11 қыркүйекке қатысты күдікті саудиялық азамат

Кіріспе

Сауд Арабиясының ұлттық терроризм күдіктісі Омар әл-Баюми (عمر البيومي; шамамен 1958 жылы туған) – Сауд Арабиясының азаматы, ол АҚШ-тағы 9/11 қақтығысын жасағандардың екеуімен байланысты, бірақ ол олармен агенттік қарым-қатынаста болған жоқ, жай ғана дос болғанын айтады. АҚШ ФБР-інің шабуылдарға дейінгі құжаттары оның Сауд Арабиясының барлау қызметінің агенты болғанын көрсетеді. 2021 жылдың қыркүйек айында құпиясы ашылған ФБР есебі әл-Баюмидің белгілі террористермен байланысы бар екенін, 9/11 қақтығысын жасаған Наваф әл-Хазми мен Халид әл-Михдар АҚШ-қа келген кезде оларға маңызды көмек көрсеткенін, сондай-ақ Осама бен Ладеннің негізгі логистикалық көмекшісімен байланысқа түскенін, бұл байланыстар Хазми мен Михдарға маңызды логистикалық көмек көрсеткеннен кейін дереу орын алғанын көрсетеді. ФБР-дің 2022 жылдың наурызында құпиясы ашылған есебінде "әл-Баюмидің 9/11 шабуылдары болатынын алдын ала білу мүмкіндігі 50/50" екенін көрсететін дәлелдер келтірілген, ол 9/11 қақтығысын жоспарлауға қатысқан екі исламистпен дос болған. Әл-Баюми сонымен қатар исламистерге Сан-Диегода тұруға орын табуға көмектескен. Сауд Арабиясы әл-Баюми олардың агенты емес деп мәлімдейді.

Кірістер

Әл-Баюми шамамен 1958 жылы туған болуы мүмкін, бірақ Әл-Баюмидің ерте өмірі туралы дерлік ештеңе белгісіз. ФБР-дің құпиясы ашылған құжаттарында ол Сауд Арабиясына көшіп келген египеттік отбасынан шыққан адам деп сипатталған. 1994 жылға дейін ол Сауд Арабиясында тұрып, Сауд Арабиясының Қорғаныс және Әуе күштері министрлігінде, принц Сұлтан бин Абдул Азиз басқаратын бөлімде жұмыс істеді. 1994 жылдың тамызында Әл-Баюми АҚШ-қа көшіп, Калифорния штатының Сан-Диего қаласында қоныстанды, онда ол жергілікті мұсылман қауымдастығына қатысты. Ол өте жанындағы адам естілді және әрқашан видеокамерамен жүретін. Бірнеше дереккөздерге сәйкес, Әл-Баюмиге көптеген тұрғындар Сауд Арабиясының тыңшысы деген күдікпен қарады. "Newsweek" журналының хабарлауынша, ФБР-дің Сан-Диегодағы "ең жақсы ақпарат көзі" деп санайтын адам Әл-Баюмидің "Сауд Арабиясының немесе басқа шет елдің барлау қызметкері болуы керек" деген пікір білдірген. Осы кезеңде Әл-Баюми Сауд Арабиясының жұмыспен оқу бағдарламасы аясында АҚШ-та оңалту ағылшын тілін оқыған Сан-Диего мемлекеттік университетінің студенті болды. Шындығында, ол 1994 жылдың күзінде ғана оқуға қабылданды. 1999 жылы мердігер Әл-Баюмимен қарым-қатынасын тоқтатуды ұсынғанда, Сауд Арабиясының үкіметтік шенеунігі "өте жедел" деп белгіленген хатпен жауап берді, үкімет Әл-Баюмидің келісімшартының "қанша тезірек болса, сонша жақсы" жаңаруын қалайтынын мәлімдеді. Осының нәтижесінде Әл-Баюмидің жобамен жұмысы жалғасты. 2003 жылы ФБР сұхбат алғанда Әл-Баюми Сауд Арабиясының авиациялық компаниясы Dallah AVCO-да жұмыс істегенін айтты. Dallah AVCO-дағы куәгерлер Әл-Баюмиді компанияның 50 "көлеңкелі қызметкерінің" бірі деп сипаттады, олар жұмысқа келмей тұрып жалақы алған. Бір куәгер Әл-Баюмидің мөлшері соншалықты үлкен шығындарға жұмсағанын айтты, бір кезде AVCO оған жалақы төлеуден бас тартқан. 1998 жылдың маусым айында белгісіз саудиялық меценат Сан-Диегода күрд мешітінің құрылысы үшін 500 000 доллар сыйлық ретінде берді, бұл шарт бойынша Әл-Баюми жеке кеңсе, телефон және компьютермен қамтамасыз етілген техникалық қызметкер ретінде жұмысқа алынуы керек еді. Сыйлық қабылданды, бірақ Әл-Баюми жұмысқа сирек келгендіктен, мешіт басшылығы оған наразылық білдірді. Ақырында, олар оны жұмыстан шығарды. 1999 жылдың соңында немесе 2000 жылдың басында Әл-Баюми тағы бір айлық төлем ала бастады; бұл төлем Бандар бин Сұлтанның әйелі, АҚШ-тағы Сауд Арабиясының елшісі Хайфа бинт Фейсал ханшайымынан түсті. Ханшайым екі немесе үш делдал арқылы Әл-Баюмиге айына 2000 мен 3000 доллар аралығында чектер жіберді. Төлемдер бірнеше жылға созылды, жалпы сомасы 50 000 мен 75 000 долларға жетті. 2002 жылғы 11 қыркүйекке қатысты конгресс тергеуінің құжаттарына сәйкес, Әл-Баюми чектерді тікелей алмады, оларды Осама Басснанның әйелі алды. Басснан Әл-Баюмидің жақын серігі болды және ФБР дереккөздеріне "ұшқыштар үшін Әл-Баюмиден гөрі көп жұмыс істегенін" айтты. Сонымен қатар, ақша Басснанға арналған болса да, Әл-Баюмидің әйелі үш чекті өз шоттарына салуға тырысқан.

Al Bayoumi was probably born around 1958, but virtually nothing is known of al Bayoumi's early life. Declassified FBI files describe him as being from an Egyptian family that migrated to Saudi Arabia. Until 1994, he lived in Saudi Arabia, working for the Saudi Ministry of Defense and Aviation, a department headed by Prince Sultan bin Abdul Aziz. In August 1994, al Bayoumi moved to the United States and settled in San Diego, California, where he became involved in the local Muslim community. He was perceived as being very inquisitive, and was known to always carry around a video camera. According to several sources, al Bayoumi was strongly suspected by many residents to be a Saudi government spy. The man the FBI considered their "best source" in San Diego said that al Bayoumi "must be an intelligence officer for Saudi Arabia or another foreign power," according to Newsweek magazine. During this time, al Bayoumi was purportedly a San Diego State University student learning remedial English in the United States as part of a Saudi work study program. In fact, he only attended the fall, 1994 semester. When the contractor proposed terminating its relationship with al Bayoumi in 1999, a Saudi government official replied with a letter marked "extremely urgent" that the government wanted al Bayoumi's contract renewed "as quickly as possible." As a result, Al Bayoumi's employment with the project continued. When interviewed by the FBI in 2003, al Bayoumi stated he worked for Saudi aviation company Dallah AVCO. Witnesses at Dallah AVCO describe al Bayoumi as one of 50 "ghost employees" who were paid by the company despite never showing up for work. One witness described al Bayoumi accruing such outrageous expenses that at one point AVCO refused to pay him. In June 1998, an anonymous Saudi philanthropist donated $500,000 to have a Kurdish mosque built in San Diego, on the condition that al Bayoumi be hired as maintenance manager, with a private office, phone and computer. The donation was accepted, but because al Bayoumi rarely showed up for work, the mosque's leadership became unhappy with him. Eventually, they fired him. Some time in late 1999 or early 2000, al Bayoumi began receiving another monthly payment; this one from Princess Haifa bint Faisal, the wife of Bandar bin Sultan, the Saudi ambassador to the U. S. Cheques for between $2,000 and $3,000 were sent monthly from the princess, through two or three intermediaries, to al Bayoumi. The payments continued for several years, totalling between $50,000 and $75,000. According to the documents of the 2002 congressional inquiry into the September 11 attacks, al Bayoumi was not the direct recipient of the checks; Osama Bassnan's wife was. Bassnan was a close associate of al Bayoumi, and commented to an FBI source "that he did more for the hijackers than al Bayoumi did." The report further states that, although the money was ostensibly meant for Bassnan, al Bayoumi's wife had attempted to deposit three of the cheques into her own account.

Тұтқындау және босату

2001 жылдың шілдесінде Омар әл-Баюми Астон университетінде докторлық диссертациясын қорғау үшін Англияға көшті. 11 қыркүйекке жасалған шабуылдардан кейін он күн өткен соң, ол ФБР-мен бірлесе жұмыс істеген британдық билік органдарымен ұсталды. Ол иммиграциялық құқық бұзушылықтары бойынша ұсталды, ал ФБР және Скотленд-Ярд оны тергеді. 2016 жылғы ФБР есебінде, 2021 жылы жарияланған мәліметтерге сәйкес, олар 1-деңгейлі террористік ұйымға байланысты телефон нөмірлерін, сондай-ақ Осама бен Ладен мен Әбу Зөбайданың рухани кеңесшілеріне тиесілі телефон нөмірлерін тапты. Ең тікелейі, оның телефонынан Зияд Халильдің, Бен Ладеннің маңызды логистикалық жетекшісінің бөлмедесі Мутаиб Әл-Судайридің телефон нөмірі табылды. Баюми осы нөмірге 5 рет қоңырау шалыпты, әр қоңырау шабуылдаушыларға логистикалық қолдау көрсетумен сәйкес келеді. Атап айтқанда, 2000 жылдың 24-30 қаңтарында, шабуылдаушылармен алғашқы кездесуге дейін, 2000 жылдың ақпан айында Баюми шабуылдаушылармен кездескеннен кейін бірден, және 2000 жылдың 7 ақпанында Хазми мен Мидхардың пәтерді жалға алу шарты мен тұру жағдайлары реттелгеннен кейін, Баюми қаржыны төлегеннен кейін қоңырау шалған. Екі ай ішінде Судайри Вирджиния штатының Фолс-Черч қаласында тіркелген, ал Хазми, Мидхар, Аулаки және Хани Ханжур кейіннен 9/11 қастандығының дамуы кезінде сол жерде тұрақтанды. Мәселе ал-Баюми мен Сауд Арабиясының елшілігі арасындағы ықтимал байланыстар туралы баспасөзde жарияланғаннан кейін қайта қарастырылды. Конгрестің қысымымен ФБР істі қайта қарады. Олар айыптаулардың "негізсіз" екеніне келісті және "әрі қарай тергеуді тоқтатты". Дегенмен, сол кездегі жаңалықтар есептерінде "ФБР [істі] шешуге көмектесетін көптеген барлау ақпараттары тексерілмеген немесе толығымен назардан тыс қалған сияқты" делінген. 9/11 комиссиясының соңғы есептерінде "оның зорлық экстремизмге сенгеніне немесе экстремистік топтарға біліп-біліп көмектескеніне сенімді дәлелдер таппадық" делінген. 2022 жылдың наурызында ФБР 2017 жылы жасалған 510 беттік 9/11 туралы баяндаманы жариялады. Баяндамада "әл-Баюмидің 11 қыркүйек шабуылдары туралы алдын ала білуінің 50/50 мүмкіндігі бар" екені айтылған, себебі ол 9/11 қастандығын жоспарлауға қатысқан екі исламистпен дос болған. Әл-Баюми сондай-ақ исламистерге Сан-Диегода тұру орынын табуға көмектескен. Жауап ретінде, 9/11 комиссиясының төрағасы және Нью-Джерсидің бұрынғы губернаторы Том Кин "Егер бұл рас болса, мен бұған ашуланып, ренжір едім" деді, сондай-ақ "ФБР ешнәрсе жасырмағанын айтты және біз оларға сендік" деп қосты.

In July 2001, Omar al Bayoumi moved to England to pursue a PhD at Aston University. Ten days after the September 11 attacks he was arrested by British authorities working with the FBI. He was held on an immigration charge while the FBI and Scotland Yard investigated him. According to an FBI report from 2016, declassified in 2021, they found phone numbers linked to a known Tier 1 Terrorist Support Entity as well as numbers associated with the spiritual advisor to Osama bin Laden and Abu Zubaydah. Most directly, the phone number of Mutaib A Al Sudairy, roommate of a key bin Laden logistics facilitator, Ziyad Khaleel, was found in his phone. Bayoumi called this number 5 times, each call coinciding with significant logistic support of the hijackers. Specifically, on January 24–30, 2000 in the days before he first met the hijackers, the day immediately after Bayoumi met the hijackers in February 2000, and on February 7, 2000 immediately after Hazmi and Midhar's apartment lease and living arrangements had been finalized and funds fronted by Bayoumi. Within two months, Sudairy is recorded at an address in Falls Church, Virginia, the same area where Hazmi, Midhar, Aulaqi, and Hani Hanjour established residence later in the evolution of the 9/11 plot. The issue was reopened when the potential links between al Bayoumi and the Saudi Embassy were reported in the press. Under pressure from Congress, the FBI re examined the case. They concluded that the allegations were "without merit," and they "abandoned further investigation." However, contemporary news accounts reported that "countless intelligence leads that might help solve [the case] appear to have been under investigated or completely overlooked by the FBI." The final 9/11 Commission reports stated "we have seen no credible evidence that he believed in violent extremism, or knowingly aided extremist groups." In March 2022, the FBI declassified a 510 page report about 9/11 that it produced in 2017. The report found that "there is a 50/50 chance [al Bayoumi] had advanced knowledge the 9/11 attacks were to occur" from the two Islamists he befriended that were involved in plotting 9/11. al Bayoumi also helped the Islamists find housing in San Diego. In response, 9/11 Commission chairman and former New Jersey governor Tom Kean said that "If that's true I'd be upset by it", adding "The FBI said it wasn't withholding anything and we believed them."