Кіріспе

Жер асты жолдары жерлеу орны ретінде қолданылған.

Катакомбалар – негізінен діни мақсаттарда, әсіресе жерлеу үшін салынған адам жасаған жер асты жолдары. Кез келген камера қабір ретінде пайдаланылса, ол катакомба саналады, бірақ бұл сөз көбінесе Рим империясымен байланысты.

Этимологиясы мен тарихы

Алғашқы рет катакомба деп аталатын жер Римдегі Апий жолының екінші және үшінші шақырым арасындағы жер асты қабірлер жүйесі болды, онда апостолдар Петр мен Павелдің денелері, басқалармен бірге, жерленген деп айтылады. Бұл жердің аты кейінгі латын тілінде L. L. fem. nom. pl. n. catacumbas (жыр. catacumba) – түпнұсқасы белгісіз сөз, мүмкін, жеке есімнен немесе грек тіліндегі cata cumbas фразасынан, яғни "карьерлерге жақын" деген сөзден шыққан. Бұл сөз бастапқыда тек римдік катакомбаларды білдірген, бірақ 1836 жылға қарай 18 ғасырдағы Париж катакомбаларындағыдай, кез келген жер астындағы өлікті сақтау орнына қатысты қолданыла бастады. Ежелгі христиандар алғашқы катакомбаларды жұмсақ туф тасынан қазып жасаған. (ref) " (World Book Encyclopedia, 296-бет) Барлық римдік катакомбалар қала қабырғаларының сыртында орналасқан, себебі қала ішінде өлікті жерлеу заңсыз болғандықтан, бұл "шаһидтердің қабірлерін ашық түрде белгілеуге" және қасиетті күндері естелік шараларын мен мерекелерді қауіпсіз өткізуге мүмкіндік берді.

Жасалған әшекейлер

Катакомбалар, негізінен жер асты жолдары мен зираттар ретінде танымал болғанымен, көптеген әшекейлерді де қамтиды. Рим, Париж және басқа да белгілі катакомбаларда мыңдаған әшекейлер сақталған, олардың ішінде жазулар, суреттер, мүсіндер, әшекей бұйымдар және жылдар бойы қабірлерге қойылған басқа да заттар бар. Осы әшекейлердің көпшілігі қайтыс болғандарды анықтау, олардың есімін мәңгілікке сақтау және құрмет көрсету үшін қолданылған. Рим катакомбаларында Исаны дәріптейтін суреттер мен сөздер, сондай-ақ Киелі кітаптың Ескі және Жаңа өсиеттерінен алынған көріністер бейнеленген. Қабырғалар мен қабірлерге салынған өрнектерден басқа, мүсіндер мен өнердің көп бөлігі Сент-Джон Латеран мұражайында, Берлин университетінің Христиан мұражайында және Ватикан сияқты орындарда сақталған. Доматилла және Әйелі Каллиста катакомбаларында Мәсіхтің жануарларды бейбіт музыкамен баурап тұрған үш бейнесі табылды. Тағы бір фигура алтын жалатылған шыныдан жасалған және төртінші ғасырға жатады, онда Иса қолында әлемді теңгеріп, аяғында кітапша ұстап тұрған бейнеленген.

Жазулар

Осы жазулардың мыңдағандаған уақыт өте келе жоғалып кеткенімен, қалғандарының көпшілігі тұрғындардың әлеуметтік статусын немесе қызметін көрсетеді; алайда, көптеген жазулар жұбайлардың бір-біріне деген махаббатын, немесе ата-аналардың сүйіспеншілігін сияқты сезімдерді ғана көрсетеді. Рим катакомбаларында жиі кездесетін және ерекше қызықтысы – «Ихтис» немесе «Христос монограммасы», ол ΙΧΘΥΣ деп жазылып, «Иисус Христос, Құдайдың Ұлы, Құтқарушы» дегенді білдіреді.