Кіріспе
Ирландияның Корк округіне жататын қала. Бандон – Ирландияның Корк округіне жататын қала. Ол екі төбе аралығында Бандон өзенінің бойында орналасқан. Ирланд тіліндегі атауы «Бандон көпірі» дегенді білдіреді, бұл қаланың өзендегі өткел нүктесі ретінде пайда болуына сілтеме жасайды. 2004 жылы Бандон төрт жүз жылдық мерейтойын атап өтті. Кейде Батыс Корктің қақпасы деп аталатын қалада 2022 жылғы санақ бойынша 8 196 адам тұрады. Қаланың айналасында шамамен бір шақырымдық қорғаныш қабырғасы болған. Сол кезде Бандон қақпасына «Еврей, түрік немесе атеист кіруіне тыйым салынған, тек папист емес кез келген адам кіре алады» деген ескерту жазылған. Ал жазудың астына: «Осыны жазған адам жақсы жазды, себебі тозақтың қақпаларында да осылай жазылған», – деген жауап жазылған. Өзеннің екі жағында да ғимараттар бой көтеріп, уақыт өте келе екі елді мекенді байланыстыратын бірнеше көпірлер салынды. Корк қаласындағы басқа қалалар сияқты, Бандон да Ричард Бойлдың қамқорлығынан көп пайда көрді, бірақ ол өзінің «құрылтайшысы» емес еді. Килброгандағы Христос шіркеуі Бандонның ең көне шіркеуі және Реформациядан кейінгі Ирландиядағы ең көне протестанттық шіркеу. 1689 жылы екі патша соғысы кезінде Якобиттер мен Вильямдық күштер арасындағы қақтығыс осы шіркеуде болды. Протестант тұрғындары көтеріліс көтеріп, Ирландия армиясының гарнизонын қуғаннан кейін Джастин Маккарти бастаған үлкен күш, виконт Маунткашел келіп, қаланы қайта басып алды. Сэр Джон Мур, кейіннен британдық армияның басшысы болған және 1809 жылы Испаниядағы Коруна шайқасында қаза тапқан, 1798 жылы қаланың губернаторы болды. 19 ғасырда қала сыра қайнату, тері өңдеу, арақ жасау, жүгері және мақта ұнтақтау сияқты өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Қазір жабылып қалған Оллман дестилериясы бір кезде жылына 600 000 галлон виски өндірген. XIX ғасырдағы өнеркәсіптік революция мен теміржолдың пайда болуы аймақтың әлеуметтік-экономикалық және мәдени экожүйесіне зор әсер етті. Жергілікті тоқыма өндірісі жаппай өндірілетін арзан импортпен бәсекелесе алмады. Санкт-Петер шіркеуі 1847 жылы, ал Бандон қалалық залы 1862 жылы салынды. Майор-генерал Артур Эрнест Персиваль 1920–1921 жылдары Ирландияның Тәуелсіздік соғысы кезінде Бандондағы британдық гарнизонның қолбасшысы болды. Кейін ол 1942 жылы Сингапурды жапон әскерлеріне тапсырған британ әскерлерінің қолбасшысы болды. 1945 жылы Дуглас Макартур оны 1945 жылы Токиода Жапон әскерлерінің берілуіне куә болуға шақырды, бұл Екінші дүниежүзілік соғысты аяқтады. Ирландия армиясының басшысы Майкл Коллинз Бандонның сыртындағы Беал-на-Блаттағы тұзақта қаза тапты. 1911 және 1926 жылдар аралығында Бандонның католик емес халқы 688-ден (халықтың 22%) 375-ке (халықтың 13%) төмендеді, бұл 45,5% төмендеуді білдірді. Питер Харт «ИРА және оның жаулары» (1998) еңбегінде Ирландияның Тәуелсіздік соғысы кезінде Бандонның протестант халқы, негізінен юнионист болған, Ирландия Республикалық армиясының (ИРА) жазалау шараларынан зардап шеккенін айтты. Атап айтқанда, 1922 жылдың 27–29 сәуірінде (Азаматтық соғыс басталғанға дейін екі ай бұрын) «протестант болғандықтан» он протестант атып өлтірілді. Ниалл Михан, алайда (2008, 2014) Харт қателескенін айтты. Бұл кісі өлтірулер «жер мәселесімен немесе діни ахуалмен байланысты емес». Питер Харт, көздер мәселесі, Брайан Мерфи британдық барлау бағалауын атап өтті, 1920–1921 жылдары Ирландиядағы көтерілістің есебі, Харт таңдамалы түрде келтірді. Мерфи: «Харт ресми жазбадан келесі екі сөйлемді бермейді»: «Бұл ережеге ерекшелік Бандон аймағында болды, онда көптеген протестант фермерлер ақпарат берді. Осы аймақтың барлық әскери қызметкерлері тәжірибелі болғанмен, әскерлері белсенді болғанмен, осы ер азаматтарды қорғау мүмкін емес болып шықты. Олардың көпшілігі қаза тапты, қалғандары ауыр материалдық залалға ұшырады». Сондықтан 1998 жылы Харттың зерттеулерін қарастырған Мерфи «ИРА-ның Бандон аймағындағы кісі өлтіруіне саяси емес, діни ағымның ықпалы тиді» деген қорытындыға келді. Ол 2005 жылы «ИРА-ның хабарлағандарға жауап беру себептерін саяси емес, әскерлік мән-жайлар арқылы сипаттаудың дұрыс жолы болар еді» деп өзгертті. Бернард қамалы, Лорд Бандонның ордасы, сонымен қатар Ирландияның Тәуелсіздік соғысында өртелген.
Bandon ('/b//æ//n//d//ə//n/; ) is a town in County Cork, Ireland. It lies on the River Bandon between two hills. The name in Irish means 'Bridge of the Bandon', a reference to the origin of the town as a crossing point on the river. In 2004 Bandon celebrated its quatercentenary. The town, sometimes called the Gateway to West Cork, had a population of 8,196 at the 2022 census. A protective wall extended for about a mile around the town. Written on the gates of Bandon at this time was a warning "Entrance to Jew, Turk or Atheist; any man except a Papist". A response was scrawled under the sign noting: "The man who wrote this wrote it well, for the same thing is writ on the gates of hell." Buildings sprang up on both sides of the river and over time a series of bridges linked both settlements. Like other towns in Cork, it benefitted greatly from the patronage of Richard Boyle, 1st Earl of Cork, although he was not, as he liked to claim, its "founder". Christ Church, Kilbrogan, is the oldest church in Bandon, and also the oldest purpose built post Reformation Protestant church in Ireland. In 1689 it was the scene of a clash between Jacobite and Williamite forces during the War of the Two Kings. After an uprising by Protestant inhabitants who expelled the Irish Army garrison, a larger force under Justin McCarthy, Viscount Mountcashel arrived and retook the town. Sir John Moore, who was later leader of the British Army and was killed at the Battle of Corunna in Spain in 1809, was governor of the town in 1798. In the 19th century, the town grew as a leading industrial centre which included brewing, tanning, distilling, corn and cotton milling. The now closed Allman's Distillery produced at one point over 600,000 gallons of whiskey annually. The industrial revolution in the 1800s and the advent of the railways had a profound effect on the socioeconomic and cultural ecosystem of the area. Local weaving operations could not compete with mass produced cheap imports. St Peter's Church was built in 1847, and Bandon Town Hall was completed in 1862. Major General Arthur Ernest Percival was commander of the British garrison in Bandon in 1920–21 during the Irish War of Independence. He was subsequently the commanding officer of the British troops who surrendered Singapore to the Japanese forces in 1942. In 1945 he was invited by Douglas MacArthur to witness the surrender of Japanese forces in Tokyo in 1945 which ended the Second World War. Irish army leader Michael Collins was killed in an ambush at Béal na Bláth, about outside Bandon. Between 1911 and 1926, the non Catholic population of Bandon dropped from 688 (22% of the population) to 375 (13% of the population), a decline of 45.5%. Peter Hart argued, in The IRA and its Enemies (1998), that during the Irish War of Independence, Bandon's Protestant population, which was largely unionist, suffered from Irish Republican Army (IRA) reprisals. In particular, ten Protestant men were shot over 27–29 April 1922 (two months before the start of the Civil War), "because they were Protestant." Niall Meehan argued, however (2008, 2014), that Hart was mistaken. The killings were not "motivated by either land agitation or by sectarian considerations." In Peter Hart, the Issue of Sources, Brian Murphy noted a British intelligence assessment, A Record of the Rebellion in Ireland in 1920–1921, that Hart cited selectively. Murphy observed, "Hart does not give the next two sentences from the official Record which read":
an exception to this rule was in the Bandon area where there were many Protestant farmers who gave information. Although the Intelligence Officer of the area was exceptionally experienced and although the troops were most active it proved almost impossible to protect those brave men, many of whom were murdered while almost all the remainder suffered grave material loss. Murphy, therefore, concluded in a 1998 review of Hart's research, "the IRA killings in the Bandon area were motivated by political and not sectarian considerations". He amended this in 2005 to "Possibly, military considerations, rather than political, would have been a more fitting way to describe the reason for the IRA response to those who informed." Castle Bernard, the seat of Lord Bandon, was also burned in the Irish War of Independence.
Туған қала
Бандонның АҚШ-тың Орегон штатындағы Бандон қаласымен әріптес қала келісімі бар. Бұл қала 1873 жылы ирландтық Бандоннан шыққан Лорд Джордж Беннет құрған, және ол американдық қалаға осы қаланың атын берген. Ол сонымен қатар АҚШ экологиясына қызыл жусанды (gorse) енгізгенімен де белгілі, бұл кейбір апатты салдарға әкелді.
Көлік
Бандон Корк қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 27 шақырым қашықтықта, N71 ұлттық екінші дәрежелі жолында орналасқан. Корк қаласынан Bus Éireann автобус қызметтері Бандонға қатынайды. Ең жақын әуежай – Корк әуежайы.
Спорт және қоғамдық топтар
Аймақтағы спорт клубтарына Бандон регби футбол клубы (1886 жылғы Мунстер аға регби кубогының тұңғыш жеңімпаздары), Бандон футбол клубы (ерлердің аға командасы Мунстер аға лигасының жоғары дивизионында ойнайды) және Бандон GAA (Корк GAA-ның Карбери бөлімшесіне қарайды). Бандон гольф клубы КаслБернард иелігіндегі 18 тесікті гольф алаңы. Қалада каратэ, таэквондо, бразилиялық джиу-джитсу сияқты бірнеше жартылай жекпе-жек клубтары бар, сондай-ақ басқа да клубтар жұмыс істейді. Жергілікті жерде ай сайын "The Opinion" атты қоғамдық журнал жарияланады.
Білім
Бандон қаласында төрт орта мектеп бар. Олардың бірі – Бандон грамматикалық мектебі – Ирландия шіркеуінің құндылықтарын ұстанатын, төлемді интернат. Қалған мектептер – Гамильтон орта мектебі, Сент-Броган колледжі және Coláiste na Toirbhirte (бұрын Презентация қарындастары колледжі деп аталған). Бандон грамматикалық мектебі мен Сент-Броган колледжі аралас білім беретін мектептер, Гамильтон орта мектебі тек ұлдарға арналған, ал Coláiste na Toirbhirte тек қыздарға арналған мектеп.