Олрих: Богемияның герцогі және тұрақтандырушысы

Кіріспе

Богемия герцогы 1012–1033 жылдары (және қысқа мерзімге 1034 жылы) Олдрих (Одалрихус, Удалрихус; Одалрик, Удалрих; шамамен 989 – 9 қараша 1034 немесе 1042), Премислидтер әулетінің мүшесі, 1012–1033 жылдары Богемия герцогы болды және 1034 жылы қайтадан қысқа мерзімге билік етті. Оның Богемия тағына отыруы ұзаққа созылған ішкі династиялық тартыстардан кейін тұрақтылық кезеңінің басталуын белгіледі. Оның билігі тұсында Моравия жерлері поляктардың басып алуынан қайтарылып алынды.

Өмір

Олдеррих Богемия герцогы Болеслав II-нің төртінші (тірі қалған үшінші) ұлы болды (999 жылы қайтыс болды). Әкесінің барлық балалары сияқты, анасы да Адива еді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін үлкен ағасы Болеслав III герцог болды, бірақ ол көп ұзамай кіші ағалары Олдрих пен Яромирмен қатыгез қақтығысқа түсті. 1001 жылы екеуі де Регенсбургтегі Бавария сарайына қашуға мәжбүр болды. Болеслав III келесі жылы қарсыласы Вршовци әулетімен құлатылғанда және поляк билеушісі Болеслав I Батыл Богемияға шапқанда, Германия королі Генрих II араласты. Генрихтің Прагаға жасаған жорығының бөлігі ретінде Болеславтың ағалары Богемияға оралды, ал Яромир 1004 жылы Богемия герцогы болып тағайындалды. 1002-18 жылдар аралығындағы Германия-Польша соғысында герцог Яромир Германия патшасының адал қолдаушысы болды. Дегенмен, Генрих 1012 жылдың 12 сәуірінде Яромир ағасы Олдрихтың қолынан құлатылып, көзі жоқ қалғанда ешқандай шара қолданбады. Яромир Польшаға қашқанда, Олдрих неміс патшасының билігін мойындады. Ол Вршовци көтерілісшілерін басып, билігін бекітті. Олдрих және оның ұлы Бретислав, Олдрихтың атасы герцог Болеслав I-нің поляктардан бұрын басып алған Моравияны қайтаруға тырысты. Бретислав пен оның әйелі Швайнфурттан Юдит Оломоуцта тұрақтап қалды. 1029 жылы Киелі Рим императоры Конрад II қолдауымен Богемия әскерлері поляктарды шығыс жерлерінен толығымен қуып шықты. Алайда, 1030 жылы Бретиславтың қазіргі Словакия аумағындағы көршілес аймақтарды Венгрия Корольдігінің күштеріне қарсы жорықтап басып алу әрекеті императордың қызғанышына байланысты сәтсіз аяқталды, ол король Степан I-мен келісімге келді. Келесі жылы Богемия әскерлері императордың жорығына қатысудан бас тартты. 1032 жылы герцог Олдрих Мерзебургтегі Хофтаг диетасына шақырылды, бірақ ол қатыспады. Оның қатыспауы императордың наразылығын тудырды, ал Конрад Бургундиядағы мәселелермен айналысып, ұлы Генрих III-ке қарсылық көрсеткен Богемияны жазалауды тапсырды. Олдрих тұтқындалып, биліктен алынып, Баварияға жіберілді. Оның орнына ағасы Яромир билікке келді. Бірақ келесі жылы Олдрих кешіріліп, Богемияға оралып, Яромирді тұтқындап, биліктен қуғызды. Ол қайтадан билікті иеленді және Яромирдің ұлын Моравиядан қуды. Олдрих 1034 жылдың 9 қарашасында күрт қайтыс болды, ал оның қаңқасын кейін зерттегенде, бас сүйегіне соққы тигені анықталды, ол өлімге алып келген. Яромир содан кейін тақтан бас тартып, сіңілі баласы Бретиславтың пайдасына өткізді.

Oldřich was the fourth (third surviving) son of Duke Boleslaus II of Bohemia (d. 999). Like all his father's children, his mother was Adiva. Upon the death of his father, his eldest brother Boleslaus III succeeded as duke, however, he soon entered into a fierce conflict with his younger brothers Oldřich and Jaromír. In 1001, both had to flee to the Bavarian court at Regensburg. When Boleslaus III was deposed by the rival Vršovci dynasty the next year and the Polish ruler Bolesław I the Brave invaded Bohemia, King Henry II of Germany intervened. As a part of Henry's expedition to Prague, Boleslaus's brothers were able to return to Bohemia, and Jaromír was installed as Bohemian duke in 1004. In the German–Polish War of 1002–18, Duke Jaromír remained a loyal supporter of the German king. Nevertheless, Henry did not take action when he was deposed and blinded by his brother Oldřich on 12 April 1012. While Jaromír fled to Poland, Oldřich recognised the sovereignty of the German king. He secured his rule by suppressing the Vršovci insurgents. Oldřich and his son Bretislaus sought to win back Moravia, once conquered from the Poles by Oldřich's grandfather Duke Boleslaus I. Bretislaus and his wife Judith of Schweinfurt took up residence in Olomouc. In 1029, the Bohemian forces, backed by Holy Roman Emperor Conrad II, finally drove the Poles out of the eastern lands. However, Bretislaus's efforts to occupy adjacent territories in what is today Slovakia by marching against the forces of the Kingdom of Hungary failed in 1030 due to the jealousy of the emperor, who reached an agreement with King Stephen I. In the following year, Bohemian forces refused to take the field for the emperor. In 1032, Duke Oldřich was invited to the Hoftag diet at Merseburg, but did not appear. His absence raised the ire of the emperor and Conrad, busy with events in Burgundy, charged his son Henry III with punishing the recalcitrant Bohemian. Oldřich was arrested, deposed and sent to Bavaria. He was again replaced by his brother Jaromír. However, when Oldřich was pardoned the next year, he returned to Bohemia and had Jaromír captured and deposed. He seized power again and drove out Jaromír's son from Moravia. Oldřich died abruptly on 9 November 1034 and later examination of his skeleton reveal his skull to have suffered a fatal blow. Jaromír then renounced the throne in favour of his nephew Bretislaus.