Кіріспе

Бразилиялық саясаткер Сезар Эпитасио Майя (18 маусым 1945 жылы туған) – бразилиялық саясаткер, Рио-де-Жанейро қаласының әкімі болып үш рет сайланған. 1945 жылы туған Рио-де-Жанейро тұрғыны Майя Бразилия Коммунистік партиясымен байланысы болғандықтан 1960-шы жылдары Бразилиядан жер аударылуға мәжбүр болды. Чилиде сүргінге айдалғанда ол экономика ғылымында диплом алды, бірақ 1973 жылғы елдегі төңкеріс оны туған жеріне қайта оралды. Мая Нитерой қаласындағы Флуминенс федералды университетінде макроэкономика профессоры болғаннан кейін Леонель Бризола құрған Демократиялық еңбек партиясында (ДЭП) белсенділік танытты. Майя 1983 жылы Бризоланың Рио-де-Жанейро штатының губернаторы болуына қолдау көрсетті, себебі Бразилия әскери биліктен толық демократияға қарай бет бұра бастады, содан кейін штаттың қазынашылық хатшысы болып тағайындалды. 1982 жылы Бризоланың губернаторлық сайлауына қауіп төндірген сайлау алдауын ашуға және жария етуге зор үлес қосып, Бризоланың сенімді жеке кеңесшісі болған Майя, «Проконсульт» схемасы деп аталған ол іске қатысты. 1986 жылы ол ұлттық депутаттар палатасына сайланды және 1990 жылы қайта сайланды. Осы арада 1980-ші жылдардың соңында жеке саяси беделге ие болған Майя Бризоламен және ДЭП-пен жол айырды, 1991 жылы Бразилия демократиялық қозғалысы партиясына (БДҚП) қосылды және 1992 жылы Рио-де-Жанейро қаласының әкімі болып алғаш рет сайланды, бұл сайлауда жұмысшы партиясының үміткері, афробразилиялық Бенедита да Силваны басып озды. Кейін Майя БДҚП-дан шығып, Либералды фронт партиясына (ЛФП) қосылды.

Қала әкімі қызметі

Майя Рио-де-Жанейродағы әлеуметтік топтар арасындағы шиеленісті қарым-қатынасты көрсететін оқиғадан кейін алғашқы мерзімін бастады, атап айтқанда, 18 қазанда болған arrastão (тонау, немесе "тарақат") оқиғасы, онда әртүрлі шаладан (галера) келген жастардың бәсекелес топтары мен түрлі фанк-топтармен (функеиро) байланысты адамдар өздерінің дауларын шешіп, Ипанема жағажайында тонау шабуылына барды. Майя заң мен тәртіпті сақтауды жақтады, ал инаугурациядан кейін "әрекетке көшу" ұстанымын қабылдады, мемлекеттік басқару мен қалалық жоспарлаудың жаңа бағыттарына назар аударды. Ол бұқаралық ақпарат құралдарының назарын өзіне тарту үшін эксцентрикалықтан күлкіліге дейін жететін түрлі әрекеттер жасады, мысалы, Рио-де-Жанейрода ғана қолданылатын арнайы ақша бірлігін ұсынды. Кейбір әрекеттерінің ерекшелігін ескере отырып, кейбіреулер Майяның бастапқыда "таң қалдыратын және ерекше көрінетін имидж құруға тырысқанын" айтады. Бірінші мерзімінде Майя қаланың коммерциялық аудандарын жаңартуға бағытталған "pt" сияқты жобаларға назар аударды. Жаңарту жұмыстарына тротуарларды жөндеу және ауыстыру, қалалық жиһаздар, көше шамдары, көгалдандыру, сондай-ақ әр ауданға өзіндік стиль беру үшін эстетикалық қайта жаңарту кірді. Алайда, Rio Cidade бастапқыда сынға ұшырады, мысалы, Ipanema-да салынған алып құйма темір обелиск және ашылмаған көпір, ол 2009 жылы жергілікті тұрғындардың талабымен бұзылды. Rio Cidade бай аудандарда кабельдік теледидар желілерін кеңейту үшін инфрақұрылым құруды көздеді. Басқа бағдарламаларға Linha Amarela деп аталатын ірі қалалық автомобиль жолын салу, сондай-ақ ЮНЕСКО мойындаған фавелалардағы ең маңызды урбанизация жобасы – Favela Bairro кірді. Бұл жоба Америкааралық даму банкі берген 180 миллион АҚШ доллары несиемен басталды. Favela Bairro бағдарламасы негізінен негізгі коммуналдық және қоғамдық қызметтерді (қоқыс шығару жүйелері, жаяу жүргіншілер жолдары және т.б.) қамтамасыз етуге, сондай-ақ тұрғын үйді және оның айналасын эстетикалық тұрғыдан жаңартуға арналған, мысалы, Rio Cidade-да жасалғандай. Алайда, Favela Bairro, нақты өмір сүру жағдайларын күрт жақсарту жоспары ретінде ұсынылған, оның басты мәселелерінің біріне, "формалды" қала мен шұңқырлы аудан арасындағы шекараны жоюға сәтсіздікке ұшырады: ғалым Дженис Перлманның сөзімен айтқанда, "асфальттың қайда аяқталғаны және морроның қай жерде басталғаны туралы әлі де күмән жоқ". Сонымен қатар, егер фавела тұрғындары "ұстамды" мінез-құлық танытса, қала құрылысына қол жетімді болатынын мәлімдеп, Favela Bairro көптен бері шұңқырлы аудандар тұрғындарына байланысты стигманы күшейте берді. Сонымен қатар, Favela Bairro да өте шектеулі көрінді, өйткені ол Рио-де-Жанейроның барлық шатырларының тек 27% -ын қамтыды. Бірінші мэрлік мерзімінен кейін, оның серіктестерінің бірі, сәулетші Луис Пауло Конде, Майя Favela Bairro мұрасынан алыстауға шешім қабылдады, ал бағдарламаны сол кезде Майядан алыстаған Конде дамытты. Ақырында, Favela Bairro "көбінесе номиналды жетістікке" қол жеткізді. Маяның басқа да көптеген жобалары осындай сынға ұшырады, мысалы, Linha Amarela, Барра-да-Тижука ауданы мен Рио орталығы арасындағы жеке автомобиль қозғалысын ынталандыру үшін шамамен 10 000 адамды көшірген жедел автомобиль жолы. 2000 жылы өзінің бұрынғы қорғауындағы Кондеге қарсы екінші турда қайта сайланды, ол сол кезде Бразилияның Еңбек партиясына қосылды. Майя Рио жағалауында Гуггенхайм мұражайының бөлімшесін құру жобасын қолға алды. Бұл жоба Гуггенхайм директоры Томас Кренспен серіктестікке 200 миллион АҚШ долларын құрады. Жоба ақырында тоқтатылды, өйткені сот шешімі бойынша Рио-де-Жанейро қалалық әкімдігі мен Гуггенхайм қоры арасындағы келісім-шарт Бразилия заңдарына қайшы келеді, жоба "Маяның римдік атауына лайық өркөкіректік пен ақымақтық" деп сипатталды. Алайда, екінші мерзімінде Майя әртүрлі құрылыс жобаларына кірісті, мысалы, 2005 жылы ашылған және 2011 жылдың 7 ақпанында өрттен ішінара жойылған, Рио-де-Жанейродағы самба мектептері карнавал парадтарына дайындалатын, Санта-Клаус ауданындағы семинарлар кешені; Луис Гонзаганың солтүстік-шығыс дәстүрлері орталығы, Рио қаласының орталығында ұзақ уақыт бойы солтүстік-шығыс дәстүрлі тағамдар мен тауарларды сату үшін пайдаланылған ескі павильон, дәстүрлі мәдениеттің "тауарлануы" ретінде қарастырылды. Осыдан кейін, 2004 жылы Demokratas партиясының тікелей тікелей сайлауда қайта сайланды, Майя 2007 жылғы Панамерикалық ойындарға Рионың сәтті кандидаттығымен байланысты көптеген қоғамдық жұмыстарды бастады, оның ішінде авторитарлық, экологиялық зиянды және жеке құрылыс мүдделерімен байланысты болған көптеген жұмыстар, мысалы, Gloria Marina үшін жоспарланған жұмыстар, онда яхталарға арналған алып гараж және Aterro do Flamengo қорғалатын аумағында сауда орталығының құрылысы кірді, бұл жұмыстар мемлекеттік прокурордың сұрақтарынан кейін тоқтатылды. Аяқталған жұмыстар, мысалы, Maria Lenk Aquatic Center, Estádio Olímpico João Havelange және басқалары, көптеген адамдар тарапынан "ақ слон" деп есептелді, яғни қалалық инфрақұрылымға ешқандай нақты пайдасы жоқ, тек көрсету үшін жасалған және қымбат тұратын жұмыстар, бастапқы 177 миллион АҚШ доллары бюджетінен алты-он есе артық шығындарға байланысты. 2009 жылдың басында өкілеттік мерзімін аяқтағанда, Майя Барра-да-Тижукадағы 1 миллион шаршы фут көлемді аяқталмаған концерт залы, Cidade da Música (Музыка қаласы) қалдырды, француз сәулетшісі Christian de Portzamparc жобалаған, құны шамамен 220 миллион АҚШ долларын құрады және штаттың өрттен қорғау басқармасы қауіпсіз деп танығаннан кейін пайдаланылмады. Музыка қаласының құрылысын аяқтау жұмыстары жалғасуда, соңғы ашылу рәсімі 2010 жылдың шілдесіне белгіленді, жалпы құны 481.3 миллион Реал (818.2 миллион АҚШ доллары) құрады; болашақтағы көптеген іс-шаралар жеке мердігерлерге берілсе де, кешеннің жұмысы келесі жиырма бес жыл ішінде 247 миллион Реал (420 миллион АҚШ доллары) шамасында мемлекеттік шығындарды тудырады деп күтілуде. Майяның үшінші мерзімінде қаланың мемлекеттік ауруханаларын басқару нашар деп танылды, сондықтан 2005 жылдың наурыз айында Федералды денсаулық сақтау министрлігі федералды үкімет пен қала бірлесіп басқаратын денсаулық сақтау мекемелеріне араласуға шешім қабылдады, ағымдағы жағдайды шешу үшін екі әскери далалық ауруханасы құрылды. 2008 жылдың басында Риода денге қызбасы эпидемиясы болды, жылдың алғашқы үш айында 54 адам қаза тапты, Майя бұл тек жергілікті оқиға екенін мәлімдеді, сонымен қатар денсаулық сақтау министрін "қылмыстық бейжайлыққа" ұқтырды, себебі ол Риоға жақындап келе жатқан аурудың шығаруы туралы ескертпегені үшін. 2008 жылдың соңында Майя Сальвадорға сапар шегіп, "Рио шыбықтарын теңізге ұшыру үшін Senhor do Bonfim-ге дұға еткенін" және "Риоға біздің жердегі күшті рухани күштерді әкелу үшін Баияға келгенін" мәлімдеді. Сондай-ақ, 2008 жылдың басында Майя жылжымайтын мүліктің салымына (IPTU) азаматтардың бойкотын бастан кешірді.

2008 және 2010 жылдар Саяси сәтсіздіктер

Оның үшінші мерзіміне жасалған нашар бағалау нәтижесінде Майя 2008 жылғы қала әкімі сайлауында тиімді ықпал ете алмай қалды. Онда оның партиясынан түскен кандидат, Майяның Тұрғын үй ісі жөніндегі хатшысы Соланге Амарал сайлаудың бірінші турында жарамды дауыстардың 3,92% алып, алтыншы орынға түсті. 2010 жылы Майя Сенатқа кандидат болды, екі сенаторлық орын үшін өткен сайыста штаттың дауысының 11% алып төртінші орынға ие болды. Бұл оның саяси мансабындағы ең ауыр жеңіліс деп бағаланды.