Кіріспе

Вице-адмирал сэр Генри Дадли (1517–1568) – Тюдор дәуірінде өмір сүрген ағылшын адмиралы, әскери қолбасшысы, дипломаты және қастандық жасаушы.

Жас шағы мен отбасы

Генри Дадли Стаффордширдегі Дадли қамалында дүниеге келді, ол 3-ші Дадли бароны Джон Саттонның екінші ұлы болған. Оның анасы – Томас Грейдің қызы, 1-ші Дорсет маркизінің қызы Цисели. Дадли, 1-ші Саффолк герцогы Генри Грейдің туысы, Леди Джейн Грейдің әкесі, 1-ші Нортумберленд герцогы Джон Дадлидің бес туысының бірі және ортақ ата әжесі Элизабет Вудвилл арқылы Елизавета I-нің екінші туысы. Оны Нортумберлендтің ең кіші ұлы, сол аттас Генри Дадлимен шатастырмау керек, ол Лорд-канцлер Томас Одлидің қызы Маргаретқа үйленген.

Ерте мансап

1535 жылы Дадли Томас Кромвельдің басқаруымен монастырь аудиторы болды, содан кейін 1536 жылы оның емілген ағасы Леонард Грейдің басшылығымен Ирландияда әскер қызметін атқарды, ал 1540-1543 жылдары Шотландияда болды. Дадли 1544 жылы Булонь қамалында батыл шайқасты және 1545 жылдың басында лорд Клинтонның қол астында капитандыққа тағайындалды.

Жоғарылату және түрмеге қамау

Ол 1552 жылдың наурызында Лорд Клинтон Лорд-адмирал болған кезде Тары теңіздердің адмиралы дәрежесіне көтерілді және 1551 жылдың 11 қазанында Хэмптон Кортта рыцарь атағын алды. Ол екінші туысы Нортумберленд герцогының жақын досы болды және 1553 жылдың 25 шілдесінде Каледе тұтқындалды. Герцог оны 1553 жылдың 13 шілдесінде Францияға, Англияға императорлық әскер кірген жағдайда француздық қолдау туралы король Генрих II-мен келісу үшін жіберді. Саймон Ренард пен Хьюз Кузен ле Вьеудың сөзіне сүйенсек, Генри Дадли патшалық қазынадан көптеген әшекейлер мен жүзіктерді алып, оларды қолдау көрсеткендерге сыйлық ретінде бергені айтылды. Дадли Лондон мұнарасына қамалды, бірақ 18 қазанда королева Мэри оны кешірді.

Парижге сапар

Генри Дадли, бір кездері Булоньдегі гвардия капитаны болғандықтан, Францияда көптеген достары болды және 1555 жылдың желтоқсанында Парижге сапар шекті, онда король Генрих II оны ерекше жақсы қабылдады. Дадли тек ең жалпылама уәделермен ғана үйіне оралды, бірақ тіпті Папа Павел де Англия королевасы Мэридің күшті Габсбургтер әулетіне үйленуіне байланысты оған жағымсыз қарайтын және сол айда Генрих II-мен испандық үстемдікке қарсы құпия шартқа қол қойды.

Құрлық басталды

Генри Дадли мен оның агенттері қаңтар айында стратегиялық жерлерге оқ-дәрі қоймаларын жасыру үшін қимылға келді, сондай-ақ бұрын қазынадан алынып, алысқа жіберілген елу мың фунт стерлингтің сомасын ("Лондон" көпірінің жанындағы суға) жасырды, жалдамалы әскерлер мен эмигранттар тарапынан жоспарланған басып алуға дайындық үшін (Дадли қазынада жиі болып, көптеген достары болған). Ақша Францияға жіберілуі керек еді, онда оның протестант эмигранттары бастаманы іске асыруға тиіс болды. Испанияда 16 қаңтар 1556 жылы Киелі Рим империясының императоры V Карл тақтан бас тарды, содан кейін Филипп пен Мэри Испанияның королі мен королевасы болды, оның құрамында Нидерланды да бар еді. Филипп ағылшын Парламентінің және жалпы халықтың наразылығының өте күшті екенін растайтын хат алды, сондықтан оның Англияда сол кезде немесе жақын арада таққа отыру мүмкіндігі шамалы болды.

Инвазиялық күшті ұйымдастырады

Сэр Генри Дадли Францияға оралды және наурыз айында Уайт аралына қону ниетімен, Лондонға шабуыл жасау үшін әскер жинауға кірісті. Егер бұл жоспар ашылмағанда, Мэриді Испанияға жер аударып, оны Филипппен қуана қайта қосуды және Англия тағына Елизаветаның мұрагерлігін орнатуды көздеген еді. Бұл жоспар батыл да әділ болғанымен, көптеген ағылшын дворяндары үшін тым қауіпті болып көрінді, олар оған қолдау көрсетпеді, "әлсіз күшпен, бірақ зұлым патшайымды жою уақытын күтіп". Енді бастаманы Генри Дадли қолға алды; ірі ақсүйектер қорқып дірілдегенде, Дадли шетелде кең ауқымды және күрделі көтеріліс ұйымдастырып жатты. Оның агенттерінің арасында сарай адамы және парламент депутаты Генри Пекхэм, сэр Эдмунд Пекхэмнің ұлы, сол кезде Тауэр монетасының бастығы және Корольдік кеңестің мүшесі болды. Генри Пекхэм қазынаны тонау арқылы қаржы жинау жоспарында ұсталды және көп ұзамай Тауэрдің тұтқынына айналды. 1556 жылдың шілдесінде ол және оның көмекшілері "патшайымға қарсы жасаған опасыздықтары үшін Тауэр-Хиллде асылып, содан кейін бастары кесіліп, денелері Лондон көпіріне әкелініп қойылды, ал денелері Олл Хэллоус, Баркингте жерленді".

Жер учаскесі жойылады

Жоспар ашылғаннан кейін күйреп, Генри Дадли Францияда қолға түспей қалды, оның зор жоспары салмақты емес әңгімелер мен тым ауыр ұйымдастыру салдарынан құлады. Осыдан кейін ол 1556 мен 1563 жылдар аралығында француз қызметінде эмигрантқа айналды, бірақ қайтадан отанына оралып, 1563 жылы "Капитан Дадли" ретінде қызмет етті, сондай-ақ сол жылы патшайым Елизаветадан қызметі үшін жылдық төлем алды. 1567 жылы ол Елизаветадан кредиторларынан қорғау алды, ол 1568 жылға дейін ұзартылды. Сэр Генри 1568 мен 1570 жылдар аралығында қайтыс болды, бірақ оның өсиетнамасы табылмады.