Кіріспе

Уильям Джозеф Хасси (1862–1926) – американдық астроном.

Уильям Джозеф Хасси (10 тамыз, 1862 – 28 қазан, 1926) – американдық астроном болған.

Ерте өмір және білім

Ол 1862 жылдың 10 тамызында Огайо штатының Мендон қаласында Джон Милтон Хасси мен Мэри Кэтрин Стивенстің ұлы болып дүниеге келді. 1880 жылы Вальпараисо нормалық мектебінде оқып, бір жылдың ішінде білім беру мамандығы бойынша ғылыми бағдарламаны аяқтады. Содан кейін Мичиган университетінде азаматтық инженерияны оқуға түсті. Университетте екінші курсқа келгенде қаржы жетіспеуіне байланысты оқуын тоқтатуға мәжбүр болды. Білімінен үш жыл үзіліс жасағаннан кейін Иллинойс штатының Огайо станциясындағы мектептердің директоры болып жұмыс істеді. Жазғы каникулдарында Солтүстік-Батыстағы теміржол зерттеушілерінің кеңсесінде кеңсе жұмысын атқарды. Кейін 1889 жылы Мичиган университетіне оралып, азаматтық инженерия мамандығы бойынша білімін аяқтады.

Мансап

1889 жылы Мичиган университетінің азаматтық инженерия факультетін бітіргеннен кейін, ол Вашингтон қаласындағы Nautical Almanac Office-те көмекші болып жұмыс істеді. Біраз уақыттан соң ол Энн-Арборға математика оқытушысы ретінде оралды, ал 1891 жылы астрономия оқытушысы болды. Ол ең алдымен жақын қос жұлдыздарды ашу және зерттеуімен танымал. 1898-1899 жылдары ол Отто Струве ашқан барлық қос жұлдыздарды бақылады, олардың әрқайсысын кем дегенде үш рет қарастырды. Оның үлкен тиімділігін мына статистикалық деректер көрсетеді: ол бір жылдың ішінде 1920 байқау жасады, ал бір түнінде рекордтық 80 байқау тіркелді. Ол осы зерттеулер үшін әлемнің түкпір-түкпіріне сапар шекті, Калифорния, Аризона және Австралия сияқты елдерге барды. Сонымен қатар, ол осы зерттеулерде қолданған телескоптардың көп бөлігін өзі жасады. 1905 жылы қос жұлдыздарды зерттеуді аяқтаған кезде ол 1327 жақын қос жұлдызды ашып, өлшеді. Осы еңбегі үшін ол 1906 жылы Роберт Грант Эйткенмен бірге Лаланд медалімен марапатталды. 1892 жылы ол Стэнфорд университетінің астрономия факультетіне профессорлық көмекші болып қабылданды. 1896 жылдан 1905 жылға дейін Лик обсерваториясында астроном болып жұмыс істеді, ал 1905 жылы Мичиган университетінің факультетіне оралып, астрономия профессоры және Детройт обсерваториясының бесінші директоры болды. 1897 жылы Тынық мұхиты астрономиялық қоғамының президенті болып сайланды. Лик обсерваториясында жұмыс істеген кезінде ол Роддам кометасының суреттерін түсірді. 1905 жылдан 1912 жылға дейін Хасси Америка астрономиялық қоғамының хатшысы қызметін атқарды. 1911 жылы Хасси Аргентинадағы Ла-Плата университетіне барып, олардың обсерваториясын және телескоптарын дамытуға көмектесті. 1912 жылы ол Браун университетінде тағы бір ғылыми дәреже алды.

Мичиган университетіндегі уақыт

Астрономия профессоры және Детройт обсерваториясының директоры ретінде Хасси Мичиган университетінің астрономия бөліміне маңызды үлес қосты. Ол обсерваторияға ірі қаржылай көмек әкелуге және 37 1/2 дюймдік рефлектор телескопын орнатуға жауапты болды. Ол астрономия бөлімінің студент санын он екіден жүзден астамға дейін ұлғайта алды. Хасси обсерватория маңындағы кез келген құрылысқа қарсы тұратын, оны бақылауларға кедеріл келтіретін лас-шаң мен жарықтан қорғау үшін жиі пікір таластырды. 1912 жылы Хасси Аргентинадағы Ла-Плата университетіне қарай Атлантика мұхитын кезіп бара жатқанда, университет президенті Гарри Б. Хатчинс және регенттер кеңесі обсерваторияның жанына электр стансасы салуға шешім қабылдады. Хасси және оның әйелі Этель Хасси станса құрылысына қарсылық білдірді, бірақ олардың қарсылығына қарамастан, ол салынды. Этель Хасси сол кезде Мичиган лигасының тұңғыш президенті болған еді.

Өлім

1926 жылы 28 қазанда Оңтүстік Африкаға жаңа телескоп орнату үшін жолға шыққан Хасси Лондон қаласында күтпеген жерден қайтыс болды. Ол осы жобаға дайындалуға көп жыл жұмсаған. Марстағы бір кратер оның құрметіне аталды. Оңтүстік Африканың Эралтүстік штаттарындағы Блумфонтейн қаласындағы Ламонт-Хасси обсерваториясы оның есімімен аталады.