Кіріспе

Роскреа – Ирландияның Типперри округіндегі қала. 2016 жылы халық саны 5446 адамды құрады. Жеке автобус операторы JJ Kavanagh and Sons Дублин және Лимерикке қосымша автобус қызметтерін ұсынады. Local Link Tipperary Роскреа теміржол станциясы мен Ненэг арасында 854 номерлі автобус маршрутын іске асырады, оның аялдамалары Шинроне, Клауджордан, Монигалл және Томеварада орналасқан. Бұл маршрут әр бағытта күніне үш рет, аптаның жеті күні жұмыс істейді. Роскреа теміржол станциясы Лимерик – Баллиброфи теміржол желісінде, Баллиброфи мен Клауджордан арасында орналасқан. Баллиброфиде ол Корк – Дублин негізгі теміржол желісімен қосылады. Бұрын Роскреадан Оффли округіндегі Бирр қаласына дейін тармақ желі болған. Роскреа теміржол станциясы 1857 жылдың 19 қазанында ашылды. 2012 жылғы қаңтарда жарияланған ұлттық газетте Iarnród Éireann компаниясының Limerick – Ballybrophy теміржол желісін жабу үшін Ұлттық көлік басқармасынан рұқсат сұрауы күтілуде деп хабарланды. 2012 жылдың ақпанынан 2013 жылдың қаңтарына дейін қызметтер уақытша жақсартылып, содан кейін қайтадан қысқартылды.

Ерекшеліктері

Қаладан 2 миль (3 км) қашықтықта Систерциандық монастырь, Маунт-Сент-Джозеф аббаттығы және ұлдарға арналған мектеп-интернат, Систерциан колледжі орналасқан.

Ескерткіш ғимараттар

Черч-стриттегі дөңгелек мұнара – мемлекеттік меншіктегі ұлттық ескерткіш. Сонымен қатар, Роскреадағы Архитектуралық мұраның ұлттық тізіліміне енген бірнеше ғимарат және құрылыстар бар, олардың ішінде архитектуралық, көркемдік, археологиялық, тарихи және әлеуметтік жағынан ерекше қызығушылық тудыратын Дамер үйі де бар. Роскреа теміржол стансасы архитектуралық және әлеуметтік маңызы бар деп саналады. Теміржол диспетчерлік пункті архитектуралық жағынан ерекше қызығушылық тудырады. Бұрынғы квакерлер жиналыс үйі архитектуралық және әлеуметтік маңызы бар. Қазір Розмари алаңында орналасқан 19 ғасырлық әсем фонтан көркемдік, әлеуметтік және техникалық жағынан қызығушылық тудырады.

Ерте тарихы және ортағасырлық кезең 550 1500

Роскреа тарихи түрде маңызды сауда қаласы болған. Елді мекен 6 ғасырдың соңында әйгілі Кронанның құрған ежелгі шіркеу немесе монастырьдың төңірегінде өскен. Қала Ирландияның ежелгі және маңызды жолдарының бірі – Слиге Даласындағы төбелер арасындағы тар жолда стратегиялық тұрғыда орналасқан. Роман стиліндегі шіркеудің әдемі батыс қабырғасы, 12 ғасырда тұрғызылған биік крест және сол ғасырда салынған дөңгелек мұнара қаланың маңызды діни орталық екенін көрсетеді. Дөңгелек мұнараның есігі жерден 5 метр биіктікте орналасқан және бұл ежелгі монастырьдің ең көне сақталған бөлігі. Мұнара 1798 жылғы көтерілісте снайперлер пайдаланғандықтан, конустық шапағы алынып, биіктігі төмендетілген. 8 ғасырлық Димма кітабы, Роскреа монастырына тиесілі болған, Дублиндегі Тринити колледжінде сақтаулы. Кітапта Ілтебілдің (Евангелиенің) көшірмесі және Науқастарға арналған миссасы бар. Ол кельт өрнектерімен әшекейленген күміс жалатылған қоладан жасалған киелі ыдысқа салынған. 1812 жылы роман стиліндегі шіркеу батыс қабырғасынан басқа бұзылып, тастары қазіргі Ирландия шіркеуінің Кронан шіркеуін салуға пайдаланылды және 1879 жылы сэр Томас Ньюэнхэм Диннің қадағалауымен қайта жаңартылды. Деректерге сәйкес, методизм қозғалысының негізін қалаушылардың бірі Джон Уэсли 1750 жылдың 26 маусымында Роскреада уағыз айтқан. Роскреа ежелгі және ортағасырлық Манстер патшалығының маңызды елді мекендерінің бірі болды және 12 ғасырда қысқа мерзімге діни орталыққа айналды, бірақ О'Брайендердің күшті ықпалы Роскреаның Киллало епархиясына қосылуын қамтамасыз етті. Англия королі I Иоанн (1199–1216 жылдары билік еткен) 1213 жылы Роскреада қамал салған, оның дөңгелек мұнарасы мен қабырғасының бөліктері бүгінге дейін сақталған. Мұндай қамалдар Нормандардың орталық аймақтарды бағындыру саясатының бір бөлігі ретінде салынған. 1209 жылы король Иоаннның шенеуніктері Лейнстер және Манстерде он екі графтық құрды, олардың бірі – Роскреа сияқты ағылшын қоныстану аймақтарын қамтыған Типперри. Типперри графтығында он төрт барондық болды, Роскреа Икеррин барондығының орталығы еді. Барондықтар 1898 жылғы Жергілікті басқару заңынан кейін ескірді, ол графтық және қалалық кеңестерді құрды. 14 ғасырдың ортасынан бастап (әсіресе Қара өлімнен кейін) және 15 ғасырда ағылшын Пэлінен тыс аймақтардағы ирландтардың ықпалы қайта жандана бастады, бұл нормандық аристократияның жергілікті ирланд аристократиясымен араласуымен күшейді. Роскреада қамал салу 1280 жылға дейін король өкілдері мен Киллало епископтары арасында дау тудырды, өйткені қамал епископтың рұқсатысыз шіркеу жеріне салынған. Қамал патшалық қамал ретінде салынған болса да, ол көбінесе Батлерлердің қолында болды, өйткені олар айналасындағы жерлерді бақылап, Ненаға жақын болды, онда Батлерлердің негізгі қамалдарының бірі орналасқан. Қамал 1276 және 1281 жылдар аралығында таспен қайта салынды, бұл король I Эдуардтың Ненегхтың батысындағы Silvermines-тен алынған күмістің қауіпсіз сақталуын және тасымалдануын қамтамасыз етуге бағытталған бұйрығының бөлігі болуы мүмкін. Silvermines-те күміс өндіру 14 ғасырдың басында жергілікті халықпен туындаған даулар мен аймақтағы гаэль тілінің қайта жандануы салдарынан тоқтатылды. Кейінірек тікбұрышты қақпа үйі, Ормонд қамалы деп белгілі, Джеймс Батлер, Ормондтың 4-ші графы 1450 жылға дейін салған және бүгінге дейін тұр. Роскреа қамалында 1280–1315 жылдар аралығында түрме болғаны туралы да мәліметтер бар. Роскреаның негізі қалануына байланысты патшалық жарлық берілгені туралы мәліметтер жоқ және қала 13 ғасырда қамал төңірегінде өсе бастаған, бұл бұрынғы діни елді мекендерге қосылған. "Роскреаның буржуазиясы", екі диірмен және қала пештері туралы мәліметтер Роскреаның ортағасырлық қала болғанын көрсетеді. 1315 жылы сэр Эдмунд Батлер Керрик графы болып жарияланғанда (кейіннен ол Брюстің Ирландияға басып кіруі кезінде өзін ерекшелендірді), оған Керрик және Роскреа қамалы мен уәзірліктері, сондай-ақ оларға қосылған жерлер берілді. Қамал 1703 жылы Ормондтың 2-ші герцогы сатқанға дейін Ормондтың Батлер графтарының иелігінде болды. Ормонд графтары жергілікті Эйле (Эли) О'Карролл отбасымен, аймақтың ежелгі гаэльдік билеушілерімен жақсы қарым-қатынаста болды және олармен араласты. Графтар 1464–1514 жылдар аралығында Ирландиядан мүлдем кетіп, Англиядағы Розалар соғысына қатысты және өздерінің жерлерін басқаруды үлкен отбасы мүшелеріне тапсырды. Бүгінде католик шіркеуі Кронан шіркеуі, 1477 жыл шамасында О'Карроллдар құрған бұрынғы францискан монастырының орнына салынған. Ескі монастырь қабырғаларының бір бөлігі қазіргі шіркеу ғимаратында сақталған.

Ерте заманауи кезеңнен 19 ғасырға дейін

Батыстан Томэнт графтарының О'Брайендері және шығыстан Килдэр графтарының Фицджеральдтарының құдіреті кеңейіп, Батлер билігінің әлсіреуіне және Роскреяның бірнеше онжылдықтар бойы Эйледің галликалық иелері О'Карроллдардың бақылауында болуына себеп болды. Батлерлердің 1530 жылдары солтүстік Типперриді қайта басып алуға тырысқанына қарамастан, Ұлттық кітапханадағы қолжазба, шамамен 1536-1537 жылдардағы Ирландияның «Реформация Парламенті» кезінде жазылған, Роскреяны «ирландтардың тозығы жеткен, құнды емес» деп сипаттайды. 1546 жылы 9-шы Ормонд графының қайтысынан кейін Типперридің бүкіл солтүстігі мен батысы Батлер билігінен босады және Роскрея бірнеше жыл бойы елсіз қалды. О'Карроллдар 1556-57, 1560-61 және 1564-66 жылдары Батлерлермен соғысты, бірақ «Қара Том» Батлер, Ормондтың 10-шы графы Англиядан оралғанға дейін Роскрея қайтадан Батлерлердің бақылауында болды. Осы кезде Роскрея Типперри графтығының Палатинаттық солтүстік шетінде орналасқан (Килкенниден басқарылатын аумақтық аймақ, онда заңдық юрисдикция король емес, Батлерлердің Ормонд графтарында болды, бірақ корольдік рұқсатымен). Бұл графқа Роскреяда заңды жүзеге асыруды тапсыру үшін жергілікті судьялар мен шерифтерді тағайындауға мүмкіндік берді және осы аласапыран кезеңде қалаға қорғау ұсынды. 1556 жылдан бастап Корольдік округінің (қазіргі Офали) және Королева округінің (қазіргі Лаоис) плантациялары, сондай-ақ екі Десмонд көтерілісінің сәтсіздігі (1569-1573 және 1579-1583) Роскреяның солтүстігіндегі, батысындағы және оңтүстігіндегі галликалық жерлердің Жаңа Англиялықтардың қолына көбірек түсуіне әкелді. Роскреядағы монастырь, таратылудан құтылған, ақыры 1579 жылы жабылды. Тоғыз жылдық соғыстың аяқталуы (1594-1603), тағы да галликалық ирландтардың жеңіліске ұшырауы, Ирландияға біршама тұрақтылық әкелді, бірақ 1606 жылдан бастап плантациялардың басталуы 1641 жылғы үлкен көтеріліске жол ашты. Қаланың дамуына 1614 жылы басталған Ормонд мұрагерлік дауы әсер етті. Осы уақытта Роскрея Ормонд графтарымен алдымен Джерард Фитц Льюис Брайанға, содан кейін сэр Джордж Гамильтон аға мен кішіге жалға берілді. Қала 1649 жылы Оуэн Ро О'Нилл Ирландия Конфедерациясы соғыстары (1641-1653) кезінде басып алды және 1650 жылы Кромвель әскерлері қайтадан басып алды. Роскреяның қамалы, қаласы, жерлері мен монастырі 1659 жылы 21 жылға сэр Фрэнсис Пейслиге берілді. Қала Вильям соғыстарына (1689-91) қатыспады және болашақта көтерілісшілердің қолына түсуін болдырмау үшін қаланы бұзу туралы бұйрықтар берілсе де, олар кейіннен күшін жойды. 1703 жылы Ормондтың 2-ші герцогы қаланы Роберт Кертиске сатты. 1714 жылы Людовик XIV Франциясында ағылшын католик монархиясына қосылу үшін 2-ші герцогтың бас тартқанынан кейін Дублин Парламенті Типперри Палатинатты жойды. Джон Дамер 1722 жылы қаланы сатып алды және көп ұзамай қамал қабырғасының ішінде Дамер үйін салды. 18 ғасырда Джозеф Дамер (1762 жылы барон Милтон құрылған, кейіннен 1792 жылы Дорчестер графы) Роскреяны иеленді, бірақ атақтар 1808 жылы оның ұлы Дорчестер графының 2-шісі қайтыс болғанда жойылды. Дамер үйі мен қамал әскери казармаға айналды және 1811 жылы тұрақты ат әскері (1 офицер, 21 сарбаз және 16 жылқы) және тұрақты жаяу әскер (8 офицер және 345 сарбаз) орналастырылды. 1828 жылы Дамердің қызы қайтыс болғаннан кейін Дамердің иеліктері (мүмкін, жердің үстіне) оның немере інісі Джон Доусонға, Портарлингтонның 2-ші графына мұрагерлікке өтті. Доусон 1844/5 жылы едәуір қарызбен қайтыс болды, 1863 жылғы Канцелярия сотының жазбалары Роскреяның 1844 жылғы мүлкін жылына 3882 фунт стерлингке жалдау ретінде сипаттайды. Кейін қала Ирландияның жер иеліктері сотына 20 000 фунтқа сатылды, ол ақырында қаланы 19 ғасырдың ортасынан бастап жер сатудың бірінен соң бірі сатты, оның ішінде қала мен Роскреяның екі қалалық паркі 1858 жылы. Қаланың көп бөлігі 1859 жылдың наурыз айында және 1860 жылдың шілдесінде Р. С. Палмерге сатылды. Қазіргі Роскрея қаласының көп бөлігі осы уақыттан бастап салынған. Роскрея 1839 жылы жарғылық заң бойынша құрылған және 242 шаршы миль (627 км2) аумақты алып жатыр; 37 «Қоршы» Одақтың жұмысын бақылады. 1831 жылы Одақтың 61 374 тұрғыны болды. Ол Борни, Борриснафарни, Килья, Киллевиног, Ратнавеоге, Роскрея, Агаханкон, Калленвал, Дункеррин, Эттаг, Килкоммон, Килмурри, Роскомро, Шинроне, Оссоридегі Борис, Доанмор, Эирке, Кайл және Ратдауни 1853 жылы ашаршылықтан кейін шекаралық өзгерістерге дейін (жер атауларының жазылуы бастапқы жазбалардан қайталанады). Жаңа Роскрея Одағының жұмыс үйі Корвиллге жақын Темплмор жолындағы қала сыртындағы жерде тұрғызылды. Жұмыс үйі 700-ге дейін «тұтқынға» сыяды және 1842 жылдың наурыз айында кедейлерді қабылдауға жарамды деп танылды; ол 1842 жылдың мамыр айында алғашқы қабылдауларын қабылдады. Ашаршылық кезінде жұмыс үйіне қосымша 200 адам орналастырылды және сол кезде осы жерде инфекциялық аурулар ауруханасы салынды. Жұмыс үйінің артында, Кеннеди паркінің оңтүстігінде, Ұлы ашаршылықта қайтыс болған жүздеген адамның қалдықтары сақталған үлкен зират орналасқан. Жұмыс үйі жартылай бұзылып, өзгертілді, ол инфекциялық аурулар ауруханасына және «қарттар мен мүгедектерге» арналған «Каунти үйіне» айналды. Ол 1985/6 жылы жабылды және шамамен 1991 жылы бұзылды.

Сауда

Қаладағы басты жұмыс беруші – Glanbia компаниясы, ол бүкіл әлемге ет өнімдерін өндіріп, таратады. 2008 жылы Glanbia шошқа шаруашылығымен айналысатын бөлімшесінен бас тартты. Роскреадағы бұрынғы екі Glanbia зауыты қазір Росдерра Irish Meats Group құрамына кіреді. Олар әлі де лицензия бойынша Glanbia тауарлық белгісін пайдаланады. Бұл кәсіпорын 1800 жылдардың соңында Ирландиядағы алғашқы кооперативтердің бірі ретінде құрылған Роскреа бекон фабрикасынан өркендеді, оның құқықтық негізін жергілікті заңгер Чарльз Дж. Spain қалады. Taro Pharmaceuticals қаладағы стерильді дәрілік инъекцияларды өндіретін зауыт болды, онда шамамен 30 адам жұмыс істеді. Зауыт қазір жабылды. FRS Network – 100-ден астам адам жұмыс істейтін ірі жұмыс беруші. Кейбір адамдар Неняға барып, Procter & Gamble зауытында жұмыс істейді. Ал кейбіреулері жұмыс үшін Дублин мен Лимерикке қашық сапарлайды. Shannon Development қаладағы Ashbury маңында бизнес-паркке ие. Онда Walsh Printers және JS Hygiene (Upholstery cleaning) сияқты жергілікті кәсіпорындар орналасқан. Тағы бір бизнес-парк Дублин жолындағы Benamore орналасқан. Dunnes Stores компаниясы солодақ фабрикасының орнында ірі сауда орталығын салды. Жаңа Tesco супермаркеті Дөңгелек мұнараға жақын салынды, бұл жоспарлау ережелеріне сәйкестік туралы сұрақтар тудырды.

Білім

Қалада бірнеше білім беру мекемелері бар. Бастауыш мектептер қатарында St. Cronan’s National School, Scoil Eoin Naofa, Scoil Íosaf Naofa Corville, Sacred Heart бастауыш мектебі, Dunkerrin N. S., Lismackin N. S. және зиякерлік мүмкіндіктері шектеулі адамдарға арналған St Anne's мектебі бар. Қаладағы жалғыз орта мектеп – Coláiste Phobal Ros Cré. Бұл мектеп 1999 жылы Sacred Heart монастырі, Christian Brothers мектебі және кәсіптік мектеп бірігіп, бір мемлекеттік мектеп құру арқылы құрылды. Роскреадан сыртта цистерциан колледжі орналасқан. Бұл Mount St Joseph цистерциан монастырының аумағындағы жеке меншік мектеп. FETAC аккредиттеген үшінші деңгейдегі курстар Colláiste-де ұсынылады. Ең жақын үшінші деңгейлі білім беру мекемесі – Турлестегі Типперри институты.

Регби, футбол, жекпе-жек

Роскреа регби клубы Уэльстегі Холибушпен 50 жылдан астам уақыттан бері бауырлас қала болып табылады. Қалада Killavilla Utd F. C., Roscrea United F. C. және Streamstown Celtic F. C. сияқты футбол (футбол) командалары да бар. Премьер Жауынгерлік өнер академиясы жауынгерлік өнер клубы Роскреа жастарына бразилиялық джиу-джитсу және ММА спортын таныстырып, аймақ үшін маңызды балама спорттық мүмкіндіктер ұсынуда. О.с. – тайквандоның жетекші мектебі 25 жылдан бері Роскреада тайквандо академиясын басқарып келеді және 50-ден астам қара белбеу иесін, сондай-ақ көптеген ұлттық және еуропалық чемпиондарды тәрбиеледі.

GAA

Роскреа ГАА тарихында көптеген жүлделерді жеңіп алған жоқ. Жергілікті гейл футбол клубы – Инан Роверс. Роскреа хёрлинг клубы 1971 жылы Бүкіл Ирландия клубтары арасындағы хёрлингтен алғашқы чемпион атанды.

Басқа спорттық нысандар

Роскреада 18 лункалы парктік гольф алаңы (Roscrea Golf Club, 1894 жылы құрылған) және теннис корлары бар. Жеңіл атлетика клубы, бадминтон клубы және көптеген басқа спорт клубтары да бар. 2009 жылдың қыркүйегінде жүзу бассейні мен демалыс-сауықтыру орталығының кешені ашылды.

Еріктілер мен қоғамдық топтар

Роскреада 1971 жылы құрылған, Роскреа скаут тобы орналасқан. Бұл топ, Beaver Scouts-тан Rover Scouts-қа дейінгі барлық жас топтарын қамтиды. Топ, Ирландия скауттығының Оңтүстік-Шығыс провинциясындағы Слив Блум скаут округінің құрамына кіреді. Халықаралық сөйлеу ұйымы Toastmasters-тің де қалада филиалы бар. Жақында Роскреа белсенді азаматтар қауымдастығы құрылды, оның мақсаты қаланың барлық ұйымдарын біріктіру болып табылады.