Кіріспе

Жеткізуге қарсы төлем немесе DvP – бағалы қағаздарды есептесудің жиі қолданылатын тәсілі. Бұл процесте бағалы қағаздардың иелігін ауыстыруды күшіне енгізу үшін қажетті барлық құжаттар белгіленген төлем сомасын алғанға дейін бір уақытта беріледі. Балама ретінде, бұл екі бағалы қағазды бір-біріне байланысты түрде беруді қамтиды, яғни бір бағалы қағаздың жеткізілуі екінші бағалы қағаз жеткізілген жағдайда ғана болады. Мұның мақсаты – бағалы қағаздар саудасын аяқтау кезінде бір тарап бағалы қағаздарды жеткізбей, екінші тарап ақшаны жеткізіп алған жағдайда туындайтын есептесу тәуекелін болдырмау.

Операциялық перспектива

Операциялық тұрғыдан алғанда, ДВП – бұл SWIFT хабарламасы түрі MT 543 (ISO15022 стандартында) арқылы есеп айырысу агентіне жүктелетін, саудаға қойылатын бағалы қағаздарды (нақты ақша төлемі орнына) сату операциясы. Мұндай стандартты хабарлама түрлерін қолдану қаржылық операцияны реттеу кезіндегі тәуекелді азайтуға және автоматты өңдеуді қамтамасыз етуге бағытталған. Ең жақсы жағдайда активке құқық мен төлем бір уақытта жүзеге асырылады. Мұндай мүмкіндік көптеген жағдайларда, мысалы, АҚШ-тың Депозиттерді сақтау корпорациясы сияқты орталық сақтау жүйесінде болуы мүмкін.

DvP емес

DvP емес есеп айырысу процестері әдетте тараптарды есеп айырысу тәуекеліне ұшыратады. Олар түрлі атаулармен белгілі, мысалы, тегін жеткізу, төлемсіз немесе FOP жеткізу, ал АҚШ-та – төлемсіз жеткізу. FOP есеп айырысуы бағалы қағаздарды бір уақытта қаржы қаражатын аудармай беруді білдіреді, сондықтан «төлемсіз» деп аталады. Қаржы қаражаты басқа, тараптар келіскен тәсілмен жіберілуі мүмкін, немесе төлем мүлдем жасалмауы да мүмкін. Мұндай жағдай сыйға немесе мұраға берілген бағалы қағаздарды беру кезінде, немесе қағаз түріндегі бағалы қағаздар сертификатын сақтайтын елде, осындай бағалы қағаздарды электрондық сақтаушының атына FOP арқылы беру арқылы демотериалдандыру кезінде туындайды, мұнда нақты меншік құқығы берушіде қалады.