Кіріспе

1990 жылы Роджер Споттисвудтың түсірген фильм

Air America – Роджер Споттисвудтың режиссерлігімен 1990 жылы түсірілген американдық әрекет-комедиялық фильмі. Басты рөлдерде Мел Гибсон мен Роберт Дауни мл. Вьетнам соғысы кезінде Лаоста миссияларды орындайтын Air America ұшқыштарын сомдайды. Басты кейіпкерлер өздерінің ұшағы үкімет агенттерімен героинді контрабандалау үшін пайдаланылып жатқанын білгеннен кейін, есірткі контрабандашылары ретінде жала жабудан сақтануға тырысады. Фильмнің сюжеті Кристофер Роббинстің 1979 жылғы деректі кітабынан бейімделген, ол Вьетнам соғысы кезінде Камбоджа, Лаос және Оңтүстік Вьетнамға қару-жарақ пен жабдықты тасымалдау үшін ЦРУ қаржылаған әуе компаниясы туралы айтады. Фильмнің жарнамасы, көңілді дос фильмі ретінде көрсетілген, нақты фильмнің тонынан өте өзгеше екенін білдіреді, онда соғысқа қарсы үгіт, опиум саудасына назар аудару және Лаос королінің генералы Ван Паоның (актер Берт Квук "генерал Лу Сонг" рөлінде) теріс бейнесі сияқты маңызды тақырыптар бар.

Сюжет

1969 жылдың соңында тікұшақ ұшқышы Билли Ковингтон қауіпсіздік ережелерін бұзғаны үшін ұшқыш куәлігінен айырылады. Оның шеберлігі, батылдығы және заңға бағынбауы үкіметтік агенттің назарына ілігіп, оған Лаоста "қатаң азаматтық" Air America компаниясы үшін жұмыс істеу ұсынылады. Бұл компания ЦРУ операцияларының жасырын орталығы болып шығады. Лаоста ол Air America-ның ерекше ұшқыштарымен және ұшақтарымен танысады, сондай-ақ, жеке қорына қара нарықтан қару сатып алу үшін ресми рейстерді пайдаланатын ұшқыш Джин Райактың қамқорлығына ілеседі. Джиннің зейнетке шығу жоспары – Air America компаниясындағы жұмысынан кету үшін жеткілікті ақша табу. Сенатор Давенпорт Лаос әскерлері үшін Air America компаниясы есірткі тасымалдайды деген қауесеттерді тексеру үшін келеді. Air America-ның ЦРУ-дағы жетекшілері – майор Лемонд пен Роб Диль сенаторға Лаостағы жағдайдың шындығын білдірмей, оны алдауға тырысады. Билли мен Джек Нили C-123 жүк ұшағынан мал түсіріп жатқанда атып түсіріледі. Генерал Сунгтың Pilatus PC-6 ұшағы апат орнына жетіп, сарбаздары опиуммен жүктеледі, бірақ Билли мен Джекті коммунистердің жақындап келе жатқан күштерімен жалғыз қалдырады. Джин мен тағы бір ұшқыш оларды құтқарады, Билли Джиннің тікұшағына отырады. Бірақ, Билли мен Джиннің тікұшағы тайпа тарапынан атып түсіріліп, тұтқынға алынады. Джин оларға жақсы қару-жарақпен қамтамасыз ету үшін келісімге келеді. Джиннің үйінде Билли оның әйелі мен балалары бар екенін көріп, таңғалады. АҚШ-тың Лаостағы әрекеттеріне көңілі толмаған Джин Биллиді жұмысынан кетуге көндіреді, бірақ Билли генерал Сунгтан кек алуды қалайды. Давенпорт шыдамдылығын жоғалтып, героинді кімнің контрабандалап жатқанын білуді талап етеді. Джек өлтірілгенін естіген Лемонд пен Диль оның есірткі саудасының басында тұрғанын мәлімдейді. Билли героин зауытын жарықтандырады, бірақ күзетшілер оның қашқанын көреді. Давенпорт нақты дәлелдерді талап етеді. Джин өзінің қару-жарағына сатып алушы табады, бұл оған Air America компаниясынан кетуге және отбасын Лаостан алып кетуге мүмкіндік береді. Билли босқындар лагеріне ұн жеткізіп бара жатқанда, "кәдімгі тексеру" үшін басқа бағытқа бұрылуын естітеді. Күдікпен Билли жүкке тексеру жүргізіп, героин табады. Ол бұрын құлаған жердегі әуежайға қайтадан құлайды және бұрынғы апаттың қалдықтарын ұшақты жасыру үшін пайдаланады. Давенпорт бұл әрекеттің мәнін түсініп, Лемонд пен Дильдің операциясын Вашингтонға жариялаумен қорқытады. Джин соңғы қаруын жеткізуге бара жатқанда Биллиді құтқарады. Олар өртке түскен босқындар лагерінен келген шақыруға жауап береді. Лагерьдің басшысы босқындарды тастап кетпеймін дейді. Джин босқындарға орын беру үшін қаруын тастап, қашуды жасыру үшін оның қоймасын жарықтандырады. Әуеде Джин мен Билли ұшақты сату арқылы Джиннің ақшасын қайтару жоспарын құрады.

Даму

Режиссер Ричард Раш 1985 жылы Вьетнам туралы алғашқы комедия ретінде фильмді жасауға тырысты. Carolco Pictures жобаны сатып алды, себебі Раш сценарий жазып, түсірілім ордаларын таңдады. Шон Коннери ескі ұшқыш Джин Райак рөліне келісілді, ал жас ұшқыш Билли Ковингтон рөлін әр түрлі уақытта Билл Мюррей, Джеймс Белуши және Кевин Костнер ойнауға дайын болды. Коннери мен Костнердің шарттары қымбатқа түскен соң, жоба продюсер Дэниел Мелникке сатылды. Мелник жаңа сценарий үшін сценарист Джон Эскоуды шақырды; алдымен режиссер Боб Рафелсонды Рашпен жұмыс істеуге тағайындады, бірақ ақырында режиссер Роджер Спотисуудты жұмысқа алды.

Түсірілім

Air America фильмінің бюджеті 35 миллион долларға дейін өсті, себебі түсірілімдерге 500 адамдық топ қатысты және Таиланд, Лондон және Лос-Анджелес арасындағы 49 түрлі локацияда түсірілді; бір уақытта сегізден он беске дейін камера қолданылды. Басты түсірілімдер 1989 жылдың 3 қазанында басталып, 1990 жылдың 10 ақпанына дейін жалғасты. Түсірілім барысында екі жер сілкінісі мен тайфун болды. Продюсерлер Тайланд әскерінен 26 ұшақ жалдады, бірақ кейбір каскадерлер кейбір трюктерді орындаудан бас тартты, сондықтан қатал трюктерге 60 жастағы тәжірибелі каскадерлер шақырылды. PepsiCo фильм жасаушылардан өздерінің тастап кеткен зауытында апиынды тазартуды көрсетудің орнына, ойдан шығарылған сусынды көрсетуді сұрады. Сондықтан продюсерлер Pepsi компаниясы бұл жағдайды біле ме екен деген сұрақ қосып, бір шумақ қосты. Фильмнің алдын ала көрсетілімінен кейін, алты ай өткен соң, Гибсон және басқа да жетекші актерлерді жаңа соңғы сахнаны түсіру үшін қайта шақырды.

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильмге 16 шолу негізінде 13% мақұлдау көрсеткіші тіркелді, орташа бағасы 3,4/10. Metacritic 13 сыншының бағалауынша 100 балдық шкала бойынша 33 бал алды, бұл "көбінесе жағымсыз пікірлерді" білдіреді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша фильмге A+–ден F–ге дейінгі шкалада орташа "B" бағасы қойылды. Премьерасынан кейін, Air America "CIA-ның құпия авиациялық қызметіне" қатысты дау-дамайдың ортасында болды. Кино тарихшысы Алун Эванс "Брассидің соғыс фильмдері туралы нұсқаулығында" фильм туралы қысқа, бірақ айқын пікір білдіріп, Air America-ны "әдемі емес, көңіл көтермейтін соғыс комедиясы" деп сипаттады. Туындыдағы қателіктерге де сын айтылды. St. Paul Pioneer Press газетінде жарияланған Air America туралы шолуда: "Оқиғада соғыстың нағыз батырлары, мысалы, хмонг ұшқышы Ли Лю сияқты есімдер жоқ" делінген. Кристофер Роббинс фильм өзінің кітабындағы Air America оқиғасын дұрыс емес көрсеткенін айтса, тарихшы Уильям Лири "CAT/Air America-ның ерліктері әуе тасымалы тарихындағы ерекше тарауды құрайды, оған орташа, адастыратын фильмнен гөрі жақсырақ баға беру керек" деп мәлімдеді. Британдық киносыншысы Энди Уэбб Air America-ны авиациялық фильм ретінде жақсы деп бағалады. "Жағымды жақтарының бірі – ұшу трюктері, олардың саны көп және әсерлі. Фильмде акробатикалық қимылдар (олар) адреналинмен қуаттандырады, бірақ оны құтқару үшін жеткіліксіз". Александр Кокберн Los Angeles Times газетінде Air America-ның "айтуға болмайтын нәрсені айтуға батылдық танытқаны үшін сынға ұшырағанын және осы туралы әзіл жасағанын" жазды. "Ол ресми Америка үш онжылдық бойы өтірік айтқан мәселе – АҚШ-тың жасырын операциялары мен қылмыстық әрекеттері арасындағы байланыс туралы шындықты көпшілік мәдениетке енгізеді, ол Лаоста, Ауғанстанда немесе Орталық Америкада болсын".

Кассалық жинақ

Air America Flatliners және Young Guns II кейін үшінші орынды иеленді. Фильм АҚШ-та 31 053 601 доллар, ал басқа елдерде 3 243 404 доллар жинап, жалпы әлемдік кассада 36 297 005 доллар тапты.