Кіріспе

Акулаларды ұстауға арналған тор – бұл жағажайларда орналасқан, акула шабуылдарының ықтималдығын азайту мақсатында жасалған, су астындағы торлардың бөлігі, олар ірі теңіз жануарларын, соның ішінде акулаларды тоқтатуға арналған. Акулаларды ұстауға қолданылатын торлар – бұл суда тігілген тор қабырғасы, ол теңіз жануарларын тұтастырып ұстайды, бірақ ұсталғандардың шамамен 10% ғана мақсатты акулалар түріне жатады. Австралияның Квинсленд штатындағы торлардың ұзындығы 186 метр, тереңдігі 6 метр, тор көзінің мөлшері 500 мм және олар 2 метрден ұзын акулаларды ұстауға арналған. Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы торлар әдетте 150 метр ұзындықта, теңіз түбіне орналасқан, су қабатынан шамамен 6 метр жоғары созылады және 2 метрден ұзын акулаларды ұстауға арналған. Акулаларды ұстауға арналған торлар акулалар мен адамдар арасында тосқауыл аймағын жасамайды және оларды акулалардан қорғайтын тосқауыл деп қарастыруға болмайды. Акулаларды ұстауға арналған торлар толық қорғанышпен қамтамасыз етпейді, бірақ «акула аз болса, шабуылдар да аз болады» принципі бойынша жұмыс істейді. Олар акулалардың өлімі арқылы олардың санын азайтуға бағытталған. Жаңа Оңтүстік Уэльстегі сияқты, акулаларды ұстауға арналған торлар жақыннан өтетін акулаларды тұтқындауға арналған. Тордың ірі көздері акулаларды ұстап, олардың қашуына кедергі келтіреді, содан кейін олар суға батып кетеді. Кемелердің жүріп-тұруына байланысты, торлар 4 метр немесе одан да көп тереңдікте су астында қалқып, жағалаумен жалғаспайды (Гонконгтағы акулалардан қорғайтын торларды қоспағанда), бұл акулаларға тордың үстінен және айналасынан жүзуге мүмкіндік береді. Акулаларды ұстауға арналған торларға жағажай үшін жылына 1 миллион немесе 20 000 доллар жұмсалады. Сондай-ақ, олар торлардың мұхитты адамдар үшін қауіпсіз ететінін көрсететін ғылыми дәлелдер жоқ екенін айтады. Алғашқы торлар 1952 жылы Оңтүстік Африканың Квазулу-Натал (бұрынғы Натал) аймағындағы белгілі бір жағажайларда орнатылды. Акулаларды ұстауға арналған торлар Жаңа Зеландияның Дунедин қаласында шамамен 40 жыл бойы қолданылып келді және 2011 жылы алынып тасталды. Торлардың қоршаған ортаға зиян келтіретіні анықталды; 700 мақсатты емес түрлер өлтірілді. Оларды алып тастағаннан кейін акула шабуылдары тіркелген жоқ. 2018 жылдың мәліметі бойынша, акулаларды ұстауға арналған торлар Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд және Квазулу-Наталда қолданылады. 2018 жылдың тамызында Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстігіндегі торлар алынып тасталатыны, бірақ Сидней, Ньюкасл және Вуллонгонгтағы торлар қалатыны хабарланды.

Тиімділігі

Акулаларды бақылау бағдарламалары қорғалатын жағажайларда акула шабуылдарының жиілігін азайтуда үлкен жетістіктерге жетті. Квинсленд штатында 2011/12 жылғы жазғы маусымда 700 акула ұсталды, оның 290-ы 4 метрден асатын акулалар, торларда және арқан желілерінде ұсталды. Жаңа Оңтүстік Уэльсте орташа есеппен екі жылда бір дөңгелек кит өлтіріледі; кит көбінесе тірі күйінде босатылады. 2015 жылы Квинсленд штатында қосалқы аулауға бір бөтелке мұрынды және жеті қарапайым дельфин (біреуі тірі босатылды), 11 сом, сегіз сиыр мұрынды шағала, тоғыз бүркіт, 13 логгерхед тасбақасы, бес манта сәулесі (біреуінен басқасы тірі қалды), сегіз қап мұрынды шағала, үш бақа, төрт тунец және ақ дақты бүркіт кірді, ол қауіпсіз босатылды. Пингерлерді пайдалану теңіз сүтқоректілерінің қосалқы аулауын айтарлықтай төмендетуі дәлелденді. Жаңа Оңтүстік Уэльстегі ағымдағы тор бағдарламасы теңіз өміріне "өте зиянды" деп сипатталды. 2017 жылдың қыркүйегінен 2018 жылдың сәуір айына дейін Жаңа Оңтүстік Уэльстегі торларда 403-тен астам жануар өлді, оның ішінде 10 өте сирек кездесетін сұр акула, 7 дельфин, 7 жасыл теңіз тасбақасы және 14 үлкен ақ акула болды. Дегенмен, акула торларынан алынатын қосалқы аулау басқа іс-әрекеттермен салыстырғанда аз. Орташа есеппен, Жаңа Оңтүстік Уэльс және Квинсленд штаттарының акулаларды бақылау бағдарламасы жыл сайын 15 үлкен ақ акула ұстаса, Австралияда басқа іс-әрекеттерден 186 акула ұсталады. Австралияның коммерциялық акула балық аулау индустриясы жыл сайын 1200 тоннадан астам акула аулайды. Оңтүстік Африка жағалауында тунец пен қылыш балықты ұстау кезінде 1995 және 2005 жылдар аралығында жыл сайын 39 000-дан 43 000-ға дейін акула өлгені хабарланды.

Оңтүстік Африка

Оңтүстік Африкада Квазулу-Натал штатындағы көптеген жағажайларда акулаларға арналған торлар Квазулу-Натал акулалар кеңесі тарапынан орнатылады. Квазулу-Наталда акула торлары 1950 жылдан бері орнатылып келеді. Дегенмен, 30 жыл ішінде Квазулу-Наталдағы торларда 33 000-нан астам акула қырылды. Квазулу-Наталдағы акула торлары бағдарламасы "көне тәсілді" және "экожүйеге зиянды" деп аталады.