Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз-американдық қаланың негізін қалаушы (1729–1778)
French American city founder (1729–1778)
Пьер Лаклед Лигест немесе Пьер Лаклед (22 қараша 1729 – 20 маусым 1778) – француз тері саудагері, жас көмекшісі және өгей ұлы Огюст Шутомен бірге 1764 жылы қазіргі Миссури штатындағы, сол кездегі испандық Жоғарғы Луизианада Сент-Луис қаласын құрды.
Pierre Laclède Liguest or Pierre Laclède (22 November 1729 – 20 June 1778) was a French fur trader who, with his young assistant and stepson Auguste Chouteau, founded St. Louis in 1764, in what was then Spanish Upper Louisiana, in present day Missouri.
Ерте өмір
Лакледе 1729 жылғы 22 қарашада Бедо, Беарн қаласында дүниеге келді. Ол отбасының кіші ұлдарының бірі болды, оның ата-анасы белгілі лауазымды тұлғалар, авторлар және ғалымдар еді. Оның әкесі, кейіннен ағасы мұрагерлік еткен, Наварра Парламентінің адвокаты қызметін атқарды, бұл Беарн аймағын қамтитын және По қаласында орналасқан дәстүрлі аймақ еді. Оның туысы да Португалия тарихын жазған әдебиетке құмар адам болды. Жалпы алғанда, Лакледе – бүкіл отбасын билеген білімге деген құштарлықтың көрінісі деуге болады. 1755 жылы 26 жасында Лакледе Нью-Орлеанға көшіп келді. Бұл Ла Луизиана деп аталатын француз колониясының бір бөлігі еді. Оның сапарға шығуының себебі әртүрлі жорытпаларға түседі; кейбір тарихшылар оның демалыс үшін саяхаттағанын айтады. Ал басқалары, көптеген басқа жас ұлдар сияқты, жаңа жерлерде байлық табуды көздегенін айтады. Лакледе жаңа әлемді зерттеу үшін шіркеуде немесе армиядағы лауазымдарынан бас тартқан. Нью-Орлеанға келгеннен кейінгі жылдарда ол өте табысты тері саудагеріне айналды. Ол замандастарынан айырмашылығы, отбасының дәстүрлерінен бас тартып, жаңалықты қабылдады. Тарихшылар оның энергиясына, біліміне және жақсы шешімдер қабылдауына назар аударды, бұл оның бұрынғы бизнес тәжірибесін және саудагер ретінде жетістікке жетуіне түсінігін көрсетеді. Осы кезеңде Лакледе Нью-Орлеан аймағындағы шенеуніктермен және үндістермен қарым-қатынас орната бастады. Осы әңгімелердің көптегені арқылы Лакледе солтүстікке қарай ашылатын мүмкіндіктер туралы білді, бұл оны Миссисипи өзенін Миссури және Иллинойс өзендерінің қосылған жерінде зерттеуге шабыттандырды.
Laclède was born on 22 November 1729 in Bedous, Béarn, France. He was one of the younger sons in his family, with parents being office holders, authors, and scholars of some prominence. His father, and later inherited by his brother, held the position of avocat au parlement de Navarre, a traditional region including Béarn, located in Pau. His uncle, likewise, was a man of letters, writing a history of Portugal. Overall, Laclède is said to be a reflection of desire for knowledge that filled his whole family. In 1755, Laclède migrated to New Orleans at the age of 26. It was part of French colony known as La Louisiane. The cause of his trip is argued about; some historians believe he was traveling for pleasure. Others say that he was looking to make his fortune in the new lands, as done by many other younger sons. Laclède was said to have given up positions in the church or army in order to explore the new world. Over the next few years after his arrival in New Orleans, he became a highly successful fur trader. Unlike some contemporaries, he embraced the change from his family's traditions. Historians have commented on his energy, knowledge, and good judgement, which suggest past business experience, and a greater understanding for his success as a merchant. During this time, Laclède began to form relationships with the officials and Native Americans in the region around New Orleans. It was through many of these conversations that Laclède learned of the opportunities that awaited further north, which inspired his exploration of the Mississippi at its confluence with the Missouri and Illinois rivers.
Жеке өмір
Жаңа Орлеанға алғаш келген Лакледе әдемі деп сипатталады. Ол зәйтүнді терілі, қара көзді, бойы биік және жіңішке адам екен. Ол фехтовальщиктай ептілік пен оңайлықпен қозғалып, әрқашан билік сүргендей сезім қалдыратын. Францияда сапарға шығар алдында семсерлесуде жеңіске жеткені айтылады, бірақ жүлдесі белгісіз. Жаңа Орлеанда Лакледе мадам Мари Тереза Буржуа Шотомен танысып, ғашық болды. Олар көп жылдар бойы жақын қарым-қатынаста болды және төрт балалары болды: Жан-Пьер (1758), Мари Пелажи (1760), Мари Луиза (1762) және Виктория (1764) Шото. Мадам Шото сол кезде Рене Огюст Шотоға үйленген еді. Рене одан 10 жас үлкен болған, ал үйленген кезде таверна мен қонақүйдің иесі еді. Оның анасы мен әкесі олардың некесін ұйымдастырып, оны жақсы деп санады, себебі 15 жасар қызға қалың мал бере алмады. Бірақ Рене зорлық көрсететін күйеу болған. Сонымен қатар, алғашқы ұлдары Рене Огюст Шото кіші, немесе Огюст туылғаннан кейін көп ұзамай, ол ұлымен бірге Нью-Орлеанда қалдырып, Францияға қайтып кетті. Католик шіркеуі мен мемлекет сол кезде ажырасуға рұқсат бермегендіктен, Мадам Шото Лакледемен қарым-қатынасының көп бөлігінде Ренеге заңды түрде үйленген болып саналды. Олардың қарым-қатынасы туралы әңгімелер тарады және Рене қайтып келіп, оған құқықтарын талап ету қаупі болды. 1764 жылы Сент-Луис бекінісін құрғаннан кейін Лакледе Мадам Шотоға хат жазып, оған колонияға келуін өтінді. Кейін сол жылы ол бесінші баласын, ал Лакледе төртінші баласын дүниеге әкелгеннен кейін, барлық балаларымен бірге өзен жолымен сапар шекті. Лакледе олар үшін үй салып, оны өсиетімен қалдырды. Мадам Шото колонияда көпке ұнады, ол мейірімді, бірақ есті, түсінікті, бірақ жақынбасты болды. Бірнеше жылдан кейін оны Сент-Луис патшайымы деп атай бастады. Сент-Луиске келгеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, мадам Шотоның күйеуі Рене Нью-Орлеанға оралды және әйеліне қайта оралуын талап етті. Заң бойынша оған мұндай іс жасауға рұқсат болды. Әртүрлі мемлекеттік қызметкерлер Мадам Шотоның күйеуіне қайту процесін баяулатуға тырысты, көптеген хаттар жіберіп, одан да көп хаттар қажет болды. Бірақ Рене Шото бір түні мас күйінде қайтыс болды, осылай оның қаупі аяқталды.
When first arriving in New Orleans, Laclède is described as handsome. He was said to be olive skinned with dark eyes, tall and slender. He moved like a fencer with extreme grace and ease and retained an air of command at all time. He was said to have won a swordsmanship duel in France before departure but the prize is unknown. In New Orleans, Laclède met and fell in love with Madame Marie Therese Bourgeois Chouteau. It is documented that they had a liaison for many years following, four children together: Jean Pierre (1758), Marie Pélagie (1760), Marie Louise (1762), and Victoire (1764) Chouteau. Madame Chouteau at the time was married to René Auguste Chouteau. Ten years her senior, Rene had owned an inn and tavern at the time of their marriage. Her mother and stepfather arranged the marriage and considered it good, as they could not give the 15 year old girl a dowry. But Rene was reportedly an abusive husband. In addition, not long after the birth of their first son, Rene Auguste Chouteau, Jr., called Auguste, left her and their son in New Orleans and returned to France without them. As divorce was not allowed during that time by the Catholic Church or the state, Madame Chouteau was legally married to Rene during most of her relationship with Laclède. They were subject to gossip and the risk of Rene's returning and claiming rights with her. Soon after founding the post of St. Louis in 1764, Laclède wrote to Madame Chouteau, telling her to come to the colony. Later that year, after she gave birth to her fifth child and Laclède's fourth, she traveled upriver with all their children. Laclède was said to have built a house for them and bequeathed it to them in his will. Madame Chouteau was well loved in the colony; she was kind but sensible, understanding but stubborn. Within a few years, people started referring to her as the "Queen" of St. Louis. A few years after arriving to St. Louis, René, Madame Chouteau's husband, returned to New Orleans, and required that his wife return to him. By law, he was allowed to do this. Various governmental officials tried to slow down the process of Madame Chouteau returning to her husband, sending letters that ended requiring more letters. Before further action, René Chouteau died in a drunken stupor one night, thus ending his threat.
Сент-Луистің құрылуы
Лакледті 1763 жылы Нью-Орлеан саудагері Гилберт Антуан де Сент-Максент Миссисипи және Миссури өзендерінің қосылған жеріне жақын сауда бекеті салу үшін қаржылады. Максентке Д'Аббади монополия ұсынды, ол Лакледке аймақтың жергілікті халықтарымен алты жылдық сауда монополиясы ретінде берілді. Сапардың ұзақтығы мен қыс жақындап келе жатқанын ескере отырып, Лаклед сапарға дайындалуды дереу бастады. Тамыз айында ол және шағын командасы, оның ішінде оның заңды әйелінің ұлы Рене Огюст Шуто кіші де болды. Бұрыннан орналасқан бекеттер мен сауда орындары аз болғанымен, көптеген еуропалықтар Миссисипи өзенімен жоғары қарай сапар шеккендіктен, бұл сапарды қызықты емес, көбінесе бірқалыпты етті. Олар желтоқсан айында қосылған жерге жетті. Қосылған жердің аймағы батпақты болғандықтан қала салуға жарамсыз болды, сондықтан олар өзен бойымен 29 шақырым төмендегі жерді таңдады. Аңыз бойынша, Сент-Луис 1764 жылы Әулие Валентин күнінде негізделген. 1770 жылғы испандық Иллинойс штатының халық санағында Лаклед жеті құл америкалықтың иесі ретінде тіркелген. Сент-Луис қаласының өзен жағалауындағы аймақ оның құрметіне Лакледтің қонысы деп аталды. Ол сонымен қатар Миссури штатының Лаклед округіне, Лаклед қаласына (Миссури), Лаклед газ компаниясына, Миссури университетінің – Сент-Луис қаласының Пьер Лаклед құрмет колледжіне, Сент-Луис қаласындағы Пьер Лаклед бастауыш мектебіне және Миссури штатының Клейтон қаласындағы Пьер Лаклед кеңсе мұнарасына есім берді. Лаклед сондай-ақ Сент-Луис Даңқ аллеясында жұлдызбен танылды.
Laclède was sponsored by the New Orleans merchant Gilbert Antoine de Saint Maxent in 1763 to construct a trading post near the confluence of the Mississippi and Missouri rivers. Maxent was offered monopolies by D'Abbadie, which were passed on to Laclède as a six year trading monopoly with the area's Native Americans. Given the length and the impending winter, Laclède began prepping for the journey immediately. In August, he and a small crew, which included his common law wife's son René Auguste Chouteau. Jr. Though few outposts or trading posts were already set up, many Europeans had made the journey up the Mississippi River, making the trip more monotonous than exciting. They arrived at the confluence in December. The confluence area was too marshy to build a town, so they selected a site 18 mile (29 km) downriver. Legend has it that St. Louis was founded on Saint Valentine's Day of 1764. In the 1770 census of Spanish Illinois, Laclede is listed as the owner of seven enslaved Native Americans. The St. Louis downtown riverfront area is named Laclede's Landing in his honor. He is also the namesake of Laclede County, Missouri, Laclede, Missouri, the Laclede Gas Company, the Pierre Laclede Honors College at the University of Missouri–St. Louis, Pierre Laclede Elementary School in St. Louis and the Pierre Laclede office tower in Clayton, Missouri. Laclede is also recognized with a star on the St. Louis Walk of Fame.