Кіріспе
АҚШ-тың Колорадо, Нью-Мексико және Оклахома штаттарындағы Меса.
Тарих
Жазықтағы үндістер бұл үстіртте мекен еткен. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында бұл аймақ Уильям Коу және Блэк Джек Кетчем сияқты заңнан тыс адамдардың тығылған жері болды. Заңнан тыс адамдар "Тонаушылардың қамалы" деп белгіленген бекініс салған. Тас қамалда темірші шеберханасы, оқ ату тесіктері және фортепиано болған. Қазіргі Оклахома Панхандл аймағы, сол кезде ешкімге тиесілі емес жер саналғандықтан, құқық қорғау органдарының болмауы себепті заңнан тыс адамдар бұл аймақта жасырынуды қауіпсіз деп санаған. Бірақ, мыс және көмір өндіру үшін, сондай-ақ үстірт аймағында мал жаю арқылы мал шаруашылығымен айналысу үшін жаңа қоныс аударушылар келген кезде құқық қорғау күшейді және заңнан тыс адамдар бақылауға алынды.
География
Меса Оклахома Панхандл аймағындағы Симарон округінде орналасқан. Блэк Меса платосы Роки тауларының және қысқа шөптік даланың бөлігі болып табылады, сондай-ақ Ібіліс қабір тасы да осы аймақта орналасқан. Месаның негізінде Құрғақ Симарон өзенінің солтүстік жағалауына параллель 200 фут (61 метр) биіктіктегі жар бар. Оның ең жоғары нүктесі Колорадода 5705 фут (1739 метр) биіктікте орналасқан. Табиғатты қорғау қоры саяхатқа кемінде төрт сағат уақыт жұмсауды ұсынады; түнде кемпинг жасауға рұқсат етілмейді.
Климат
Блэк-Меса Оклахома штатының ең биік нүктесі ғана емес, сонымен қатар штаттың ең құрғақ, ең қатал және ең суық жері болып табылады. Жақын жердегі Кентон қаласында метеостанция орналасқан.
Геология
Қара Месаның көрінісі мен картадағы бейнесі "кері аңғар" сияқты, себебі эрозия нәтижесінде бастапқыда өзен аңғарын толтырған лаваның берік Ратон базальтының екі жағынан салыстырмалы түрде жұмсақ шөгінді тау жыныстары алынып тасталды. Месаның үсті жағы 3-5 миллион жыл бұрын болған жанартау атқышуынан пайда болған эрозияға төзімді базальт лавасымен жабылған. Лава Нью-Мексиконың солтүстік-шығысы мен Колорадоның оңтүстік-шығысында орналасқан Ратон-Клейтон жанартаулық аймағындағы жер астынан шыққан. Месаның жанартаулық қаптамасының қалыңдығы 600 фут (183 м), ал ұзындығы мен ені 0,5 шақырымнан 8 шақырымға дейін жетеді, бұл Оклахоманың солтүстік-батысында орналасқан. 1935 жылдан бастап геологтар мен палеонтологтар месаның ашық жатқан жерлерін зерттеп, Юра және Триас кезеңдеріне жататын қабаттарда динозаврлардың қаңқаларын тапты. Қара Меса аймағынан динозавр сүйектерінің көп мөлшері табылды, олардың жалпы салмағы он сегіз тоннадан асты. Бұл қалдықтар бірнеше түрге жатты, олардың ішінде стегозавр, камптозавр, диплодокус және эдмонтозавр болды. Каризо ағысының жанынан, месаның қазіргі солтүстік жиегінен өтетін, алозаврдың іздері сақталған нақты қазбалар табылды. Black Mesa Nature Preserve, әсіресе, Оклахомадағы месаның жазық бөлігінің шамамен 60% -ын қамтиды. Парк пен қорықта алтын бүркіт, пинондар, қызыл құйрықты бүркіт және құс бақылаушыларға арналған құс аймағының бөлігі болып табылатын құстар кездеседі. Басқа сүтқоректілердің ішінде иттің ұқсасы койот бар. Құстар көптеп таралған, және кем дегенде бірнеше жыл бойы 59 түрі тіркелген. Жеті түрлі жыртқыш құс кездеседі: күріш бүркіті, американдық кестерл, алтын бүркіт, темірлі шоқбалық, қызыл құйрықты шоқбалық, Миссисипи қайың және далалық соқыр, олардың барлығы IUCN бойынша ең аз қорқыныш тудыратын түрлерге жатады. Батыс скреч-бас тырнасы да бар. Қара Месада су құстары табылған жоқ. Көгершін, үлкен жол жүгіруші, қарапайым түнгі тырна, қарапайым кедей, сатылы жыртқыш, қызыл шахталы жалтырағыш, зәйтүн жақты ұшқыр, Сайдың фобисі, күл құлақты ұшқыр, Кассиннің патша құсы және батыс патша құсы да кездеседі. Мұнда бес қарға бар: қара құйрықты қарға, пинондар, американдық қарға және қарақұйрық, сондай-ақ жергілікті Чихуахуа қарғасы. Қорықта 61 түрлі көбелек табылды, оның ішінде 17 түрлі шырша, 3 түрлі жаңбырқұйрық, 4 түрлі шашты, 1 түрлі мыс, 4 түрлі ақ, 9 түрлі шынайы қылқаяқ, 2 түрлі сатира және 1 түрлі жапыраққұйрық бар.
Birds are common, and there are 59 species present during at least some years. Seven different raptors are found, the turkey vulture, American kestrel, golden eagle, ferruginous hawk, red tailed hawk, Mississippi kite, and the prairie falcon, all of which are classed as being of least concern according to the IUCN. There is one other bird of prey, the western screech owl. There are no waterfowl found on Black Mesa. The mourning dove, greater roadrunner, common nighthawk, common poorwill, ladder backed woodpecker, red shafted flicker, olive sided flycatcher, Say's phoebe, ash throated flycatcher, Cassin's kingbird, and western kingbird are also found. There are five corvids; the black billed magpie, pinyon jay, American crow, and common raven, as well as the more local Chihuahuan raven. 61 species of butterfly are found in the preserve, including seventeen skippers, three swallowtails, four hairstreaks, a copper, four whites, nine true brushfoots, two satyrs, and a leafwing.
Мәдениет
Сэм Нобл мұражайындағы тұрақты көрме – Блэк-Месаның диорамасы. Ол Табиғи ғажайыптар залында орналасқан және сол залда көрсетіледі. Оның құрылысына Уиттен Ньюман қоры қаржылай көмек көрсетті.