жақсы дірілдер', бірінші дубль". Жиырма алты дубльнен кейін сессия қарапайым моно-микспен аяқталды. 23 ақпанда қосымша аспаптар мен вокалдың дәйекті үлгілері қайта жазылды. Брайан мен Карл осы миксте вокалды бөлісті. "Жақсы дірілдер" әнінің бастапқы нұсқасы "фанки ритм мен блюз" сипаттамаларын қамтыды және ол әлі "кішкентай симфонияға" ұқсамайтын еді. Осы кезде виолончель болған жоқ, бірақ электротермен болды, оны ойлап тапқан иесі Пол Таннер орындады. Бұл Брайанның аспапты екінші рет пайдалануы болды, Pet Sounds альбомынан "I Just Wasn't Made for These Times" трегінен үш күн өткен соң. Содан кейін Брайан "Жақсы дірілдерді" тоқтатты, 16 мамырда жарық көрген Pet Sounds альбомына назар аудару үшін. "Жақсы дірілдер" үшін қосымша аспаптық бөлімдер сәуір мен маусым аралығында жазылды. 1976 жылы Брайан соңғы микстеуден бұрын, топ мүшелерінің қарсылығына тап болғанын айтты, бірақ ол олардың есімдерін атаудан бас тартты. Композицияның эпизодтық құрылымы топ әртүрлі идеяларды сынаған сайын үнемі қайта қаралып отырды. Брайан "боп-боп жақсы дірілдер" бөліктерін бірінші болып жазғанын және бір аптадан кейін "жоғары бөліктерді" ойлап тапқанын еске алады.

Жанр және динамикасы

Бұл шығармада алты ерекше бөлім бар. Музыка теоретигі Дэниел Харрисон осы бөлімдерді жеке-жеке бөліп, өлең, қайырым (немесе хор), «бірінші эпизодтық теріс бұрылыс», «екінші эпизодтық теріс бұрылыс», «ретро қайырым» және ко́да деп атайды. Әрқайсысының өзгеше музыкалық текстурасы бар, бұл әннің жазылу ерекшеліктеріне байланысты. Джон Буш осы тректің бөлінген кесіп-қосу стилін 1960-шы жылдардағы Уильям С. Берроуз сияқты экспериментаторлармен салыстырды. «Sound on Sound» музыкалық журналы әннің «жарты сағаттан астам созылған классикалық музыкадағы көңіл-күйдің драматикалық өзгерістерімен тең келетін көптеген драматикалық көңіл-күй өзгерістері бар» деп мәлімдеді. Ол әннің поп-формаларды айтарлықтай өзгертетінін түсіндірді: blockquote|Кез келген дәуірдегі, әсіресе сол дәуірдегі (немесе кез келген дәуірдегі) әдеттегі поп-әндерде әдетте басынан соңына дейін көп өзгермейтін негізгі ритм болады. Поп-жазбалар гитара, бас және барабан тобынан немесе вокалистерге арналған дәстүрлі оркестрлік аранжировкалардан тұратын. Экзотикалық аспаптар, күрделі вокалдық аранжировкалар және көптеген динамикалық крещендо мен диминуэндо бәрі осы жазбаны көптеген поп-музыкадан ерекшелендіреді. Қысқасы, егер поп-әндерді жазу және аранжировкалау бойынша нұсқаулық болса, онда бұл оның барлық ережелерін бұзады. Mixdown оны «авангардтық поптың шедеврі» деп сипаттады. Термен және виолончель әннің «психоделикалық ингредиенті» деп аталды. Қарсы мәдениет дәуірінің музыкасын талқылайтын кітабында Джеймс Перрон әннің импрессионистік психоделияның бір түрін көрсететінін, әсіресе виолончельдің қайталама бас ноталары мен термені үшін айтты. Америка тарихының профессоры Джон Роберт Грин «Жақсы дірілдерді» психоделикалық немесе қышқыл рок мысалдарының қатарына қосты. Степбинс әннің «күнге толы [және] психоделияға толы» екенін жазды. Стив Валдез айтқанынша, «Pet Sounds» сияқты, Брайан эксперименталды рок стилін іздеген. «Жақсы дірілдерді» Уилсонның бұрынғы «Pet Sounds» жұмысымен салыстыра отырып, биограф Эндрю Хики «бұл ән туралы ойлаудың ең жақсы жолы – «Here Today» және «God Only Knows» әндерінің ең төменгі ортақ бөлігін алып, нәтижені R&B трекіне айналдырды. Бізде «Pet Sounds»-та көрінгендей, өлең мен хор арасындағы минорлық кілттердің өзгеруі, сол төмендеуші скалалық аккорд тізбектері, сол жылжымалы бас бөліктері бар, бірақ мұнда, меланхолияны білдірудің орнына, бұл нәрселер Брайан Уилсонның фанкқа ең жақын келген түрінде қолданылады». Автор Джон Стеббинс «Pet Sounds-тан айырмашылығы, «Жақсы дірілдер» хоры нақты «рок-н-ролл» энергиясын және сезімін көрсетеді» деп қосты. Академик Рикки Руксби «Жақсы дірілдердің» Брайан Уилсонның композиция ішіндегі музыкалық дамуға деген қызығушылығының өсуінің мысалы екенін айтты, бұл сол кездегі танымал музыкаға қайшы келеді. Тоникалық күшті және каденциялық қозғалысты баса отырып, ән бір тоникамен басқарылатын масштабтық дәрежелер арқылы төмендеуші гармониялық қозғалыстарды және негізгі, текстура, аспаптар мен көңіл-күйде болжауға келмейтін формальды үлгіге айналудан бас тартатын «радикалды дизъюнкцияларды» пайдаланады. Оның орнына ол «өз күшімен» дамиды және әртүрлі гармониялық түрлерде ләззат алады, бұл әннің әртүрлі кілттерде ғана емес, сонымен қатар әртүрлі режимдерде басталып, аяқталуында көрінеді.

Тарихи қабылдау

Поп музыкасы сыншыларының көпшілігі «Good Vibrations» әнін бүкіл рок дәуіріндегі ең маңызды композициялардың және жазбалардың бірі деп мойындайды. Ол «барлық уақыттағы ең үздік» әндер тізімінде тұрақты түрде кездеседі, ал 2010 жылы Rolling Stone журналы «Good Vibrations» әнін «Барлық уақыттағы ең үздік 500 ән» тізімінде 6-орынға қойды, бұл тізімде аталған Beach Boys тобының жеті әнінің арасындағы ең жоғары көрсеткіш еді. 2021 жылғы басылымда ол 53-орынға түсті, енді «God Only Knows» әні 11-орынға ие болғандықтан, бұл топтың ең жоғары көрсеткіші емес. 2001 жылы ән RIAA және NEA ұйымдарының «Ғасыр әндері» тізімінде 24-орынды иеленді. The Guardian және Paste журналдары ән тізімінде Beach Boys тобының ең үздік әні деп бірінші орынға қойды. Ән 1960-шы жылдардың контрмәдениеті үшін гимн болды. The A.V. Club журналының Ноэль Мюррей айтқандай, ол АҚШ-та Pet Sounds альбомының бастапқыда нашар қабылдануын өзгертуге көмектесті, онда альбомның «хипке жатпайтын оркестрлері мен кең таралған қайғысы кейбір ұзақ жылдар бойы жанкүйерлерді шатастырды, олар Уилсонның неге тырысатынын бірден түсінбеді». Синглдің табысынан шабыттанған Уилсон Smile альбомын жасауды жалғастырды, оны «Good Vibrations» үшін жасаған жазу және өндіріс әдістерін қамтитын толық альбом ретінде қарастырды. Beach Boys тобының келесі синглы «Heroes and Villains» оның модульдік жазу тәжірибесін жалғастырды, ол 1966 жылдың мамыр айынан 1967 жылдың маусым айына дейін өткен, шамамен отыз жазба сессиясын қамтыды. Әнге көрсетілген құрметке қарамастан, Уилсонның кейбір поп және рок әріптестері «Good Vibrations» әнін мақтауда тартынды. Who тобының әншісі Пит Тауншенд 1960-шы жылдары былай деді: «Good Vibrations», мүмкін, жақсы жазба болды, бірақ кім біледі? Олар не туралы айтып тұрғанын естіу үшін оны 90 рет ойнату керек болды». Тауншенд бұл синглдің тым көп өндіріске алып келетінен қорқып еді. 1966 жылы Arts Magazine журналында Джонатан Кинг былай деді: «'Good Vibrations' – адамгершілікке жатпайтын өнер туындысы деп айтуға негіз бар. Компьютерлік поп, механикалық музыка. Бір құрылғыны алып, әртүрлі музыкалық аспаптарды қосып, бір сөзді қосып, жақсылап араластырып, жеті батырманы басыңыз. Ол ұзын және бөлінген, әсерлі, тамаша, коммерциялық – иә. Бірақ эмоционалды, жанды қиратушы, жанды жарып тастаушы – жоқ». 2000-шы жылдары жазба продюсері Фил Спектор синглді таспаны тым көп өңдеуге тәуелді деп сынады, оны «Психо керемет фильм сияқты, бірақ бұл 'монтаждық фильм'. Монтажсыз бұл фильм емес, монтажбен ол керемет фильм. Бірақ бұл Ребекка емес, бұл әдемі оқиға емес».

Жазу және танымал музыка

"Good Vibrations" музыкалық аспап ретінде жазу студиясын одан әрі дамытқаны үшін ерекшеленеді. Автор Доменик Приор әннің жасалуын "классикалық, джаз, халықаралық, саундтрек немесе кез келген басқа жазбалардағы бұрынғыдан мүлдем өзгеше" деп атады. Рок музыкасының дамуындағы маңызды кезең болған бұл ән, Beatles тобының "Revolver" әнімен бірге, роктың тікелей концерттік өнернамасынан студиялық өндіріске айналуының басты жақтасы болды. Музыктанушы Чарли Гиллетт оны "студиялық өндірісті өнер көрсету құралы ретінде емес, өздігінен сапа ретінде көрсеткен алғашқы жазбалардың бірі" деп сипаттады. 1968 жылы Jazz & Pop журналындағы редакциялық мақаласында Джин Скулатти болжады:

2015 жылы Popmatters үшін жазған Скотт Интерранте былай деді: "'Good Vibrations' поп-әннің жасалу жолын, дыбысталуын және мәтінін өзгертіп берді". Жазбада бұрын қолданылмаған аспаптардың үйлесімдері бар, сондай-ақ, дірілдеп тұратын ырғақта виолончельдің қолданылуымен тұңғыш рет поп-хит ретінде танылды. Микротоналды композитор Франк Отери оның "осы уақытқа дейін жазылған басқа поп-әндерден ешқайсысына ұқсамайтынын" айтты. Степбинстің сөзіне сүйенсек: "Бұл ерекше дыбыс әндерде, жарнамаларда, телешоуларда, фильмдерде және тіпті лифттерде қайталанып, клондалып, коммерцияланып, қайта жасалды, нәтижесінде түпнұсқаның гениалдылығы толығымен жойылды. Бірақ 'Good Vibrations' ғасырдың ең көрнекті 'күн сәулесі' поп-жазбасы болды". Ол сондай-ақ, бұл синглдің "Flower Power классикасын орындауда басқа барлық рок-топтарды басып өткенін" қосты. "Бұл өте ерекше болды, бірақ әлі де жанды, қуантарлық, Beach Boys стиліндегі поп-музыкаға жақын". Джон Буш бұл синглдің "рифтік өзгерістер, эхо-камералардың әсері және күрделі гармониялар арқылы поп-музыкадағы жаңа тәжірибелер дәуірін жариялағанын" жазды. Әннің тәсілі Queen тобының 1975 жылғы "Bohemian Rhapsody" синглінде де қолданылды, ол да әртүрлі бөлімдерден құрастырылған. Уилсон Queen тобының жұмысын жоғары бағалап, оны "соңғы жылдардағы ең бәсекелестік туынды" және "өнерлі музыканың жасөспірімдердің арманына жауап" деп атады.

Психоделикалық және прогрессивті рок

"Good Vibrations" әнін шығарып, Beach Boys 1966 жылды Beatles-тан басқа психоделикалық рок әнінің хит-парадта жоғары орын алған жалғыз топ ретінде аяқтады, осы жанр әлі қалыптасып келе жатқан кезде. 2009 жылы жазған Барни Хоскинс оны Лос-Анджелестің "соңғы психоделикалық поп-жазбасы" деп атады. Интерранте былай дейді: "Оның келесі психоделикалық және прогрессивті рок қозғалыстарына тигізген әсерін бағалауға болмайды, бірақ поп-хит ретіндегі мұрасы да керемет". Рундгреннің синглы Billboard Hot 100 тізімінде 34-орынға жетті. Рундгрен түсіндірді: "Мен Beach Boys-тың дыбысын ұнататынмын, бірақ олар Beatles-пен бәсекелесе бастағанда ғана олардың істегені қызықты болды деп ойладым – Pet Sounds және 'Good Vibrations' сияқты, олар серф музыкасының барлық ауыртпалығынан құтылып, әмбебап нәрсеге бет бұрғанда. Мен оны мүмкіндігінше дәл орындауға тырыстым, себебі соңғы 10 жылда радио өте өзгерді. Радио тым форматталған және құрылымдалған болып кеткендіктен, бұл тәжірибе мүлдем жоғалып кетті". 2004 жылы Уилсон әнді жеке орындаушы ретінде "Brian Wilson Presents Smile" альбомы үшін қайта жазды. Ол "In Blue Hawaii" әнінен кейін альбомның соңғы трегі ретінде тізімделді. Бұл нұсқада "Good Vibrations" жобаның модульдік жазу әдісін қолданбаған жалғыз трегі болды. Әннің куплетері мен хоры бір реттен жазылған, біріктірілмеген. 2012 жылы Уилсон Филлипс, Уилсонның қыздары Карни мен Венди және Джон Филлипстің қызы Чиннадан тұратын трио, Beach Boys және Mamas & the Papas әндерінің каверлерін қамтитын "Dedicated" альбомын шығарды. Карни Уилсонның жетекші вокалымен орындалған "Good Vibrations" әнінің нұсқасы альбомнан сингл ретінде шығарылып, Billboard A/C чартында 25-орынға жетті. "Good Vibrations" сондай-ақ Бейонседің "Ya Ya" әнінде "Cowboy Carter" (2024) альбомында қолданылды.

Танымал мәдениетте

1996 жылы эксперименталды рок-тобы His Name Is Alive өздерінің "Stars on E.S.P." альбомында "Universal Frequencies" атты құрмет көрсетуін жариялады. Уоррен Деффивер "Good Vibrations" әнін "жалғасы болу керек" деп шешкенге дейін бір апта бойы үзбей тыңдады; ол былай деді: " "Good Vibrations" - сіз дыбыс жазудағы монтаждарды ести алатын алғашқы поп-хиттердің бірі және мен мұны тамаша деп санаймын". "I'm picking up good vibrations" әнінің сөзі Синди Лаупердің 1984 жылғы "She Bop" синглінде цитата ретінде келтірілген. 2001 жылы ән Том Круз, Тильда Свинтон және Курт Рассел қатысқан "Vanilla Sky" психологиялық триллерінің маңызды бір көрінісінде пайда болды. "Live in London" альбомындағы әннің тікелей орындалуы 2010 жылғы "Rock Band 3" видео ойынында ойналатын трек ретінде қолданылды. 2019 жылы ән Джордан Пилдің "Us" психологиялық қорқыныш триллерінің маңызды бір көрінісінде кеңінен қолданылды.

Шығару тарихы

2011 жылдың басында сингл жаңадан өңделді және Record Store Day күніне арналған төрт жақты 78 айналымдық винил пластинка ретінде қайта шығарылды, бұл жақын арада шығатын The Smile Sessions жинағының алғашқы үлесі болды. Онда "Heroes and Villains" әні B-сайд ретінде, сондай-ақ бұрын жарияланған басқа нұсқалары мен араласқандары да бар болды.

Стерео нұсқасы

Бастапқы көп тректі таспаның жоғалуына байланысты, Smiley Smile-дің 2012 жылғы қайта жаңартылған нұсқасына дейін соңғы тректің ресми, толыққанды стерео релизі шыққан емес. Стерео-микс Дерри Фицджеральдтың жаңа цифрлық технологияны ойлап табуының арқасында жасалды және Брайан Уилсон мен Марк Линетт мақұлдады. Фицджеральдтың бағдарламалық құралы бастапқы моно мастерден жеке-жеке аспаптық және вокалды бөліктерді (stem) бөліп алды – көп тректі вокалдар жоғалып кеткендіктен – осылайша Smiley Smile-дің 2012 жылғы қайта шығарылымындағы стерео нұсқасы құрылды.

40 жылдығы

40 жылдығын мерекелеу үшін "Good Vibrations: 40th Anniversary Edition" EP шығарылды. EP-ге "Good Vibrations" әні, оның төрт басқаша нұсқасы және "Let's Go Away for Awhile" әнінің стерео-жазылуы кірді. EP мұқабасы түпнұсқа 7 дюймдік сингл мұқабасын қайталайды. 2016 жылы бұл EP синглдің 50 жылдығына арнап 12 дюймдік пластинка ретінде қайта басылды.