Кіріспе

Англиядағы округтік деңгейдегі әкімшілік бірлік.

Метрополитен емес округ, немесе кеңінен таралған тілде шейрлік округ – Англияның жергілікті басқару үшін қолданылатын бөлімшесі. Метрополитен емес округтер 1974 жылы Англия мен Уэльстегі жергілікті басқару реформасының бір бөлігі ретінде құрылды және округтер мен аудандардың екі деңгейлі жүйесінің жоғарғы деңгейі болды. 21 метрополитен емес округ әлі де екі деңгейлі жүйені қолданады; 56-сы – округтік және аудандық кеңестердің функциялары бір органға біріктірілген бірыңғай билік органдары. Беркширдің ерекше құрылымы бар. Метрополитен емес округтер Англияның көп бөлігін қамтиды, Ұлы Лондонды, Силли аралдарын және алты метрополитен округтерді қоспағанда: Үлкен Манчестер, Мерсисайд, Оңтүстік Йоркшир, Тайн және Уэр, Батыс Мидлендс және Батыс Йоркшир. Метрополитен емес округтер – салтанатты округтердің құрамына кіреді. Кейбір салтанатты округтерде, мысалы Норфолкте, бір ғана метрополитен емес округ бар, бірақ көпшілігі бірнешеуден тұрады, сондай-ақ салтанатты округтер мен метрополитен емес округтердің бір атаумен аталуы да жиі кездеседі. Мысалы, Ланкаширде Ланкашир, Блэкпул және Дарвендегі Блэкберн округтері бар.

Шығу тегі

1974 жылға дейін жергілікті басқару бір деңгейлі қалалық округтер (ірі қалалар мен қалалар) және екі деңгейлі әкімшілік округтер арасында бөлінді, олар муниципалдық округтерге, сондай-ақ қалалық және ауылдық округтерге бөлінді. 1972 жылғы Жергілікті басқару туралы заң 1974 жылдың 1 сәуірінде күшіне енді, Ұлы Лондоннан және ең ірі алты агломерациядан тыс Англияны отыз тоғыз метрополитан емес округке бөлді. Әр округ екіден он төртке дейінгі метрополитан емес аудандарға бөлінді. Жергілікті биліктің бірыңғай екі деңгейлі жүйесі құрылды, онда округтік кеңестер білім беру, өрттен қорғау қызметі және полиция сияқты «жалпы аумақтық» қызметтермен айналысты, ал аудандық кеңестер жоспарлау, тұрғын үй шаруашылығы және қоқыс жинау сияқты салаларда кеңірек өкілеттіктерді жүзеге асырды. Бастапқыда құрылған кезде метрополитан емес округтер көбінесе қолданыстағы округтерге негізделген, бірақ олар бірқатар жаңалықтарды да қамтыды. Кейбір округтер ірі қалалық округтердің айналасындағы аудандар негізінде құрылды немесе кішігірім округтердің бірігуі нәтижесінде пайда болды. Бірінші санатқа Авон (Бат және Бристольге негізделген) және Кливленд (Тиссайдқа негізделген) жатады. Екінші санатқа Камбрия мысалы жатады, ол Камберленд және Вестморленд округтерінің бірігуінен құрылды. Округтер барлық заңдық мақсаттар үшін қабылданды: әр округке лорд-лейтенант және жоғары шериф тағайындалды, сондай-ақ олар сот әкімшілігін жүргізуге және полиция күштерінің аумақтарын белгілеуге пайдаланылды. Корольдік пошта көптеген аймақтарда пошталық мақсаттар үшін округтерді қабылдады.

1995-1998 жылдар

1992 жылы астаналық емес округтердің әкімшілік құрылымын қарау үшін Жергілікті өкімет комиссиясы тағайындалды. Екі деңгейлі жүйенің толығымен бірыңғай билік органдары жүйесімен алмастырылуы күтілді. Комиссия бұрынғы округтік қалалардың бірлік мәртебесін қайтаруға тырысқан талаптарымен және Херефордшир мен Ратланд сияқты шағын округтерді қалпына келтіруді жақтағандармен күресті. Қарау нәтижесінде кейбір аймақтарда бірыңғай жергілікті өкімет енгізілді, бірақ басқаларында енгізілмеді. Көптеген бірыңғай билік органдарында аудандық кеңес округтік кеңестің өкілеттіктерін қабылдады. 1972 жылғы Заң Ұлы Лондоннан тыс барлық аумақтардың астаналық емес округтің құрамына кіруін және әрбір округте кем дегенде бір аудан болуын талап етті. Сәйкесінше, қайта ұйымдастыруды жүзеге асырған заңдық актілер бірыңғай аудандарды орналасқан округтен бөліп, оларды округтер ретінде құрды. Бұйрықтарда сондай-ақ 1972 жылғы Заңның әрбір округте округтік кеңес болуы керек деген қағидасы жаңа округтерге қолданылмады, округтік кеңес округтік кеңестің функцияларын жүзеге асырды. Беркширге ерекше мәртебе берілді, округтік кеңес таратылса да және алты бірыңғай билік құрылса да, ол бұрынғы шекараларын сақтап қалды. Бұл оның корольдік округ мәртебесін сақтау мақсатында жасалды. Көптеген жаңа астаналық емес округтер құрылғаннан кейін, лейтенанттық және шривальдық аудандар жергілікті өкімет аудандарынан айырмашылығы байқалды. Бұл 1997 жылғы Лейтенанттар туралы заңмен мойындалған рәсімдік округтердің пайда болуына әкелді.

2009 жыл

2009 жылы 2007 жылғы «Жергілікті басқару және денсаулық сақтау саласындағы қоғамдық қатысу туралы» заңның шарттарымен бірыңғай әкімшілік бірліктердің тағы бір толқыны құрылды. Көптеген жаңа облыстар құрылса да, жаңа әкімшілік бірліктердің бірнешеуі (мысалы, Корнуолл немесе Нортумберленд) 1974 жылы белгіленген шекараларын сақтап қалды.

2019-2023 жылдар

Англиядағы жергілікті басқарудың 2019–2023 жылдардағы құрылымдық өзгерістері Дорсет (2019) метрополитан емес округіндегі өзгерістерді, сондай-ақ Нортгемптоншир (2021) және Камбрия (2023) метрополитан емес округтерінің таратылуын қамтыды. Бұған қоса, Букингемшир (2020), Солтүстік Йоркшир (2023) және Сомерсет (2023) метрополитан емес округтері өзгеріссіз қалды, бірақ олардың кеңестері аталған аймақтардағы метрополитан емес аудандар біріктіріліп, аудандық кеңестер таратылғаннан кейін бірыңғай билік органдарына айналды.