Су арнасы – географиядағы тар, созылған су жолы. Өзен, бұғаз сияқтылардың қалыптасуы, кеме жүруге маңыздылығы, эрозия мен толанбау процестері жайлы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Су қоймасының бір бөлігі салыстырмалы түрде тар, бірақ ұзын аймаққа шектелген жер бедерінің түрі. Физикалық география мен гидрологияда арна – өзен, өзен сағасы немесе бұғаз сияқты салыстырмалы түрде тар су айдыны орналасқан жер бедері. Арна көбінесе табиғи құрылымды білдірсе, туысқан термин – канал, осыған ұқсас жасанды құрылымды көрсетеді. Арналар порттар мен кеме қатынасы үшін қолданылатын басқа да су айдындарының жұмыс істеуі үшін маңызды. Табиғи түрде, арналар эрозия және шөгінді процестеріне байланысты тереңдігі мен сыйымдылығын өзгертеді. Адамдар кеме жүретін арналарды тереңдету және басқа инженерлік процестер арқылы қолдап тұрады. Бұл термин судан басқа сұйықтықтарға да қолданылады, мысалы, лава арналары. Сондай-ақ, бұл термин дәстүрлі түрде Венера планетасының сусыз беттік ерекшеліктерін сипаттау үшін де қолданылады.
Type of landform in which part of a body of water is confined to a relatively narrow but long region
In physical geography and hydrology, a channel is a landform on which a relatively narrow body of water is situated, such as a river, river delta or strait. While channel typically refers to a natural formation, the cognate term canal denotes a similar artificial structure. Channels are important for the functionality of ports and other bodies of water used for navigability for shipping. Naturally, channels will change their depth and capacity due to erosion and deposition processes. Humans maintain navigable channels by dredging and other engineering processes. By extension, the term also applies to fluids other than water, e. g., lava channels. The term is also traditionally used to describe the waterless surface features on Venus.
Құрылу
Арнаның басталуы – судың анық жағалаулар арасында ағып бастайтын тау беткейіндегі жер. Бұл жер арна басы деп аталады және ол беткей процестері мен өзен процестері арасындағы маңызды шекараны көрсетеді. Тұнба жүктемесі мен төсек өлшемінің көбейтіндісі, шығын мен арна еңістігінің көбейтіндісіне пропорционалды.
Channel initiation refers to the site on a mountain slope where water begins to flow between identifiable banks. This site is referred to as the channel head and it marks an important boundary between hillslope processes and fluvial processes. the product of the sediment load and bed Bukhara size is proportional to the product of discharge and channel slope.
Теңіз арналары
"Қайта жүзуге жарамды арна" термині кеме қатынасы үшін қолданылатын теңіз термині, жиі белгіленетін (мысалы, теңіз белгісі) және кейде қазылып тереңдетілетін жол. Торсен арналарды бірнеше санатқа бөледі: А (күндіз және түнде қауіпсіз жүзуге жарамды, арна тереңдігі кепілдендірілген) бастап, навигациялық құралдары жоқ және кеме капитанына шамамен тереңдік берілетін D санатқа дейін. Арнаны қазуға қатысты, арналар шектеусіз (осы арнада қолданылатын ең үлкен кеменің енінің 10-15 есесіне дейін кеңдігі бар), жартылай шектеулі (саяз суларда шектеулі қазу жұмыстарымен) және толық шектеулі болып бөлінеді, мұнда бүкіл арна қазылады. Соңғысы, толығымен адам жасаған арна, көбінесе канал деп аталады, мысалы Панама каналы. Бұл термин порттық инфрақұрылымға дейінгі өзеннің немесе иеннің кеме жүзуге жарамды терең бөлігін ғана емес, сонымен қатар мариналар сияқты қайық порттарына кіретін кіші арналарды да қамтиды. Құрлықтың сазды немесе құмды түбін кесіп өтетін арналар, тұнбаның тұрақсыз қозғалысы салдарынан, жиі қайтадан қазуды қажет етеді. Навигациялық арналардың әртүрлі порттық инфрақұрылымдарға қатынасу жағдайларын бақылау жауапкершілігі әртүрлі, ал техникалық жұмыстарды көбінесе үшінші тарап орындайды. Дауылдар, толқындар, су тасқыны және маусымдық шөгінділер кеме қатынасына кері әсер етеді. АҚШ-та навигациялық арналарды бақылау және күтіп ұстау АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы (USACE) жүзеге асырады, бірақ қазу жұмыстарын көбінесе жеке мердігерлер (USACE бақылауымен) орындайды. USACE сонымен қатар су сапасын және кейбір қалпына келтіру жұмыстарын бақылайды. Бұл алғаш рет 1899 жылғы Өзендер мен порстар заңымен белгіленді және 1913, 1935 және 1938 жылдарғы заңдармен толықтырылды. Мысалы, USACE Интракосталды су жолын жасады, ал Миссисипи алқабы бөлімі Миссисипи өзенінің шығанақтан Каирге (Иллинойс штаты) дейінгі бөлігіне, Солтүстік Атлантика бөлімі Нью-Йорк және Бостон порттарына, ал Оңтүстік Тынық мұхиты бөлімі Лос-Анджелес және Лонг-Бич порттарына жауапты. Су жолдарының күзетілуі және төтенше жағдайларға жедел жауап ету Құрама Штаттардың жағалау күзетінің құзырына жатады, соның ішінде жағалаудан жүздеген шақырым қашықтықта орналасқан Сент-Луис сияқты порттарға қызмет көрсететін ішкі арналар да осыған жатады. Әртүрлі штаттар мен жергілікті биліктер кішігірім арналарды күтіп ұстайды, мысалы, бұрынғы Эри каналы.
A term "navigable channel" is used as a nautical term to mean a lane for ship travel, frequently marked (cf. Buoy) and sometimes dredged. Thoresen distinguishes few categories of channels, from A (suitable for day and night navigation with guaranteed fairway depth) all the way to D with no navigational aids and only estimated depths provided to the shipmaster. With regard to the dredging, channels can be unrestricted (wide enough to accommodate 10 15 widths of a largest ship used in this channel, semi restricted with limited dredging in shallow waters, and fully restricted, where the entire channel is dredged. The latter, entirely human made, channel is frequently called a canal, with the Panama Canal providing an example. The term not only includes the deep dredged ship navigable parts of an estuary or river leading to port facilities, but also to lesser channels accessing boat port facilities such as marinas. When dredged channels traverse bay mud or sandy bottoms, repeated dredging is often necessary because of the unstable subsequent movement of benthic soils. Responsibility for monitoring navigability conditions of navigation channels to various port facilities varies, and the actual maintenance work is frequently performed by a third party. Storms, sea states, flooding, and seasonal sedimentation adversely affect navigability. In the U. S., navigation channels are monitored and maintained by the United States Army Corps of Engineers (USACE), although dredging operations are often carried out by private contractors (under USACE supervision). USACE also monitors water quality and some remediation. This was first established under the Rivers and Harbors Act of 1899 and modified under acts of 1913, 1935, and 1938. For example, the USACE developed the Intracoastal Waterway, and has the Mississippi Valley Division responsible for the Mississippi River from the Gulf to Cairo, Illinois, the North Atlantic Division for New York Harbor and Port of Boston, and the South Pacific Division for Port of Los Angeles and Port of Long Beach. Waterways policing as well as some emergency spill response falls under United States Coast Guard jurisdiction, including inland channels serving ports like Saint Louis hundreds of miles from any coast. The various state or local governments maintain lesser channels, for example former Erie Canal.